طبیعت گردی

گشتی در باغ‌های بوئین زهرا؛ شهر پسته ایران در قزوین

فهرست مطالب

اگر به‌دنبال طبیعت‌گردی نزدیک تهران هستید و می‌خواهید کویر، نمکزار، جنگل و مراتع سرسبز و رودخانه همه را کنار همدیگر در یک مکان ببینید، در نابرو همراهمان باشید که برویم به جایی منحصربه‌فرد و چشم‌نواز در همین نزدیکی‌ها؛ جایی با دو ساعت فاصله زمانی تا تهران به سمت غرب با جاده‌‌ای هموار و مسیری دل‌انگیز و البته مقصدی دلربا و سرسبز به نام باغ شهر پسته بوئین زهرا که یکی از جاهای دیدنی قزوین است، بزنیم.

تاریخچه ظهور پسته در بوئین زهرا

احتمالا اولین چیزی که با شنیدن اسم این شهر به ذهنتان خطور می‌‌کند زلزله است. بله، همان زلزله وحشتناک معروف که در شامگاه دهم شهریورماه سال ۱۳۴۱ این منطقه را با خاک یکسان کرد. اما خب تقدیر این شهر بعد زلزله چیز دیگری بود. هفته اول شهریورماه به‌نام هفته بوئین زهرا نام‌‌‌گذاری گشته است. اما نه به‌خاطر وقوع زلزله در این تاریخ، چراکه اگر شهریورماه به بوئین زهرا بیایید خیلی از زلزله یاد نمی‌‌شود، بلکه سرور و جنب‌وجوش خاصی را در مردمان این شهر و روستاییانش می‌‌بینید که هیچ فصلی از سال آن‌ها را این‌گونه نخواهید یافت.

امروزه بوئین زهرا را به‌نام باغ شهر پسته ایران می‌‌شناسند؛ شهری که ویژگی‌‌های جغرافیایی و زیست‌محیطی آن سبب شده است گستره وسیعی از کشاورزی و مزارع مختلف را در آن ببینیم. اما شاخص‌ترین محصول بوئین زهرا، پسته، خشکبار محبوب در بین ایرانی‌‌ها و دردانه آجیل سفره عید نوروز ایرانیان است. باغات پسته در این شهر، محیطی جذاب و باصفا را به وجود آورده است. به‌گونه‌ای که در فصول مختلف، همواره طرفداران طبیعت و گردشگران مختلف را به این شهر می‌‌کشاند.

گشتی در باغ‌های بوئین زهرا

شاید ۵۰ سال قبل در باغ‌‌های کنونی پسته، اصلا نهال پسته‌‌ای کاشته نشده بود، چراکه وجود قنات‌‌های متعدد و آبخیزبودن منطقه، کشاورزان را بر آن می‌‌داشت که به کشت محصولاتی که به آب فراوان نیاز دارند بپردازند.

اما نیم قرن پیش، که کم‌کم کاریزهای اطراف باغات ابتدا با بحران کمبود آب زیرزمینی مواجه شدند و سپس به خشکی گراییدند، گرایش کشاورزان به درخت پسته افزایش یافت، چراکه این درخت در برابر کم‌آبی مقاوم است و در طول سال نیاز خیلی مبرمی به آبیاری ندارد.

بنابراین پیرترین درختانی که در باغ‌‌های پسته بوئین زهرا می‌‌بینیم حداکثر ۵۰ ساله هستند. البته که در باغ‌‌های قدیمی درختانی با قدمت بیشتر می‌توان یافت.

در باغ‌‌های قدیمی، شیوه آبیاری غرقابی را مشاهده می‌‌کنیم که در این شیوه در طول سال چهار یا پنج بار کل باغ را آبیاری می‌‌کنند. اما هرچه باغ‌‌ها جوان‌‌تر می‌شوند، می‌‌بینیم که شیوه آبیاری به آبیاری قطره‌‌ای تغییر کرده است که نشانگر این است که طی گذر زمان، ذخیره آب سفره آب‌‌های زیرزمینی منطقه کاهش یافته است؛ به‌طوری‌‌که چند دهه پیش آبیاری باغات به کمک آب قنات بوده، ولی امروزه معمولا آب باغ‌‌ها از چاه موتوری تامین می‌‌شود.

گشتی در باغ‌های بوئین زهرا

چگونه به باغات پسته بوئین زهرا برویم؟

شهرستان بوئین زهرا واقع در استان قزوین و از وسیع‌‌ترین شهرستان‌های این استان است. بوئین زهرا شهری است در میان جاده ابریشم و از مهم‌ترین شهرهای مواصلاتی کشور به شمار می‌‌آید. بوئین زهرا از شمال به فاصله ۵۰ کیلومتری‌اش قزوین را کنار خود می‌‌بیند، در فاصله‌‌ ۱۰۰کیلومتری جنوبی بوئین زهرا شهر ساوه قرار گرفته است، بوئین زهرا در شرق خود با فاصله ۱۲۰ کیلومتر با پایتخت ایران‌زمین تهران عهد همسایگی بسته است، و همسایه غربی بوئین زهرا شهر همدان است.

مسافرانی که از جنوب و مرکز کشور قصد سفر به استان گیلان دارند و همچنین پایتخت‌نشینانی که به غرب کشور می‌‌روند و بالعکس، قطع به یقین گذرشان به بوئین زهرا افتاده است. بوئین زهرا در حاشیه جنوبی دشت حاصلخیز قزوین قرار گرفته است.

همان‌‌طور که وطنمان ایران عزیز کشوری است چهار فصل و هر نقطه‌اش محصول و سوغاتی خاص دارد، بوئین زهرا نیز شهری است با دامنه کشاورزی و طبیعتی گسترده که اطراف شهر را باغات و مزارع چشم‌نواز و مختلفی تزیین نموده است.

چنانچه از بوئین زهرا به سمت شمال و شهر قزوین راه بیفتیم‌، بلافاصله پس از اتمام بافت شهری و ساختمانی، در دو طرف جاده باغ‌های پسته مسافران را بدرقه می‌‌کنند. تا ۱۵ کیلومتر بعد همچنان باغ‌های پسته ادامه دارند. بنابراین ابتدای آزادراه بوئین زهرا به قزوین شروع محدوده باغ‌‌های پسته است. همچنین بخشی از باغ‌‌ها نیز در امتداد جاده بوئین زهرا به تهران قرار دارند که در محدوده شرقی شهر هستند.

گشتی در باغ‌های بوئین زهرا

آب‌وهوای باغ‌‌های پسته بوئین زهرا در فصول مختلف

آب‌وهوای منطقه بوئین زهرا معتدل مایل به گرم و خشک است. به‌طوری‌که در فصل بهار هوایی بس معتدل و دلپذیر با چاشنی بارش باران و راه‌افتادن رودخانه‌‌های فصلی را شاهد هستیم. گفتنی است که رودخانه‌‌های فصلی در بهار و پاییز، به‌دنبال افزایش بارش باران در منطقه به راه می‌‌افتند.

بخشی از بستر رودخانه نیز به‌موازات جاده بوئین زهرا به قزوین و در امتداد باغات پسته قرار دارد. بنابراین رودخانه را در طول جاده در اطراف باغات شاهد هستیم. گویی این سه پدیده خلقت، دست‌دردست یکدیگر به استقبال مسافران آمده‌اند.

اواسط فروردین جوانه‌های درختان پسته شکوفا شده و رنگ سبز به چهره باغ می‌‌پاشند. جالب است بدانید که درخت پسته شکوفه نمی‌‌دهد و جوانه‌های آن مستقیما به برگ سبز تبدیل می‌‌شوند.

تابستان بوئین زهرا اندکی گرم ولی محبوب طبیعت‌دوستان است، چراکه فصل سرسبزی فراوان و رسیدن محصولات باغ‌‌ها است که تابستان رنگارنگ و محصولات بسیار متنوع تابستانی، بر تعداد گردشگران این منطقه در تابستان می‌‌افزاید. در تابستان، مسیل رودخانه خشک است.


مراسم رب گوجه‌فرنگی پزی و شیره‌ ‌‌انگور پزی از دیگر مراسمات بوئین‌زهرایی‌ها، در شهریورماه مقارن با فصل رسیدن پسته است که حسابی طرفداران خودش را دارد و به‌راحتی ‌می‌توان این محصولات طبیعی و تازه را در این فصل از بومیان این محل تهیه کرد.

در تیرماه گرمی هوا کمک می‌‌کند که درختان پسته که خوشه‌‌هایشان شکل گرفته، به‌اصطلاح مغز پر کنند. با وجود این، باید کشاورزان نیز مراقب تغذیه و سم‌‌پاشی درخت باشند که آفت محصولشان را خراب نکند. در مردادماه که دیگر اوج گرماست کم‌کم پسته شروع به رسیدن می‌‌کند و باغ‌‌هایی که محصولشان پسته‌های پیش‌‌رس مثل پسته قرمز است از اواخر مرداد محصولشان خواهد رسید.

در شهریورماه هوا کمی خنک‌‌تر می‌‌شود و وزش نسیم گونه مسافران را نوازش می‌‌کند. اما نقطه عطف شهریورماه این است که تمام محصولات آماده برداشت می‌‌شوند که آخرین پسته‌‌هایی که برداشت می‌‌شوند از مدل پسته‌‌های کال خندان خواهند بود که دهه سوم شهریور شروع به رسیدن می‌‌کنند.

فرش زرد پاییزی، رقص شاخ و برگ درختان در هیاهوی باد، و نغمه باران این فصل را دل‌انگیزتر از آنچه فکرش را بکنیم کرده است. به‌راستی که هنرمندی پروردگار آفرینش در ترکیب رنگ‌ها حین برگ‌‌ریزان و رطوبت ناشی از باران میان باغ‌‌های پسته کاملا مشهود است.

هرچند در پاییز تقریبا پسته‌چینی به اتمام رسیده و کشاورزان به استراحت می‌‌پردازند، اما جذبه و زیبایی طبیعت پاییزی در باغ‌‌ها غیرقابل‌انکار است و می‌‌توان آخرین گشت‌وگذارها را در باغ، قبل از به‌خواب‌رفتن آن تجربه کرد و مست جلوه ناب هستی گشت.

مناطق کوهستانی در فصل زمستان میعادگاه عاشقان اسکی است و برای مسافران محترم، بازار ورزش‌های زمستانی در هوای سرد زمستان حسابی داغ است. اما درختان برهنه در زمستان، زیر لحافی سفید از برف، در سکوتی سنگین از غیاب پرندگان به‌علت کوچ زمستانی‌‌شان آرمیده‌‌اند.

گشتی در باغ‌های بوئین زهرا

کشاورزان نیز فرایند کودپاشی پای درختان را انجام می‌‌دهند که توشه‌‌ای مقوی برای درخت فراهم کرده باشند. اواخر اسفند واپسین لحظات خفتگی باغ بی‌‌برگی است؛ زمانی که اعجاز خلقت روی می‌دهد و پرندگان به دیدار دوباره باغات می‌شتابند.

آرام‌آرام جوانه‌‌های نوظهور بر روی شاخه‌‌های درختان نمایان می‌‌شوند و وعده به طلوع دوباره سرسبزی و شروع سالی پربار یا بالعکس را به کشاورز می‌‌دهند و نقشه راه کشاورزان برای انجام کارهایی نظیر هرس‌کردن و کودریختن جهت پرباری و تقویت درخت هستند.

باغات پسته و جشن کریسمس در شهریورماه

باغ‌های پسته بوئین زهرا عمدتا در ضلع شمالی بوئین زهرا و حاشیه جاده بوئین زهرا به قزوین قرار دارند. بلافاصله پس از اتمام بافت شهری و ساختمانی در شمال بوئین زهرا، باغ‌های پسته را می‌‌توانیم ببینیم. بنابراین دسترسی به باغات خیلی راحت و بی‌‌دردسر است. چراکه فاصله‌ چندانی با شهر ندارند و جاده بوئین زهرا به قزوین نیز از کنار باغ‌‌ها عبور کرده و کاملا هموار است.

تهرانی‌‌هایی که به‌سمت همدان می‌‌روند و حتی اصفهانی‌‌هایی که از جاده ساوه به بوئین زهرا گذر می‌‌کنند و به قزوین و گیلان، به‌سوی شمال کشور می‌‌روند می‌‌توانند برای تفریح و استراحت بین‌راهی، در اطراف باغ‌های پسته توقف کنند و از طبیعت سرسبز و منظره بی‌‌نهایت جذاب پیش‌روی‌شان حداکثر لذت را ببرند.

نقطه قوت منطقه جاده آسفالته و هموار جهت دسترسی به باغ‌‌ها است. ضمن این که بعد از تمام‌شدن محدوده شهری، روستاهای متعددی را در بین راه خواهیم دید که فاصله روستاهای بین‌راهی یک کیلومتر و گاهی اندکی بیشتر است که سبب می‌‌شود خیلی راحت مسافران به امکانات رفاهی و مراکز خرید دسترسی داشته باشند

ضمن این که موتورخانه‌های آب و جوی آب‌های جاری اطراف باغات، دسترسی به آب بهداشتی و تمیز را خیلی راحت می‌‌کنند. البته اگر در فصل بهار و پاییز به بوئین زهرا تشریف بردید، به‌هیچ‌وجه از آب رودخانه اطراف جاده و باغات، جهت شست‌وشو و آشامیدن استفاده نکنید؛ چراکه این رود حاصل طغیان رودخانه‌‌های واقع در مناطق کوهستانی است و آب آن گل‌آلود است و اگرچه در مناطقی شاید ظاهرا شفاف به نظر برسد، اما خالی از آلاینده نیست.

گشتی در باغ‌های بوئین زهرا

در حاشیه جاده رستوران‌‌ها و انواع مراکز خرید و تسهیلات رفاهی، مسجد، دستگاه‌‌های خودپرداز، نانوایی‌‌های مختلف، سهل‌الوصولی به تمام امکانات را سبب می‌‌شوند. اگر قصد توقف و اقامت کوتاه‌مدت در اطراف باغات را دارید، درختان گردو و بادام و توت و دیگر درختان بلند که دور باغ‌‌ها کاشته شده‌‌اند شما را از چادر و سایه‌‌بان بی‌‌نیاز می‌‌کنند.

همچنین اگر قصد برافروختن آتش دارید و هوس کباب و غذاهای آتشی به سرتان زده بود، نیازی به تهیه زغال آماده نیست؛ چراکه اطراف باغ‌ها، چوب‌های بریده و خشک شده که کشاورزان قطع کرده و بیرون باغ قرار داده‌‌اند، این امکان را به شما می‌‌دهد که به‌‌راحتی هیزم جمع‌آوری کنید و بساط آتش را برپا کنید.

ساکنان منطقه هم بسیار مهمان‌نوازند و همواره کمک‌حال مسافران هستند. اگر شهریورماه به بوئین زهرا بیایید، فضایی فوق‌العاده به‌یادماندنی را تجربه خواهید کرد. شهریورماه رنگ قرمز و صورتی پسته‌های رسیده روی شاخه درختان سبز، منظره را مثل درخت کریسمس چراغانی کرده و به رهگذران چشمک می‌زند.

آب‌وهوایی مطبوع که خود به‌تنهایی انسان را مدهوش می‌‌کند و علاوه‌بر آن، تکاپوی کشاورزان در باغ‌های پسته که عده‌‌ای پسته می‌‌چینند و عده‌‌ای کنار جاده بساط پسته‌پاک‌کنی و پسته‌فروشی پهن کرده‌اند.

گشتی در باغ‌های بوئین زهرا

سوغاتی چه بخریم؟

سوغاتی پسته را از بومی‌های بوئین زهرا و مستقیما در باغ نیز می‌‌توانید تهیه کنید. ناگفته نماند که علاوه‌بر پسته، محصولات زیاد دیگری در بوئین‌ زهرا یافت می‌‌شود: انواع میوه‌های بهاری و تابستانی و پاییزی (ازجمله سیب گلاب، آلبالو، انواع مختلف هلو و شلیل، زرد‌آلو، گوجه‌سبز)، انواع آلو (نظیر آلوخاکی، آلوزرد، شابلون، گلابی، انار، سنجد)، خربزه، هندوانه، طالبی، گوجه، خیار و… . تنوع بی‌بدیل در سوغات بر جذابیت‌‌ها و حضور گردشگران در بوئین زهرا می‌افزاید.

علاوه‌بر این، در این محل خوراکی‌های محلی، فراورده‌های لبنی و دامی محلی، فراورده‌های زنبوری نیز به‌وفور یافت می‌‌شود. این مورد باعث می‌‌شود که مسافران به تغذیه‌ای سالم، کاملا طبیعی و باکیفیت دسترسی داشته باشند. مراسم رب گوجه‌فرنگی پزی و شیره‌ ‌‌انگور پزی از دیگر مراسمات بوئین‌زهرایی‌ها، در شهریورماه مقارن با فصل رسیدن پسته است که حسابی طرفداران خودش را دارد و به‌راحتی ‌می‌توان این محصولات طبیعی و تازه را در این فصل از بومیان این محل تهیه کرد.

به این امید که مسافران با انرژی مثبت، حالی خوب، و کوله‌باری از خاطرات به‌یادماندنی از سفر بوئین زهرا را ترک کنند.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن