خیابان گردی

سفری در کوچه‌های آجری محله چمارسرا رشت

فهرست مطالب

رشت در اوایل قصبه‌ای در میان دو رودخانه گوهررود و سیاه‌رود بود. از این جهت قدمت آن را دیرینه می‌دانند. این مکان به هفت محله تقسیم شده بود. به نام‌های استادسرا، زاهدان، خمیران زاهدان، بازار، کیاب، خمیران کیاب و صیغلان که بعد‌ها نام‌ها دستخوش تغییراتی شده‌اند تا به این صورت در آمدند. محله چمارسرا یا چمارسرا کیاب از انتهای خیابان بیستون رشت شروع می‌شود تا بوستان سالار مشکات که روبروی یخچال طبیعی چمارسرا قرار دارد این محله از جنوب به محله نقره دشت و از غرب به رودخانه گوهررود و باغ کشاورزی ختم می‌شود. با من در نابرو همراه شوید تا بیشتر با این محله از دیدنی‌های گیلان آشنا شویم.

محله چمارسرای رشت

بقعه دانای علی محله چمارسرا

شیخ علی که گویا به‌خاطر علم و دانایی، احترام خاصی نزد مردم آن زمان داشته و به دانای علی شهرت داشته است، بقعه زیبایی در وسط این خیابان دارد.


می‌گویند در سال‌های پیش شهر رشت یخچال‌های طبیعی بیشتری داشته است. مثل یخچال خیابان لاهیجان که توسط بزرگ خاندان سمیعی ساخته شده بود. محل اصلی آن‌را سه‌راه پاستوریزه فعلی اعلام کرده اند که متاسفانه امروزه جای آن با پاساژ پر شده است.

این بقعه امروزه به‌علت ساخته شدن خیابانی جدید، وسط خیابان بیستون است و سالیان درازی است که  برای مردم رشت بسیار عزیز شمرده می‌شود. به سبک بقعه‌های خطه گیلان و مازندران، گنبدی فیروزه‌ای دارد. از صاحب مزار اطلاع چندانی در دست نیست؛ اما مزار ایشان همیشه پذیرای تعدادی مشتاق از متوسلین است.

محله چمارسرای رشت

روبه‌روی بقعه دانای علی تا نزدیکی پل روگذر یخسازی، مکان سرسبزی با نیمکت‌های چوبی ساخته‌اند. حوض قشنگی وسط آن قرار دارد، به‌همراه سنگ‌های گرانیت و درخچه‌هایی که با نور چراغ‌های دوطرف‌شان در شب زیبایی بیشتری به دانای علی می‌دهند. با عبور از این پارک کوتاه به پل قدیمی چمارسرا می‌رسیم.

مسجد محله چمارسرا

تقریبا روبروی بقعه دانای علی، مسجد چمارسرا، سمت چپ خیابان قرار دارد. گفته‌اند گملین جهانگرد اروپایی در سال ۱۱۸۵ هجری‌قمری در سفرنامه‌اش از این مسجد نام برده است. مسجدی قدیمی با سنی حدود ۲۵۰ سال که از اهمیت تاریخی خاصی برخوردار است.

ساختمانی ساده دارد و در مقایسه با باقی مساجد کوچک‌تر است .مناره‌ای آجری داشته و روی مناره‌اش آیاتی از قرآن مجید و نام مشهدی صادق عطار ولد کربلایی نوشته شده بود. به گفته یکی از کاسب‌های این محل، گنبد امروزی که ما می‌بینیم مرمت و عوض شده است. از سازنده‌اش اطلاعی ندارند و انگار بین دیگر مساجد غریب افتاده است. این مسجد در ۱۰۰متری دانای علی واقع شده و کبوتر‌های روی گنبدش نمای زیبایی به این مسجد داده‌اند.

محله چمارسرای رشت

کنار دیوار مسجد دست فروش‌ها ردیف نشسته‌ و بساط هر کدام‌شان حال‌وهوای دلنشین خود را دارند. در خیابان پشتی این مسجد بیشتر مغازه‌ها و کافه‌هایی به شکل اولیه دیده می‌شوند. مغازه‌های لوازم آلومینیوم که لوله بخاری و وسائل فلزی دارند. قهوه خانه‌هایی با سقف کوتاه و سفالی پشت به پشت هم در اوایل این راسته هم وجود دارند.

محله چمارسرای رشت

پل خشتی محله چمارسرا

این پل به‌دستور خسروخان گرجی از سال۱۲۳۰ تا ۱۲۳۴ هجری‌قمری روی رودخانه گوهررود ساخته شد. البته امروزه پل جدیدی روی پایه‌های قدیمی ساخته شده است. با پرس‌وجو، به سختی اثری از پل اصلی پیدا کردم که پایین پل امروزی تنها تعدادی از آجر‌هایش بین گیا‌هان و زباله‌ها دیده می‌شود. گفته‌اند زمان میرزا کوچک خان که مرکز او در گوراب زرمیخ  بود، این پل خشتی نقش مهمی داشته است.

یکی از راننده‌های اینجا می‌گوید قبلا این تپه بلندتر بوده و ساختمان بالای تپه هم که امروزه اتاق‌های پایینش تبدیل به مغازه‌های گلدان فروشی و کافه‌ای با چای، لوبیا و کباب شده، قبلا برای روس‌ها بوده است. اینجا محل دیدبانی آن‌ها بود. قرار بر این بود که پل اصلی زیرین را مرمت کنند؛ اما مانند همیشه بودجه کم آمده است و شاید این پل تاریخی آخر‌ین روزهای عمرش را می‌گذراند.

دهانه اصلی پل حدود ۱۰متر طول و سه متر ارتفاع دارد. طول پل ۱۶متر و عرض آن با در نظر گرفتن سرپناه پنج متر گفته شده است. در ساخت پل از سنگ و آجر همراه با ملات ساروج استفاده شده و ساخت آن به دوره قاجار نسبت داده می‌شود.

محله چمارسرای رشت

یخچال طبیعی محله چمارسرا

گوهررود در مسیر عبورش از کنار بوستان مفاخر می‌گذرد. روبروی آن آثار باقی مانده‌ای از یخچال طبیعی چمارسرا قرار دارد.

می‌گویند در سال‌های پیش شهر رشت یخچال‌های طبیعی بیشتری داشته است. مثل یخچال خیابان لاهیجان که توسط بزرگ خاندان سمیعی ساخته شده بود. محل اصلی آن‌را سه‌راه پاستوریزه فعلی اعلام کرده اند که متاسفانه امروزه جای آن با پاساژ پر شده است.

محله چمارسرای رشت

این یخچال محل جمع‌آوری برف‌هایی بود که در زمستان در آنجا انباشته می‌شد و به علت دمای پایین دیرتر آب می‌شدند و در گرما از آن استفاده می‌کردند. امروزه تنها آثاری که از آن به‌جا مانده و تنها تابلویی و گودالی پر از گیاهان خودرو است.

در طول این محله قدیمی هنوز هم مغازه‌هایی به همان شکل گذشته با حال و هوای قشنگ‌شان در کنار مغازه‌ها و فروشگاه‌های جدید  دیده می‌شوند.

محله چمارسرای رشت

مغازه‌های خیاطی، پوشاک و خوراک از نوع جدید و قدیمی در کنار درختان کهنسال این خیابان برای گشت‌وگذار مناسب هستند.

اگر اهل خرید از نوع سنتی‌اش هستید، از بازار سام و دست‌فروش‌هایی که در طول این خیابان هستند، می‌توانید محصولات خوب و تازه‌ای تهیه کنید. لبو و شلغم در کنار سبزی محلی و میوه‌های فصل با رنگ‌های دلبر‌شان این خیابان را رنگارنگ کرده است.

محله چمارسرای رشت

به محله قدیمی چمارسرا رشت و بقعه زیبای دانای علی سر بزنید و در پارک روبرویش بنشینید. در سرمای زمستان و باران نم‌نم رشت بدون چتر، کاسه‌ای باقالی داغ میل کنید. چه چیزی بهتر از این می‌تواند آدمی را برای دقایقی هم که شده از زندگی شهری و پر مشغله دور کند.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن