تاریخ و تمدن

خانه بروجردی ‌ها؛ عروس خانه‌های کاشان

اگر به گردشگری فرهنگی علاقه‌مند باشید، بی‌شک در سفر به کاشان تماشای خانه‌های تاریخی از اولویت‌هایتان خواهد بود. خانه‌های تاریخی کاشان اغلب زیبا و دیدنی هستند؛ اما میان آن همه خانه زیبا، خانه بروجردی ها چیز دیگری است. گرچه این خانه نسبت به خیلی از خانه‌های کاشان عمر و قدمت کمتری دارد؛ اما زیبایی بی‌بدیلش به آن لقب عروس خانه‌های کاشان را داده است. اگر در سفر بعدی به کاشان قصد دارید از این خانه بازید کنید، برای آشنایی بیشتر با این خانه مطلب من در نابرو را از دست ندهید.

خانه بروجردی‌ ها در کاشان

از لحظه‌ای که وارد این خانه می‌شوید حس‌وحال خاصش را با دل و جان درک می‌کنید. انگار فضای خانه لبریز از یک عشق بی‌پایان است. عشقی که حالا بعد از سال‌ها انرژی‌ آن در فضا پراکنده شده است. اگر دل و جانتان پذیرایش باشد، می‌توانید خیلی خوب این انرژی‌ها را احساس کنید.

خانه بروجری ‌ها در درجه اول و پیش از هر توصیف تاریخی و معماری و هنری، بنایی است که پی‌اش را با عشق و برای عشق گذاشته‌اند. این خانه که از جاهای دیدنی کاشان است، بنایی بسیار زیبا دارد.

ماجرای خانه بروجردی‌ ها

ماجرا از این قرار است که حاج سید حسن نطنزی که از تاجران به نام زمانه بود، دل به دختر خانواده طباطبایی‌ها می‌بندد. پدر خانواده طباطبایی که به‌دلیل داشتن خانه باشکوه طباطبایی‌ها به خودش می‌بالید، برای قبول این ازدواج یک شرط سخت گذاشت. او گفت «دختر ما در خانه‌ای چنین مجلل بزرگ شده است. اگر قرار باشد عروس خانواده‌ای شود باید خانه‌ای در این حد زیبا برایش فراهم باشد. چون خانه‌ای با این مشخصات و با این حد از شکوه در کاشان وجود ندارد، تو باید خودت این خانه را بسازی!»

باوجودآنکه این شرط برای ازدواج کار را بسیار سخت می‌کرد، اما سیدحسن شرط را به‌خاطر عشقش پذیرفت. او شروع به ساختن خانه بروجردی ها کرد. برای ساخت این خانه از بزرگ‌ترین معماران ایرانی مانند علی مریم‌کاشانی کمک گرفت. نقاشی‌ها و تزیینات خانه را به صنیع‌الملک و کمال‌الملک سپرد. این مرد عاشق از هیچ تلاشی برای هرچه زیباتر ساختن خانه فروگذار نکرد.

در نهایت نتیجه تلاش‌هایش نه فقط خانه‌ای در حد و اندازه خانه طباطبایی‌ها، بلکه چیزی فرای آن شد. خانه‌ای که در کاشان هنوز هم که هنوز است، نظیری ندارد. زیبایی‌ خانه بروجردی ها از همان نگاه اول همه گردشگران و بازدیدکنندگان را جادو می‌کند. ساخت این خانه ۱۱ سال طول کشید؛ اما در سال هفتم آقای طباطبایی با دیدن بخش‌هایی از خانه به ازدواج رضایت دادند. جشن عروسی بزرگ آقای نطنزی و خانم طباطبایی هم در همان سال هفتم باشکوه و جلالی مثال‌زدنی در حیاط همان خانه برگزار شد.

تاریخچه بنا

خانه بروجردی ها مثل اغلب خانه‌های تاریخی کاشان به دوران قاجار مربوط می‌شود. تاریخ ساخت این خانه نیمه دوم قرن سیزدهم و بعد زلزله بزرگ و ویرانگری است که شهر را با خاک یکسان کرد.

وجه تسمیه

با اینکه نام این خانه بروجردی است؛ اما هیچ بروجردی‌ای در همه مراحل ساخت یا تاریخ این خانه نقشی نداشت. آقای نطنزی تاجری بوده که مدام به بروجرد سفر می‌کرد و بیشترین تجارت را با آن‌ها داشت. این رفت‌وآمدها آنقدر زیاد می‌شود که به مرور مردم کاشان آقای نطنزی را به عنوان آقای بروجردی می‌شناسند؛ بنابراین این خانه هم به نام خانه بروجردی ها مشهور می‌شود.

مشخصات کلی بنا

خانه بروجردی ها سه ‌طبقه دارد. این خانه شامل بخش‌هایی مانند دو سرداب، شاه‌نشین، پنج دری، مهتابی، هشتی ورودی، ایوان تابستانی، ایوان زمستان است. خانه سه ورودی اصلی دارد. یکی از ورودی‌ها در شمال ساختمان است که بیشترین تردد از طریق آن انجام می‌گرفت. ورودی دیگر در غرب قرار دارد که فقط زمان مراسم‌های مذهبی آن را باز می‌کردند. مردم و اهالی محل از طریق درب غربی به سالنی مانند حسینیه هدایت می‌شدند. در دیگر هم که در جنوب قرار داشت و مهمانان خاص و نزدیکان را به‌طورمستقیم به اندرونی خانه هدایت می‌کرد.

خانه بروجردی ها

این بنا در زمینی به مساحت ۱۷۰۰ متر ساخته شده است. خانه بروجردی ها مانند همه خانه‌های سنتی ایرانی دو بخش اندرونی و بیرونی دارد. در قسمت بیرونی هیچ چیز از خانه مشخص و معلوم نیست. برای ورود به اندرونی باید از یک هشتی و یک دالان باریک و شیب‌دار عبور کنید. سپس به اندرونی یا شمال حیاط مرکزی می‌رسید.

هشتی و دالان منتهی به حیاط زیبایی خاصی ندارند. این بخش‌ها تا حد زیادی تاریک و بی نور هم هستند. هشتی و دالان حیاط در درجه اول هیچ حسی از ورود به یک خانه زیبا و اعیانی را در شما زنده نمی‌کنند.؛ اما این طراحی بی‌دلیل نبوده است. بعد از گذر از آن تاریکی، رسیدن به نور و زیبایی بی‌بدیل حیاط مرکزی خانه شگفت‌انگیز است. انگار بیننده ناگهان گشایش و فرجی را تجربه کرده و متوجه عظمت بنایی که به آن وارد شده، می‌شود.

فضای داخلی خانه

همه قسمت‌های خانه در چهار جهت حیاط مرکزی ساخته شده‌اند. هر بخش این خانه هم مانند خانه‌های سنتی ایرانی برای استفاده در یکی از چهار فصل سال طراحی شده است.

داخل حیاط یک حوض بزرگ طراحی شده است. اگر اوایل پاییز به خانه بروجردی ها رفته باشید، می‌توانید شاعرانه‌ترین حالت آن را تجربه کنید. درخت‌های انار دورتادور حوض بار داده‌اند و آن لکه‌های قرمز لابه‌لای سبزی درختان جلوه خانه را صد چندان کرده است.

احتمالا گشت‌وگذار را از قسمت زمستان‌نشین شروع خواهید کرد. بهتر است پیش از هر کاری به ایوان بروید و از دور به بام قسمت تابستانی بنا نگاه کنید. دو بادگیر زیبا در این بام می‌بینید. این بادگیرها از نقاط مختلف شهر به‌ویژه بام‌ خانه‌های حوالی خیابان نراقی معلوم است. بادگیرهای خانه بروجردی ها را می‌توان به‌نوعی نماد کاشان دانست.

. ویدئو از مهین ناظری

بخش اصلی و پر تزیینات بنا قسمت تابستان‌نشین است که در جنوب قرار دارد. این بخش بیشترین تزیینات را دارد و در زیبایی بی‌همتاست. وقتی وارد این قسمت از خانه می‌شوید، به گچ‌بری‌ها و جزییات توجه کنید. این جزییات زیبا به‌قدری داستان برای گفتن دارند، که اگر قرار باشد همگی را دقیق ببینیم ساعت‌ها در این خانه خواهیم ماند. میان همه گچ‌بری‌ها معمولا دیو‌هایی که چهارگوشه بنا را به نوعی بر دوش‌های خود حمل می‌کنند بسیار مشهور‌تر هستند. به‌دلیل اینکه این دیوارها در یک طرف بنا زانو‌های خود را خم کرده‌اند، درحالی‌که در باقی قسمت‌ها زانوهایشان به‌طورکامل راست است. بسیاری معتقد هستند دلیل به نوع کاربری بازمی‌گردد؛ چراکه از آن بخش‌ها فقط خانم‌ها عبور می‌کردند. ‌بی‌شک یکی از آن خانم‌ها عروس آقای نطنزی بود که این بنا به عشق او ساخته شده است. همه جزییات این خانه تاریخی باید این عشق را اثبات می‌کردند.

. ویدئو از مهین ناظری

از دیگر جزییات جالب این بخش نقاشی‌هایی از شاهان و بزرگان قاجار است. نقاشی‌هایی که گاهی صورت ندارند. به‌نظر می‌رسد سازنده بنا در هر دوره‌ای قصد داشته تصویر شاهی جدید را به این بدن‌ها اضافه کند. به‌همین دلیل بعضی از صورت‌ها را خالی گذاشته است.

اگر به نقوش روی سقف دقت کنید، متوجه می‌شوید این نقوش آینه‌ای از فرش دستبافت کاشان هستند. انگار سازنده بنا فرشی که روی زمین پهن بوده را به‌طوردقیق روی سقف هم منعکس کرده، تا زیبایی آن دوچندان شود.

خانه بروجردی ها

زمان بازدید

ساعت بازگشایی بنا هر روز از ۹ صبح است. تابستان‌ها تا ۶ عصر برای بازدید فرصت دارید؛ اما در زمستان باید دقت کنید که تا پیش از ساعت ۴ خودتان را برای بازدید به این خانه تاریخی برسانید. اگر از سفر به این خانه تاریخی تجربه خاصی دارید، آن را با ما در نابرو درمیان بگذارید.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن