تاریخ و تمدن

خانه‌ تاریخی داروغه مشهد؛ تلفیق معماری سنتی ایرانی و روسی

فهرست مطالب

هنگامی که به شهر مشهد سفر می‌کنید، می‌توانید کنار زیارت حرم امام رضا(ع) سراغ خانه‌های قدیمی که در کوچه‌پس‌کوچه‌های نزدیک حرم و میان هتل‌ها و ساختمان‌های بلند پنهان شده است، بروید و از معماری و سبک زندگی قدیمی آگاه شوید. خانه‌های قدیمی نشان‌دهنده‌ تاریخ، فرهنگ و هویت هر شهر هستند؛ بنابراین باید به آن‌ها توجه زیادی شود. در این مطلب از نابرو قصد دارم خانه داروغه از جاهای دیدنی مشهد را که به خانه‌ اردکانی نیز شهرت دارد، به شما معرفی کنم.

آشنایی با خانه ‌داروغه

در خیابان نواب صفوی مشهد و کوچه داروغه خانه تاریخی و زیبایی را می‌بینید که متعلق به دوره قاجار است. این خانه را آخرین داروغه‌ مشهد و نخستین رئیس نظمیه بعد از مشروطه که محمد ‌یوسف‌ خان هراتینام داشت، اواخر دوره مشروطه ساخت. خانه داروغه با سبک معماری روسی و ایرانی و به دست کارگران و معماران روس ساخته شد. این خانه جنبه‌ مسکونی داشت و در آن مهمانی‌های رسمی برگذار می‌شد.

خانه تاریخی داروغه

مرمت و قبل از آن

این خانه در سال 1381 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. خانه تاریخی داروغه ابتدا کاربری مسکونی داشت. در سال‌های اخیر نیز محل برگزاری مراسم‌های مذهبی بوده است. این کاربری تا سال 1391 ادامه یافت؛ اما در سال 1391، این بنا، توسط شهرداری منطقه و شرکت عمران و مسکن‌سازان ثامن خریداری شد و مورد مرمت قرار گرفت. سپس در سال 1394 بهره‌برداری شد. خوشبختانه در اول سپتامبر 2016 به‌دلیل مرمت عالی این بنا و حفظ آثار تاریخی، ایران در لیست سیزده برنده جوایز میراث فرهنگی یونسکو در منطقه‌ آسیا و اقیانوسیه قرار گرفت.

خانه تاریخی داروغه

معماری خانه داروغه

خانه تاریخی داروغه یکی از خانه‌های زیبای قاجاری است که معماری بی‌نقص و زیبایی دارد.ویژگی‌های معماری بنا آن را به یک بنای منحصربه‌فرد تبدیل کرده است.

معماری ایرانی و روسی

خانه‌ تاریخی داروغه را می‌توان بازمانده‌ای از آخرین مرحله‌ معماری سنتی ایران دانست؛ هرچند که تحت تاثیر معماری روس نیز قرار دارد. در این بنا می‌توان آجرهای قالبی را در شکل‌های مختلف دید. همچنین کاشی‌های هفت رنگ، تزیینات چوبی زیر سقف‌ها، تندیس‌های گچی قالبی و تراشیده شده در نمای رو به حیاط به کار رفته است. همه این‌ها به همراه طرح تراس، پله‌های دوطرفه و تزیینات از موارد نشانه‌های معماری روسی هستند که در این بنا مشاهده می‌شود. وجود ارسی‌ها هم معماری شرقی را به رخ می‌کشد.

نمای رو به حیاط ساختمان مزین به آجرهای قالبی است و در بعضی از قسمت‌های آن تندیس‌های گچ‌بری شده و قالبی به چشم می‌خورد. این تندیس‌ها شامل سر شیر، سر انسان، فرشته بال‌دار و… است.

خانه تاریخی داروغه

معماری سه طرف ساخت

خانه داروغه به شیوه‌ بسیار مرسوم خانه‌های تاریخی ایران، یعنی با استفاده از معماری سه طرف ساخت بنا شد. در سه ضلع شمالی، جنوبی و شرقی حیاط، ساختمان در 2 طبقه ساخته شده است. دو ضلع نشیمن و یک ضلع غلام‌رو به هم متصل هستند. از طریق ضلع جنوبی می‌توان وارد بنا شد. حیاط خانه یک حوض و باغچه‌های کوچکی دارد. این بنا حدود 75 سانتی‌متر با سطح زمین اختلاف دارد؛ بنابراین گودتر از زمین‌های اطراف است.

خانه تاریخی داروغه

بخش‌های تابستان‌نشین و زمستان‌نشین

این خانه تاریخی به‌صورت بسیار هوشمندانه‌ای ساخته شده است؛ به گونه‌ای که دو طرف حیاط، هم بخش‌های تابستان‌نشین و هم زمستان‌نشین وجود دارد. این در حالی است که در سایر خانه‌ها، قسمتی از حیاط زمستان‌نشین و قسمتی تابستان‌نشین بوده است. در ساخت این بنا توجه شده است که با استفاده از نیرو‌های باد، آب، افتاب و… نیاز‌های یک بنای بزرگ با کم‌ترین هزینه تامین شود.

در قسمت‌های زمستان نشین خانه داروغه وسایل گرماساز و مطبخ نیز در طبقه زیرین آن قرار دارد. علت این کار حفظ دمای خانه در زمستان بود. بخاری دیواری و پنجره‌های دوجداره از عجایب این ساختمان است. در قسمت‌های تابستان‌نشین، اتاق‌های بادگیر، حوض آب جاری سنتی و سبک معماری کاملا مهندسی شده دیده می‌شود.

خانه تاریخی داروغه

ایوان‌های خانه

در بخش غربی بنا، ایوان ستون‌داری ساخته شده که بر پیشانی آن، کاشی‌های 8 ضلعی و بیضی شکل وجود دارد. عبارت «بسم الله ارحمن اارحیم»، «محمد (ص)، شمع جمع آفرینش» و نقوش گیاهی نیز بر این کاشی‌ها نقش بسته‌اند. در اتاق قسمت شرقی بنا، یک شومینه‌ گچ‌بری شده دیده می‌شود که اولین شومینه‌ شهر مشهد است. قسمت شمالی نیز ایوان زیبایی وجود دارد که 4 ستون دارد. این ستون‌ها آجرکاری شده‌اند و به‌صورت روبرو و متقارن جلوی ایوان قرار گرفته‌اند که تا کف حیاط ادامه دارد. دو طرف این ایوان، دو راه‌پله‌ مورب با نرده‌های ظریف و فلزی دیده می‌شود.

بخش‌های دیگر خانه داروغه

در این بنای تاریخی علاوه‌بر موارد گفته شده سرداب، دو طبقه نانوایی و مطبخ‌خانه نیز وجود دارد. همچنین اولین حمام خصوصی مشهد نیز در این خانه ساخته شد.

خانه تاریخی داروغه

امکانات رفاهی و هزینه ی بازدید

در حال حاضر از مطبخ این خانه‌ تاریخی، جهت رفاه حال بازدید‌کنندگان به‌عنوان قهوه‌خانه‌ سنتی استفاده می‌شود. در طبقه‌ نخست این خانه‌ی تاریخی، صنایع‌دستی و نقره به فروش می‌رسد و همچنین عکاسخانه‌ای در این خانه احداث گشته است. هزینه‌ بازدید از این بنا 3 هزار تومان است.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن