آیین و زیارت

دست در دست آسمان در مسجد دارالاحسان سنندج

فهرست مطالب

شهر مساجد در اصل لقب استانبول ترکیه است؛ اما در ایران این لقب در مورد شهر سنندج نیز به‌کار می‌رود. تعداد مساجد سطح شهر سنندج بیش از آنچه که فکرش را بکنید پرشمار است. تقریبا دوهزار مسجد باعث می‌شوند تا بتوان با اطمینان به شهر سنندج لقب شهر مناره‌ها را داد؛ اما برجسته‌ترین مسجد شهر قطعا مسجد دارالاحسان است. با من در نابرو همراه باشید تا با مسجد دارالاحسان از دیدنی های سنندج بیشتر آشنا شوید.

چرا مسجد دارالاحسان مسجد خاصی است؟

برای اینکه بین بیش از 2000 مسجد یک شهر بتوانید لقب عروس مساجد را بدست بیاورید، به چیزی بیش از زیبایی نیاز دارید. تاریخ، عنصر متمایزی است که این مسجد 200 ‌ساله را شایسته این لقب می‌سازد.

این مسجد قدیمی‌ترین مسجد برجای ‌مانده شهر است و از نظر معماری و شمایل ساخت کاملا یادآور سبک اسلیمی مرسوم در کشور است. این بنا هم مثل سایر بناهای عظیم و تاریخی شهر سنندج به دست امان‌الله‌خان اردلان ساخته شده.

 مسجد دارالاحسان سنندج

نمای مسجد دارالاحسان، شعبه‎ای از آسمان بر زمین

مانند مساجد دیگر، اینجا هم آنچه که در شروع به نگاه کردن چشمگیر بود، دو مناره سر به فلک کشیده است. نوک مناره‌ها طلایی هستند و آسمان را به آغوش می‌کشند.

به باور برخی در معماری مساجد، مناره‌ها برای بخشیدن یک روح آسمانی به بنا، دست دراز کرده‌اند تا عبادت‌کنندگان زمینی را به آسمان برسانند و در اینجا هم این حس به‌خوبی و با همان طراوت منتقل می‌شود. لذت بردن از معماری‌هایی این‌چنینی در گرو دین، مذهب و نحوه اندیشدن افراد در مورد این دست مسائل نیست، بلکه هرکسی از دیدن چنین شاهکاری حیرت‌زده خواهد شد.

 مسجد دارالاحسان سنندج

کمی دورتر با ابعادی بزرگ‌تر و رنگ و رویی شاداب‌تر مناره‌های بخش تازه ساخته شده مسجد جامع شهر سنندج قابل دیدن است. دیدن این دو در کنار هم نشان می‌دهد که معماری اسلامی در کشاکش تاریخ به‌خوبی توانسته، اصول کلی خود را دست‌نخورده نگه دارد. کمی پایین‌تر از این افق نگاه، کم‌کم صحن جلویی دلربایی می‌کند.


پیدا کردن مسجد دارالاحسان که همان مسجد جامع شهر سنندج است، کار پیچیده‌ای نیست. این بنا در یک مثلث با بناهای عمارت آصف و موزه سنندج قرار داشته و یکی از اضلاع سه‌راه حبیبی را پر می‌کند.

یک طاق بزرگ که در امتداد مناره‌ها ایستاده و همرنگ آسمان است، دنیایی از طرح‌ها و نقش‌هایی را در دل دارد که گره از راز آن‌ها گشودن ساعت‌ها وقت می‌گیرد. از این سمت، یعنی بیرون مسجد نمی‌توان کامل زیر آن رفت؛ اما پس از ورود از در مسجد این کار ممکن است. المان دیگری که در کالبد ظاهری مسجد قرار دارد، سردر آن است. بنا، سردر نسبتا کوچکی دارد؛ اما از همین آغاز ورود روی سردر نقش و نگار زیادی قابل دیدن است.

 مسجد دارالاحسان سنندج

پس از ورود به مسجد دارالاحسان، حیاطی کوچک اما شلوغ

حیاط مسجد کوچک است. بیشتر مساحت آن‌را یک حوض و فضای اطراف آن که برای وضو گرفتن ساخته شده پوشش می‌دهند. دور این فضا را با نرده‌های فلزی گرفته‌اند تا کسی سهوا با کفش به آن وارد نشود. یک درخت کم‌ سن و سال که تنه آن با داربست فلزی سرپا مانده است از یک گوشه حوض، معلق به گوشه دیگر آن آمده. دور تا دور این حوض اتاق‌ها و حجره‌های متعددی دیده می‌شود.

برجسته‌ترین آن‌ها دقیقا روبروی ورودی حیاط قرار دارد و با یک اروسی بزرگ بین سایرین چشم‌نوازتر است؛ اما شمایل کلی اروسی خیلی شباهتی به سایر اروسی‌هایی که در سنندج دیده‌ام ندارد. شیشه‌های آن رنگی نیست و خیلی به آن رسیدگی نشده است. دقیقا مشخص نیست که کاربرد اتاق پشت این اروسی چیست. در اطراف حیات چندین طاق با کاشی‌هایی به‌رنگ آسمان دیده می‌شوند که هرکدام بخشی از دو ثلث آیات قرآنی که در بخش‌های مختلف مسجد نوشته شده‌اند را بر تن کاشی‌های خود دارند.

 مسجد دارالاحسان سنندج

در پیشگاه شبستان، محو در قدرت

بنا آنجایی که در حیاط کوچک آن رو به شبستان و زیر سایه مناره‌ها ایستاده‌اید، شما را به چالش می‌کشد. حس اصیلی از قدرت و پایداری از کالبد مسجد قابل دریافت است. به‌خصوص وقتی که افق نگاهتان را کمی بالاتر ببرید و آن مناره‌های قدکشیده و این طاق بزرگ دلربا را با هم ببینید. رنگ غالب کاشی‌کاری‌ها آبی آسمانی و زرد است. نقش‌های مختلفی با حروف پرشماری درهم‌ تنیده شده‌اند.

باید اعتراف کرد نه‌تنها کشیدن و اجرای این نقش‌ها بسیار سخت است، بلکه حتی خواندن آن‌ها هم آسان نیست. وسط این طاق که در واقع سردر ورود به شبستان است، لوحی سنگی قرار دارد و سایر نقش‌ها حول آن طراحی شده‌اند. در کوچک چوبی که از بالا قفل آن بسته می‌شود، شما را به داخل شبستان خواهد برد.

 مسجد دارالاحسان سنندج

شبستان مسجد دارالاحسان؛ عظمت در بین ستون‌ها

هنگامی که به شبستان وارد شدم، برحسب اتفاق متولیان و کارکنان مسجد حضور نداشتند و به‌همین علت در تاریکی مطلق قرار داشت. محل کلیدهای برق درون شبستان مشخص بود. فضای کلی شبستان در آن تاریکی به‌شدت رازآلود است.

روزنه‌ای از نور آفتاب که تنها بخش کوچکی از فضا را روشن می‌کند، از بین تعداد زیادی ستون رد می‌شود و به دیوار مقابل که فاصله زیادی هم دارد می‌رسد. پس از روشن کردن چراغ‌ها، عظمت شبستان مشخص شد. 24 ستون سنگی مارپیچ و غول‌آسا جوری فضا را پر کرده‌اند که محال است تحت تاثیر قدرت آن‌ها قرار نگیرید.

 مسجد دارالاحسان سنندج

اینکه این تعداد ستون برای نگه‌داشتن سقف از نظر معماری نیاز بوده است یا نه را نمی‌دانم؛ اما باید گفت که معمار به‌خوبی راز و رمز تحت تاثیر قرار دادن بازدیدکنندگان را بلد بوده. بین این ستون‌ها، به ردیف سجاده‌های نماز رو به محراب پهن بوده و آماده پذیرایی از نمازگزاران پرتعداد است. در بخش‌های مختلف سقف، مابین هر دو ستون یک طاق کوچک کشیده شده و کل محیط دور شبستان با درهای چوبی پرتعداد پوشیده شده است.

مسجد دارالاحسان کجاست؟

پیدا کردن مسجد دارالاحسان که همان مسجد جامع شهر سنندج است، کار پیچیده‌ای نیست. این بنا در یک مثلث با بناهای عمارت آصف و موزه سنندج قرار داشته و یکی از اضلاع سه‌راه حبیبی را پر می‌کند. سه‌راه حبیبی درواقع در ابتدای خیابان یک‌طرفه امام که مردم محلی به آن خیابان شاهپور می‌گویند قرار دارد.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن