تاریخ و تمدن

برج مهماندوست؛ نماد شکوه و هنر معماری سلجوقیان در دامغان

فهرست مطالب

اگر در شهر زیبای دامغان زندگی می‌کنید، شاید هیچ گاه از اثر تاریخی ارزشمندی که در این شهر وجود دارد، دیدن نکرده باشید. همچنین اگر مسافر این شهر هستید، شاید به دیدن بناهای شناخته شده‌ داخل شهر بسنده کنید، اما برجی عظیم و ناشناخته در جنوب روستای ‏مهماندوست انتظار شما را می‌کشد تا شما را با یکی از شاهکارهای معماری ایران آشنا کند. پس با من در این مطلب در نابرو همراه شوید تا ویژگی‌های بیشتری از برج مهماندوست که یکی از دیدنی های سمنان است، را بشناسید.

معرفی برج مهماندوست

برج مهماندوست یکی از آثار تاریخی و جاذبه‌های شگفت‌انگیز سمنان است که در ۲۰ کیلومترى شمال‌شرقى دامغان قرار دارد. این برج آجری با معماری بی‌نظیر زمان سلطان سنجر سلجوقی ساخته شد که بخش‌هایی از آن در گذر زمان از بین رفت؛ اما قسمت‌هایی که به جا مانده نشان‌دهنده‌ قدمت بنا است.

برج مهماندوست دامغان

این بنا تا امروز حوادث تاریخی بی‌شماری را از سر گذرانده و داستان‌های زیادی را در آجر به آجرش پنهان کرده است. شنیدن این داستان‌های تاریخی از مردم محلی خالی از لطف نخواهد بود. برای مثال آن‌ها به این برج، برج «سر بر ندار» می‌گویند؛ زیرا از پدران آن‌ها نقل شده که یک روز صبح از خواب بیدار شدند و دیدند که برج دیگر سقف ندارد!


از تزیینات دیدنی این برج که در نمای بیرنی آن قرار دارند، می‌توان به کتیبه‌ها‌‌ی آجری با به خط کوفی و بنای کنده‌کاری شده بالای برج، اشاره کرد.

پس از آن هم بارها برای برج سقف ساختند و آن را تعمیر و مرمت کردند؛ اما باز هم فرو ریخت. به همین دلیل از گذشته میان اهالی منطقه، برج به این نام معروف بوده است. همچنین مردم آبادی‌های مجاور هم این برج را به‌عنوان آرامگاه امامزاده قاسم فرزند امام موسی بن جعفر(ع) می‌شناسند که این باور هم خیلی دقیق نیست.

برج مهماندوست دامغان سازه‌ای نمادین است که هر بیننده‌ای را مجذوب خود می‌کند و از گذشته‌هایی دور علی‌رغم حوادث مختلفی که نزدیکی آن اتفاق افتاده (مثل یکی از جنگ‌های بزرگ نادرشاه افشار و اشرف افغان) همچنان باصلابت و شکوه پابرجا مانده است. درحال‌حاضر شما می‌توانید از شگفتی‌های بی‌بدیل آن دیدن کنید. لازم به ذکر است این بنا در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

معماری برج مهماندوست

‏معماری برج مهماندوست

برج مهماندوست معماری خاصی دارد که هنر و شکوه آن از فاصله‌های بسیار دور هم هویداست. وقتی در سفر دامغان برای اولین بار با این بنای باعظمت مواجه شدم، به هنر معماری زمان‌ گذشته، دقت و ابتکاراتی که آن زمان استفاده کردند تا چنین پدیده‌ اعجاب‌انگیزی به وجود بیاورند، غبطه خوردم و مدهوش ارتفاع و تزیینات آجری این برج شدم.

این برج از داخل به صورت دایره‌ای شکل است. وقتی وارد برج می‌شوید، دایره‌ای که از آسمان آبی به جای سقف بالای آن دیده می‌شود، محیطی عجیب و خاص ایجاد می‌کند که قدرت معماری دوران سلجوقی را به رخ می‌کشد.

برج مهماندوست

جالب است بدانید که طول برج مهماندوست در حال حاضر 5/14 ‏متر و قطر داخلی آن 16متر است. این نشان‌دهنده‌ وسعت فضای داخل برج مهماندوست است. این بنا از بیرون 12 ضلع دارد که ‏با سه ردیف آجرکاری به شکل مقرنس‌هایی نفیس در بخش فوقانی بنا به صورت استوانه‌ای جلوه می‌کند.

یکی از اضلاع یا ترک‌های دوازده‌گانه‌ این برج، ورودی بنا را در خود جای داده که تا حدودی پیش‌آمده‌تر از سایر اضلاع بناست. برج مهماندوست با طاق آجری شما را به سوی خود دعوت می‌کند که با عبور از یک در فلزی سبز می‌توانید به فضای باشکوه داخل برج بروید.

در قسمت داخلی برج به یک قبر آجری هم برمی‌خورید که مرکز آن قرار گرفته و دو قبر دیگر هم به صورت سنگ‌‌چین اطرافش خواهد دید. مشخص نیست چه افرادی در این برج دفن شده‌اند؛ اما احتمالا به بزرگان منطقه تعلق داشته و شما با تماشای آن‌ها می‌توانید زمان‌های قدیم و رخدادهایی که در گوشه‌وکنار این بنا پیش‌آمده را تا حدودی تصور کنید.

دیدنی های برج مهماندوست دامغان

تزیینات برج تاریخی

از تزیینات دیدنی این برج که در نمای بیرنی آن قرار دارند، می‌توان به کتیبه‌ها‌‌ی آجری با به خط کوفی و بنای کنده‌کاری شده بالای برج، اشاره کرد. این تزیینات علاوه‌براینکه بر زیبایی‌های بنا افزوده‌اند، بازدیدکنندگان فراوانی را هم را به خود جذب خواهند کرد. در تزیینات آجری این بنا ظرافت و تناسبات به بهترین شکل ممکن به کار رفته که نشان‌دهنده‌ هنر و مهارت معماران گذشته است.

شرایط کنونی برج مهماندوست

این برج که در روستای مهماندوست دامغان قرار گرفته در گذشته‌ ارتفاعی بیشتر از ارتفاع کنونی داشته و به دلیل تخریب گنبد مخروطی‌ حالا کوتاه‌تر از اصل آن شده است؛ اما باز هم به‌عنوان یکی از شگفتی‌های معماری ایران به حساب می‌آید.

برج مهماندوست دامغان

اطراف این برج هم تپه‌هایی وجود دارند که اگر بر فراز آن‌ها بروید منظره‌ دیدنی‌تری از برج در ارتفاع و مقابل دیدگان شما قد علم خواهد کرد.

از تزیینات چشم‌نواز برج مهماندوست، طاق‌نماهای آجری رفیع، مقرنس‌کاری‌های دیدنی و کتیبه‌های فوق‌العاده زیبایی هستند که با خطوط عربی دورتا دور برج را فرا گرفته‌اند. شما می‌توانید عکس‌های زیبایی از این تزیینات و مناظر یکتا و بی‌نظیر محدوده ثبت کنید.

برای دسترسی به این برج باید در کیلومتر 30 جاده‌ دامغان به مشهد به روستای مهماندوست بروید تا با اثری خارق‌العاده و شگفت‌آور رو‌به‌رو شوید. اگر از بودن در این مکان تجربه‌ای دارید، آن را با نابرو به اشتراک بگذارید.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن