خیابان گردی

محله چله خانه رشت؛ محله‌ای با وقار و آرام

فهرست مطالب

شهر بارانی رشت و محله‌های قدیمی‌اش تا بوده پر از خاطرات و دیدنی‌های دلپذیر است. هر گوشه‌ای، انتهای کوچه‌ای و محله‌ای می‌شود، آثارگذشته‌های دور و نزدیک را دید. محله چله خانه یکی از آن محله‌های قدیمی و به قولی ریشه‌دار در رشت است. یکی از مهم‌ترین شاخصه‌های این محله را میدان دکتر حشمت می‌دانند. حشمت الاطبا یکی از همرزمان میرزا کوچک خان بود که بعد‌ها سردیس ایشان در این میدان، به نشانه‌‌ یاد و نام وی نصب شد. مقبره ایشان داخل حیاط مسجد چله خانه بوده که در حال مرمت است و دور آن حصار کشیده‌اند. با من در نابرو همراه باشید تا سری به این محله قدیمی از دیدنی های رشت بزنیم.

محله چله خانه رشت

مسجد چله خانه و مقبره دکتر حشمت

وقتی از یکی از اهالی قدیمی که سوپرمیوه خوش آب‌و‌رنگی دارد، درباره دکتر حشمت می‌پرسم، با گلایه می‌گوید «دیگر چیزی نمانده، همه را خراب کرده‌اند. این مسجد را که می‌بینی قبلا زیباتر بود و از قبر دکتر حشمت اثری نمانده است. می‌خواهند برایش نمادی یا تندیسی بسازند.» پرسیدم خانه‌ای یا مغازه‌ای از قدیم نمانده که  تنها یک ساختمان را نشان می‌دهد و می‌گوید «همین مانده و بقیه یا نوسازی شده یا اصلا اثری از آن‌ها نمانده که کسی بتواند ببیند.»

امکانات محله چله خانه رشت

گفته‌اند علت نام‌گذاری محله چله خانه در گذشته به‌خاطر عده‌ای بود که چهل شبانه‌روز در اینجا دعا می‌خواندند. شمع روشن می‌کردند و حاجت می‌گرفتند. چله خانه یا خانه‌ای برای چله گرفتن از آن زمان بر این محله گذاشته شده است.


کافه‌ای دنج و دلنشین هم روبه‌روی مسجد با نام چله خونه قرار دارد که روی تخته سیاه کوچکش شعار بالا را نوشته بود. انواع صبحانه ایرانی، ساندویچ‌ها و نوشیدنی‌ها در اینجا سرو می‌شود.

موقعیت محله چله خانه

محله چله خانه از شمال به خیابان علم‌الهدی، از جنوب به بلوار حافظ، از شرق به خیابان امام خمینی و از غرب به لاکانی (خیابان ۲۲بهمن) می‌رسد. البته می‌شود با کوچه‌هایش از بین این بلوار‌ها هم سر در ‌آورد. اطراف این میدان پر از ادارات دولتی، دادگستری، ثبت اسناد و بانک‌هاست. کوچه بعد از دادگستری را سرآغاز چله خانه می‌دانند. می‌گویند این محله کهن سال، در حدود ۱۰۰سال قدمت دارد و آثار تاریخی مربوط به اینجا در دوره‌های صفوی، پهلوی و قاجار شکل گرفته‌اند.

محله چله خانه رشت

وجود چند مسجد قدیمی در این محله به حال‌وهوای مذهبی اینجا افزوده است. همچنین از قول نواده میرنظام‌الدین در مقاله‌ای درباره چله خانه آورده‌اند، در حدود ۱۵۰سال پیش چله خانه به‌صورت انارکله‌ای (باغ انار) در اطراف رشت بود که به صحرای ناصریه متصل بود.

بعد‌ها میرزا نظام‌الدین که امروزه بقعه‌ای در مسجد محله چله خانه دارند، همان مرشدی بوده که در این مکان به چله نشینی پرداخته است. براساس نوشته لوح موجود در این بقعه، نسب ایشان به امام نقی می‌رسد.

مسجد چله خانه، بنایی خسته

این مسجد از آثار دوره قاجاریه است. بام بنا سفالی و گنبدی آجری دارد. ساختمان مسجد از بیرون در یک سطح نیست و بعد از گنبد که در بالاترین قسمت است، دیوار بنا در دو سطح بالا و پایین با تفاوت حدود یک متری دیده می‌شود. کل بنا پوشیده از آجر قرمز و نارنجی است.

روبه‌روی مسجد محله چله خانه ساختمانی دو طبقه و متروک دیده می‌شود که دیواری دورش نیست. بسیار غریب افتاده و کسی به فکر شیشه‌های شکسته و در از لولا در آمده‌اش نیست؛ اما هنوز هم با رنگ سفید و گچ بری‌های پر جزییاتش زیباست. می‌گویند از ساختمان‌های حاج آقا صفر است که از اهالی قدیمی چله خانه بود. امروز به این حال افتاده و خبری از رونق کسب‌وکار در آن دیده نمی‌شود.

محله چله خانه رشت

آش مادربزرگ، خاطره‌ای خوشمزه

این غذاخوری خوش سیما و طباخی و واویشکایی احمد مانند مسجد چله خانه به بخشی از نماد‌های این محله تبدیل شده‌اند. همان لحظه‌ای که چشمتان به آن بیفتد، کافی است تا با آینه‌کاری‌ها و رنگ‌ولعاب قشنگ خود، شما را جذب کند.

بیش از ۲۰سال از عمر این مکان می‌گذرد و مشتری‌های پروپا قرص خود را دارد. در وسط سالن پایین، مجسمه خانومی با کوزه آبی گذاشته شده است و نقاشی‌های کاشی‌کاری شده ظریف آدم را یاد سفره خانه‌های سنتی قدیم می‌اندازد. فضایی روشن و آرام دارد. طبقه بالا نیز آب‌ورنگ پایین را دارد. دورتادور آن آینه‌کاری‌های جذابی دیده می‌شود و گچ بری‌های سقف‌ها رنگارنگ و شاد است.

امکانات محله چله خانه رشت

طباخی احمد محله چله خانه مغازه‌ای غرق در مهربانی

این طباخی دلباز دو طبقه با یک سالن در پایین و دو سالن کوچک و بزرگ در طبقه بالا به‌همراه صاحب مهربانش بیش از ۵۰سال است که در این محله قرار دارد.

وقتی از شاگرد مغازه سراغ صاحب اینجا را می‌گیرم، می‌رود دنبالش و ایشان نیز با روی باز و لبخند بزرگی بدون تلف کردن حتی یک دقیقه می‌آید. وقتی برایش دلیل رفتنم را توضیح می‌دهم، خیلی زود قبول می‌کند و از آنجایی که کار دارد می‌گوید «خودتان بروید هر چقدر دلتان خواست عکاسی کنید. باغ پشت مغازه هم می‌توانید بروید.»

از پله‌های کوچک و باریک به طبقه بالا و سالن بالاترش می‌روم. سالن خالی است. می‌گویند صبح‌ها کله‌پاچه تا حدود‌های ساعت ۱۰تمام می‌شود. ظهر به بعد هم واویشکا دارند. از سالن بالا سقف‌های سفالی مغازه‌ها و بیشتر خیابان را می‌شود دید. بالکن کوچکی که به باغ پشت مغازه وصل است هم دلپذیری خود را دارد.

محله چله خانه رشت

روبه‌روی این طباخی یک نانوایی سنگکی وجود دارد که هنوز هم چند ردیف از سفال‌های قرمز در لابلای خزه‌ها روی سقفش دیده می‌شود. می‌گویند در حدود ۱۰۰سال است که نان پخت می‌کنند و تنور‌شان هنوز گرم است.

کباب‌سرای گیله مرد

این مغازه جمع‌وجور با تخت‌های سنتی و زیبایش در اوایل محله قرار دارد. لذت خوردن آش قلمکار و انواع کباب یا دیزی چرب و پیاز و ریحان و تکه‌ای نارنج روی این تخت‌ها چیز دیگری است. کنارش مغازه‌ای پر از انواع سبزیجات آماده و خرد شده، شیشه‌های رب، ترشی و انواع سرکه و محصولات خانگی وجود دارد.

محله چله خانه رشت

فقط زنده نباش، زندگی کن

کافه‌ای دنج و دلنشین هم روبه‌روی مسجد با نام چله خونه قرار دارد که روی تخته سیاه کوچکش شعار بالا را نوشته بود. انواع صبحانه ایرانی، ساندویچ‌ها و نوشیدنی‌ها در اینجا سرو می‌شود.

محله چله خانه رشت

کافه چله خونه با پرده‌های گل‌گلی، دیوارهای پر از خردوریز و عکس‌های قدیمی از محلات رشت از فضایی کوچک به بهترین شکل استفاده کرده است تا چشم‌ها به سمت خود بچرخاند. کاشی‌های رنگین کمانی روی دیوار و گیا‌هان روی طاقچه کوچک کافه، دلبر و چشم نوازند.

کافه چله خونه

آرامگاه استاد پورداوود

در ۲۰بهمن ۱۲۶۴ خورشیدی در خانواده‌ای بازرگان در شهر رشت ابراهیم پورداوود متولد شد. بعد از رفتن به مکتب در محله سبزه میدان رشت به بیروت رفت و ادبیات فرانسه خواند. بعد از آن راهی فرانسه شد. بعد از سال‌ها زندگی و تحقیق درباره ایران باستان به ایران بازگشت. تدریس در دانشگا‌ه‌های هند و بمبئی، استاد دانشگاه تهران، عضو فرهنگستان ایران، ریاست روابط فرهنگی انجمن ایران و آلمان و بسیاری از مقالات و پژوهش‌ها از افتخارات این استاد بوده است. در سال۱۳۴۷ در رشت درگذشت و  بعد‌ها مکتبی که در کودکی آنجا درس می‌خواند، آرامگاه خانوادگی او، پدر و برادرش شد.

مسجد تاریخی محله

این آرامگاه را اتفاقی در میان کوچه‌گردی دیدم و متاسفانه تا به آن لحظه اسم ایشان را نشنیده بودم. بنایی آجری که گل‌های خشک شده لای نرده‌های پنجره‌هایش باعث شد، بمانم و دقت بیشتری کنم.

خانه های قدیمی و بناهای تاریخی محله

بناهای دیگر در محله چله خانه

بنا دیگری در ادامه مسیرم از کوچه آفخرا در سبزه میدان به سمت میدان حشمت و چله خانه، مسجد امام جعفر صادق خمیران چهل‌تن است. مرکز آموزشی درمانی امیرالمومنین نیز در مسیر میدان حشمت و چله خانه قرار دارد. اینجا تنها مرکز فوق تخصصی گوش، حلق و بینی، سر و گردن و چشم در استان گیلان است.

محله چله خانه رشت

بقعه آقا سید ابوالقاسم را هم در یکی از کوچه‌ها پیدا کردم که قبل از آن خانه‌ای قدیمی و زیبا دیده می‌شود. اطلاع دقیق از این سید پیدا نکردم؛ اما بقعه و مسجدی به همین نام در کنار هم در خیابان ابوالقاسم وجود دارد که یک سرش به چله خانه و سر دیگر به خیابان روبه‌روی پارک شهر رشت متصل است.

کوچه پس کوچه های محله

در محدوده تقریبا بزرگ این محله، از بلوار حافظ تا خیابان امام خمینی، از اواخر خیابان علم‌الهدی تا روبه‌روی پارک شهر، بین هر کوچه‌ای و کنار آپارتمان بلندی، خانه‌ای سفال پوش و ساکت دیده می‌شود که انگار دیگر کسی دوستش ندارد.

آثار و بنا‌های قدیمی با همه خاطراتشان در حال فرو ریختن هستند و کسی به فکر بازسازی و مراقبت از آن‌ها نیست. باغ‌هایی پر از درختان میوه، خانه‌ای بزرگ که شاید هر اتاقش ملک شخصی خانواده‌ای بوده است و بنایی کهنسال بدون در و پنجره که منتظر هجوم بعدی باران است. کاش ساده از کنار خاطرات قدیم و آثار به‌جای مانده از گذشته‌هامان عبور نکنیم.

نوشته های مشابه

‫4 نظرها

  1. سلام
    اول اینکه باعث تاسف است که به عنوان یک گیلانی و رشتی اسم استاد پورداوود را نشنیده اید و حتی مقبره ایشان را که بنایی تاریخی است تا اکنون ندیده اید؟؟؟
    دوم آنکه خواهش میکنم اطلاعات نادرست ندهید. مقبره تاریخی استاد پورداوود که اتفاقا جزو آثار میراث فرهنگی کشور بوده و به ثبت ملی رسیده است به لحاظ جغرافیایی اصلا در محله چله خانه قرار ندارد بلکه در کوچه ای در ابندای خیابان لاکانی در سبره میدان واقع شده است. لازم است به لحاظ جغرافیای شهری کمی مطالعه بفرمایید تا باعث گمراهی گردشگرانی که ایم مطلب را میخوانند نشوید.
    موفق باشید.

    1. سلام.بنده تاجاییکه پرسیدم از اهالی و کسبه اونجا ،اینطور جواب دادن منم هموناو نوشتم.این تاسف نداره.

  2. دوست عزیز، خانم اسدی من عرض کردم، از نظر جغرافیایی مقبره استاد پورداوود اصلا در چله خانه نیست، شما می‌فرمایید اهالی و کسبه گفته‌اند؟؟؟ مگر شما خودتان از مقبره عکس نگرفته‌اید پس چطور آدرس آن را اشتباه نوشته‌اید و به محله چله‌خانه ربطش داده‌اید؟ عجیب نیست؟ پاسخ شما هیچ ارتباطی به حرف من نداشت.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن