تاریخ و تمدن

مدرسه دارالفنون تهران؛ مهد بزرگان

فهرست مطالب

همه ما اسم مدرسه دارالفنون را در کتاب‌های درسی دیده‌ایم. این مدرسه به‌دستور امیرکبیر زمان ناصرالدین شاه قاجار ساخته شد. وی بعد از سفر به روسیه و بازدید از مدرسه‌ها و دانشگاه‌های متعدد تصمیم به ساخت این مدرسه گرفت. زمانی که تمام درباریان به امیرکبیر تهمت می‌زدند و سعی می‌کردند جایگاه وی را خراب کنند، او این مدرسه را ساخت تا خود را اثبات کند و کاری برای مملکت کرده باشد. در آن زمان این مکان برای آموزش علوم جدید تاسیس شد و اکنون به جاذبه‌ای تاریخی تبدیل شده است. با نابرو همراه باشید تا درباره این جاذبه دیدنی تهران بیشتر بدانید.

مدرسه دارالفنون تهران

تاریخچه دارالفنون

مدرسه دارالفنون یادگار جاودانه امیرکبیر و سبک معماری آن متعلق به دوره قاجار است. این مدرسه در شمال‌شرقی ارگ سلطنتی ساخته شد که پیش از آن سربازخانه بود. مدرسه دارالفنون در روز یکشنبه نهم دی‌ماه سال ۱۲۳۱ شمسی، درست سیزده روز قبل از قتل امیرکبیر افتتاح شد. مدرسه دارالفنون تا انقلاب مشروطه به‌منزله دانشگاهی بود که در آن همه دانش‌ها را می‌آموختند؛ طب، نقاشی، نظام، فیزیک، شیمی، داروسازی، حقوق، سیاست و…

مدرسه دارالفنون تهران

بنای دارالفنون پس از ۸۰ سال، در سال‌های ۱۳۰۸ تا ۱۳۱۰ به‌دست نیکلای مارکف مهندس روسی بازسازی شد. دارالفنون به‌مدت ۱۲۶ سال خانه دانش، صنعت، هنر، اندیشه، سیاست و آگاهی بود.

این مدرسه به‌سبک اروپایی در ایران تاسیس شد. صد تن از شاهزادگان و فرزندان امرا و اعیان که برای تحصیل در مدرسه انتخاب شده بودند، توسط میرزا محمدعلی‌خان به ناصرالدین شاه معرفی شدند، سپس ناصرالدین شاه در مراسمی مدرسه را افتتاح کرد.

مدرسه دارالفنون تهران

اگرچه ساخت مدرسه دارالفنون ایده و ابتکار امیرکبیر بود؛ اما خود او در مراسم افتتاحیه حضور نداشت و ‌جایش را صدراعظم جدید، آقاخان نوری پر کرد که فردی به‌شدت نالایق بود و برای نابودی ایران و ازمیان‌برداشتن رقیبان از هیچ کوششی دریغ نمی‌کرد. آموزگاران با اجازه شاه منصوب می‌شدند.

ناصرالدین شاه مالیات ملایر و تویسرکان را به مدرسه اختصاص داده بود. خود او در سال چند بار به مدرسه سرکشی می‌کرد و در مراسم فارغ‌التحصیلی دانشجویان شرکت می‌کرد.

جاذبه های مدرسه دارالفنون تهران

محیط مدرسه دارالفنون

این بنا دو ورودی دارد که یکی در خیابان باب همایون و دیگری در ضلع شرقی و خیابان ناصرخسرو واقع شده است. ورودی ناصر خسرو، ورودی اصلی است و بنایش با آجرکاری و گچ‌بری و کاشی‌کاری تزیین شده است.

مدرسه دارالفنون تهران

ساختمان مدرسه ۵۰ اتاق دارد که قسمتی از دیوارها به گچ‌بری و نقش‌ و تذهیب مزین شده‌اند. البته اکنون روی دیوارها تعدادی تابلو نصب شده که درباره کارکردهای مدرسه، علومی که آموزش داده می‌شد، نقش آموزش و پرورش و… توضیح می‌دهند.


از فعالیت‌های عمده این مدرسه ترجمه و تالیف کتاب‌های درسی در چاپخانه مدرسه بود. دارالفنون کتابخانه‌ای معتبر نیز داشت که بعدها به کتابخانه ملی سپرده شد.

هنگام ورود به بنا طاقی زیبا را می‌بینید که چشم را خیره می‌کند. تابلویی که تاریخچه بنا بر آن نوشته شده و مجسمه‌ای از امیرکبیر و شرح‌حالی کوتاه از وی، جلوی در ورودی انتظار شما را می‌کشند.

وقتی وارد مدرسه می‌شوید، سمت چپ اتاقی با چندین تابلو که نام دانش‌آموختگان این مدرسه بر آن‌ها نوشته شده، قرار دارد. بعد بازدید از این اتاق وارد راهرویی طویل می‌شوید که پر از اتاق‌های گوناگون است. بعضی از اتاق‌ها هنوز شکل و شمایل کلاس درس را دارند و بعضی خالی از هرگونه نیمکت و صندلی هستند.

مدرسه دارالفنون تهران

بعضی از کتاب‌های درسی قدیم نیز در راهروها قرار گرفته‌ که حتی از پشت شیشه‌ها می‌توان بوی کهنگی‌شان را حس کرد. دسترسی به طبقه بالای مدرسه به‌خاطر مسائل ایمنی ممکن نیست و نمی‌توان از آن بازدید کرد.

مدرسه دارالفنون تهران

پنجره کلاس‌ها به‌سمت حیاطی باز می‌شود که پر از درخت و هوای تازه است. حوضی بزرگ نیز مرکز این حیاط ساخته شده که نمایی چشم‌نواز به این حیاط بخشیده است. ساختمان دارالفنون حیاط مرکزی و چهار جبهه در اطرافش دارد. در جبهه جنوبی آمفی تئاتر، نمازخانه و سکوی نمایش تئاتر قرار دارد. در آن زمان اسم‌های مختلفی روی این مکان گذاشته می‌شد، زیرا اسم خاصی برای این مکان آموزشی در نظر گرفته نشده بود و آن را با نام‌های مدرسه، مدرسه جدید، مدرسه نظامیه، تعلیم‌خانه، مکتب‌خانه پادشاهی، معلم‌خانه و… می‌شناختند.

مدرسه دارالفنون تهران

فارغ‌التحصیلان دارالفنون

طی ۱۲ دوره تحصیلی بالغ بر ۱۱۰۰ نفر از این مدرسه فارغ‌التحصیل شدند که عده‌ای از آن‌ها به مقام‌های عالی سیاسی و علمی رسیدند. نام تعدادی از این دانش‌آموختگان را در ادامه نوشته‌ایم؛ حبیب الله آموزگار، محمد معین، ذبیح‌الله صفا، سید علی شایگان، جواد آشتیانی، هادی هدایتی، آذرتاش آذرنوش، بهرام بیضایی، منوچهر اقبال، عبدالکریم قریب، مهدی بازرگان، مصطفی چمران، جلال آل احمد، شهریار و…

از فعالیت‌های عمده این مدرسه ترجمه و تالیف کتاب‌های درسی در چاپخانه مدرسه بود. دارالفنون کتابخانه‌ای معتبر نیز داشت که بعدها به کتابخانه ملی سپرده شد.

پیشنهاد می‌شود حتما تابلوهای کارکردهای مدرسه دارالفنون را به‌دقت بخوانید. خاطراتی مانند صعود بالون از مدرسه دارالفنون، موسیقی، عکاسی، طب، چاپ، فیلم آموزشی و چهره‌های ماندگار، بی‌شک برای شما لذت‌بخش خواهد بود.

جاذبه های مدرسه دارالفنون تهران

ساعت بازدید

شنبه تا چهارشنبه از ساعت ۹ تا ۱۷

پنج‌شنبه‌ها از ساعت ۹ تا ۱۳

بازدید برای عموم رایگان است.

مدرسه دارالفنون تهران

آدرس مدرسه دارالفنون

تهران، خیابان ناصرخسرو، مدرسه دارالفنون

دسترسی

در ایستگاه امام خمینی خط یک مترو، از خروجی باب همایون خارج شوید و با کمی پیاده‌روی به این جاذبه تاریخی برسید.

اگر شما هم از این جاذبه دیدنی تهران دیدن کرده‌اید، نظرتان را درباره آن با ما درمیان بگذارید.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن