آیین و زیارتتاریخ و تمدنماجراجویی

جاهای دیدنی مشهد؛ جاذبه‌های پرطرفدار شهر زیارتی

فهرست مطالب

مشهد مقدس که از دیرباز به سبب وجود حرم مطهر امام رضا علیه‌السلام همواره مقصد عاشقان و شیفتگان آن حضرت بوده است، مکان‌های دیدنی و اماکن سیاحتی و گردشگری فراوانی دارد. آثار تاریخی و نیز جاهای دیدنی مشهد، مقصد عمده گردشگران و زائرینی است که به این شهر مقدس سفر می‌کنند. از این رو در این مقاله از نابرو قصد دارم جاهای دیدنی مشهد را معرفی کنم تا مسافران و زائرینی که به این شهر مقدس و استان خراسان رضوی سفر می‌کنند، برای تفریحات و اوقات فراغت خود برنامه‌ریزی مناسبی داشته باشند. برای شروع یک گشت و گذار عالی در عید سال جدید، پس ازینکه تقویم سال 99 را بررسی کردید و تاریخ روزهای تعطیل را بدست آوردید، بهتر است با جاهای دیدنی مشهد آشنا شوید!

1- حرم امام رضا (ع)

حرم مطهر امام رضا (ع) با مساحتی در حدود 12 هزار متر مربع و گنجایش 700 هزار نفر یکی از اماکن بزرگ مذهبی جهان را تشکیل می‌دهد. مقبره‌ها، کتابخانه‌ها، گلدسته‌ها، رواق‌ها، صحن‌ها، موزه‌ها، مساجد و محوطه حرم از دیگر قسمت‌های حرم محسوب می‌شود. پس از به شهادت رسیدن امام رضا علیه‌السلام به دست مامون عباسی، پیکر مطهر ایشان در این نقطه به خاک سپرده شد و بعدها عاشقان و شیفتگان آن حضرت در دوره‌های حکومت‌های بعدی گنبد و ضریح برای آرامگاه ایشان ساختند.

آخرین ضریح حرم به دست استاد هنرمند مینیاتور ایران محمود فرشچیان با بهره‌گیری از هنر اصیل ایرانی از چوب گردو و فولاد ساخته شد. حرم مطهر محل خاک سپاری افراد مشهوری هم چون شیخ بهایی، شیخ طبرسی، عباس واعظ طبسی، سید عبدالله شیرازی، علامه محمد تقی جعفری، عباس میرزا نایب السلطنه و بزرگان و افراد شناخته شده دیگر است.

جاهای دیدنی مشهد

حرم مطهر در اعیاد و مناسبات‌های مذهبی از جمله ولادت و شهادت اهل بیت علیهم‌السلام پرجمعیت شده و عاشقان و دوستداران اهل بیت به منظور زیارت بارگاه امام هشتم علیه‌السلام و بهره‌گیری از فضای نورانی و معنوی این مکان به مشهد مقدس سفر می‌کنند.


نشان دادن مکان روی نقشه

2- شاندیز

یکی از جاهای دیدنی مشهد شهر شاندیز است که در 12 کیلومتری شمال شرق مشهد واقع شده است. شاندیز در اصل شاه‌دژ یا شاه‌دیز بوده است که یک دره و منطقه ییلاقی محسوب می‌شود که در آن انواع گونه‌های درختان و گل‌های وحشی به همراه رودهای پر آبی هم چون زشک، مغان، مج، دهبار و … که از دامنه‌های کوه بینابود سرچشمه می‌گیرد منظره بکر و دیدنی را ایجاد کرده است.

آب‌وهوای این منطقه معتدل بوده و به همین سبب در تابستان خنک بوده و محل تفریح و گذران اوقات فراغت مناسبی تلقی می‌شود. اما در زمستان سرد می‌شود. این شهر محصولات و سوغاتی‌های متنوعی از جمله گیلاس سرخ، صنایع دستی، کت، کلاه و … دارد که شهرت بسیاری دارند.

جاهای دیدنی مشهد

غذای معروف این شهر شیشلیک است که بسیار خوشمزه بوده و طعم آن برای مسافران و گردشگرانی که از آن میل کرده‌اند به یاد می‌ماند. این غذا شهرت جهانی داشته و بسیاری از رستورن‌های کشور و  حتی کشورهای دیگر سعی می‌کنند این غذا را تهیه و به میهمانان ارائه دهند.


نشان دادن مکان روی نقشه

3- پارک کوهسنگی

یکی از تفرجگاه‌ها و جاهای دیدنی مشهد پارک کوهسنگی است که در جنوب غربی شهر واقع شده است. این پارک ما بین دو کوه سنگی واقع شده است و به همین نام خوانده می‌شود. این پارک قدمتی تاریخی دارد و گفته می‌شود که عباس شاه در سن 16 سالگی تاج شاهی را در این مکان بر سر نهاده است. این پارک یکی از قدیمی‌ترین پارک‌های ایران محسوب می‌شود که در آن ترکیب سنگ، آب و سرسبزی گیاهان و روشنایی به زیبایی تمام دیده می‌شود.

تا سال 1310 این پارک یک مجموعه با ساختار طبیعی بوده است که یک منطقه ییلاقی محسوب می‌شد اما پس از این سال طرح توسعه آن با ایجاد امکاناتی هم چون استخر و جاری شدن آب قنات و بعدها در سال 1318 با احداث ساختمان و جدول و نرده‌کشی و کاشت گل‌ها و گیاهان دیگر چهره آن نیز تغییر یافت.

جاهای دیدنی مشهد

این مجموعه شامل هفت باغ است که هر کدام ساختار و امکانات مختلفی را برای فراغت و گردش مسافرین فراهم کرده است.


نشان دادن مکان روی نقشه

4- طرقبه

یکی دیگر از مناطق ییلاقی و دیدنی های مشهد که در جنوب غربی این شهر و در مجاورت جاده جاغرق واقع شده طرقبه است. از آن جایی که جاده قدیم مشهد نیشابور از کنار این منطقه می‌گذشته است، رشد و رونق خوبی داشته است. این منطقه خوش آّب‌وهوا در تابستان‌ها آّب‌وهوای بسیار مطلوب و دلپذیری دارد و همواره از جاذبه‌های مهم توریستی خراسان رضوی تلقی می‌شده است. این منطقه توریستی دارای انواع امکانات نظیر رستوران، هتل، پارک و تفرجگاه‌ها، فروشگاه‌های صنایع دستی از جمله سبدبافی، قالیبافی، گلدوزی و … است.

از روستاهای دیدنی طرقبه می‌توان به ده‌بار، ازغد، مایان، جاغرق، کنگ، نغندر و … اشاره کرد که بازدید از این روستاهای باصفا خالی از لطف نیست. غذاهای رستوران‌های این منطقه دلچسب و لذیذ بوده و همواره یکی از جاذبه‌های گردشگری این منطقه غذاهای متنوع و لذیذی است که توسط بهترین سرآشپزهای مشهدی طبخ می‌شود.

جاهای دیدنی مشهد

برای اقامت در طرقبه نیز می‌توان در هتل بزرگ مشهد طریقه اسکان داشت که با مساحت 31 هزار متر مربع با امکانات رفاهی مطلوب آماده پذیرایی از میهمانان و گردشگران است.


نشان دادن مکان روی نقشه

5- آرامگاه فردوسی

بدون شک حکیم ابوالقاسم فردوسی سهم بسیاری در حفظ و  اعتلای زبان و ادب فارسی داشته است که با شاهنامه خود اثری بی‌بدیل را برای آیندگان از خود بر جای گذاشت که هر خواننده‌ای با مطالعه این اثر عظیم به ذوق و هنرمندی این شاعر توانای ایرانی پی می‌برد. آرامگاه این شاعر والای ایرانی در 20 کیلومتری مشهد به قوچان قرار گرفته است و از جاهای دیدنی مشهد به حساب می‌آید.

بازسازی آرامگاه فردوسی از سال 1343آغاز و به مدت چهار سال طول کشید. نمای این آرامگاه با الهام از معماری دوران هخامنشی و به خصوص آرامگاه کوروش در پاسارگاد شیراز ساخته شده است. فضای داخلی آن نیز به سبک معماری دوران اشکانیان ساخته شده است که در قسمت تحتانی آن 20 ستون مرمری و در قسمت بالایی آن نیز هشت ستون مرمری به کار گرفته شده است. فضای بیرون و داخل با کاشی‌کاری و سنگ‌کاری هنرمندانه تزیین شده است و چشمان مسافران و گردشگران از زیبایی این بنا شگفت‌زده می‌شود.

جاهای دیدنی مشهد

این مجموعه علاوه بر آرامگاه کتابخانه و موزه نیز دارد که در موزه آن انواع آثار باستانی و نیز ابزار رزمی همانند گرز، تیر و کمان و سپر نگه‌داری می‌شود.


نشان دادن مکان روی نقشه

6- کلات نادری

یکی از شهرهای خوش آب و هوای استان خراسان رضوی، کلات نادری نام دارد که عنوان خود را از نادر شاه افشار گرفته است. این شهر در 145 کیلومتری شمال شرق شهر مشهد  در یک منطقه کوهستانی قرار گرفته است که دورتادور آن را کوه‌ها فرا گرفته است. این شهر روزگاری محل نگه‌داری غنائم و گنجینه‌هایی بوده است که نادرشاه پس از حمله به هندوستان و شکست آن به آن جا آورده بود.

هم اکنون نیز آثار طبیعی و تاریخی به عنوان گنجینه‌های این شهر شناخته می‌شود. این منطقه از دیدنی های مشهد است که آب‌وهوایی معتدل دارد و بارش‌های پاییزی و زمستانی فراوان سبب سرسبز بودن دشت‌ها و رونق کشاورزی شده است. در این شهر سوغات و صنایع دستی متنوعی تولید می‌شود که شهرت بسیار دارند که از جمله آن‌ها می‌توان فرش، گلیم و لباس های پشمی، روغن کنجد، کره محلی، گردو، عسل، روغن زرد، انواع برنج و …. اشاره کرد. علاوه بر مناظر و دیدنی های طبیعی، می‌توان به آثار و بناهای تاریخی این شهر نیز اشاره کرد.

جاهای دیدنی مشهد

از عمارت‌های تاریخی این محل می‌توان به عمارت خورشید، بند نادری، مسجد کبود گنبد، برج و باروی دربند ارغونشاه، کتیبه نادری، تپه تاریخی حسن احمد، خانه گبرها و … اشاره کرد که از جاذبه‌های توریستی و تفریحی این شهر تاریخی محسوب می‌شوند.


نشان دادن مکان روی نقشه

7- گنبد هارونیه

یکی از جاهای دیدنی مشهد که در 25 کیلومتری آن و در نزدیکی شهر توس واقع شده است، گنبد هارونیه است. این بنا بنا به گفته پژوهشگران و کارشناسان متعلق به قرون هفتم یا هشتم هجری است که از ظاهر و سبک ساخت آن می‌توان پی برد. در مورد کاربری این عمارت تاریخی حدس و گمان وجود دارد. و به صورت یک افسانه در میان مردمان وجود دارد. این بنا به یکی از پربازدیدترین آثار تاریخی و جاذبه‌های گردشگری مشهد درآمده است.

این عمارت در سال 1310 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. دور محوطه این عمارت حصارکشی شده و درون حیاط فضای سبز ایجاد شده است. برخی این عمارت را محل زندانی کردن مجرمان توسط هارون دانسته‌اند، برخی دیگر آن را آتشکده و برخی متون نیز این مکان را محل شکنجه امام موسی کاظم علیه‌السلام دانسته اند.

جاهای دیدنی مشهد

البته برخی منابع قدیمی نیز از آن به عنوان نقاره‌خانه و مامونیه نیز نام برده‌اند. این بنا شامل سه درب ورودی بوده است که دو درب آن به صورت پنجره مشبک درآمده است و تنها از درب جنوبی آن می‌توان تردد کرد.


نشان دادن مکان روی نقشه

8- باغ گیاهشناسی

باغ گیاهشناسی مشهد در سال 1392 با هزینه ای بالغ بر 15 میلیارد تومان با وسعتی در حدود 25 هکتار مورد افتتاح و بهره برداری قرار گرفته است. این مجموعه از زیباترین جاهای دیدنی مشهد است که شامل 11 کلکسیون مختلف بوده و از علومی همانند معماری و گیه شناسی استفاده شده است. این کلکسیون‌ها شامل باغ صخره‌ای و آبشار، گیاهان دارویی و معطر، سیستماتیک و آربراتوم، رزگاردن، جشنواره داوودی، آموزشی و نمایشی، ایران و توران، آسیای میانه، سوزنی‌برگان، باغ میوه‌های بومی‌ ایران، گلخانه و نهالستان و کلکسیون گیاهان زراعی است که علاوه بر جنبه تفریحی و گردشگری، جنبه آموزشی و تحقیقاتی را نیز دارد.

جاهای دیدنی مشهد

از آن جایی که زندگی در شهر شلوغ و آلوده مشهد سبب بروز مشکلات تنفسی و انواع بیماری‌ها می‌شود، لذا این باغ گیاه‌شناسی با داشتن فضای سبز بسیار و نیز برخوردار بودن از انواع گل و گیاهان فضای معطر با هوایی مطبوع است که خانواده‌ها در ایام تعطیل و آخر هفته ها به این مکان آمده و از تنفس در هوای پاک و مطبوع آن بهره‌مند شود.


نشان دادن مکان روی نقشه

9- بند گلستان

بند گلستان در هشت کیلومتری غرب نزدیک و در نزدیکی شهر طرقبه واقع شده و از جاهای دیدنی مشهد است. بنای این سازه تاریخی را به دوران تیموریان نسبت می‌دهند. با وجود قدمت چند صدساله همچنان استحکام خود را حفظ کرده است. این سد در مقابل حوزه آبریز رودخانه گلستان ساخته شده است که از به هم پیوستن سه رود دهبار، جاغرق و مایان تشکیل شده است که وسعتی بالغ بر 302 کیلومتر مربع را شامل می‌شود.

بند گلستان از نام رودخانه گلستان اخذ شده است که از پیوند سه رود یاد شده ایجاد شده است. این بند در فصول تابستان و پاییز آب ندارد و فقط در زمستان‌ها و بهار  به دلیل بارندگی بسیار و جاری شدن سیلاب ها پر از آب می‌شود. این سازه از جنس آجری بوده و نشان از اهمیت موضوع آب و حفاظت از اتلاف آن دارد که مردمان آن زمان این موضوع را درک می‌کردند.

جاهای دیدنی مشهد

این بند تا سال 1351 ارتفاعی در حدود 15 متر داشت که به هنگام زیاد شدن آب دریاچه سرریز می‌شد که بعد از آن مورد تعمیر قرار گرفت ارتفاع آن حدود شش متر افزایش یافت. این بند هم اکنون وقف آستان قدس رضوی و مسجد گوهرشاد است.


نشان دادن مکان روی نقشه

10- خانه ملک

یکی از خانه‌های تاریخی مشهد که هم اکنون محل بازدید گردشگران و مسافران شده و از جاهای دیدنی مشهد است، خانه ملک است. این خانه در واقع منزل مسکونی حاج حسین ملک از افراد نیکوکار و متمول شهر مشهد بوده است که منزل وی هم اکنون به شکل یک موزه مکان تاریخی درآمده است. او در زمان حیاتش سال‌ها در آستان قدس رضوی خدمت می‌کرد و اجاره‌دار املاک بود. این خانه تاریخی بالغ بر 1660 متر مربع محوطه و 600 متر مربع نیز زیر بنا دارد که در اوایل دهه 1300 هجری شمسی ساخته شد.

معماری این بنای تاریخی آمیخته از معماری سنتی ایرانی و اروپایی است. خانه ملک در گذشته بزرگ‌تر از خانه امروزی بوده است و هم اکنون بخش بیرونی خانه به عنوان خانه ملک شناخته می‌شود. گچ‌بری‌ها، منبت‌کاری‌ها و سقف چوبی آن و در کل معماری سنتی آن سبب جذب گردشگران به آن می‌شود. علاوه بر جنبه تاریخی و گردشگری این خانه، هم اکنون کارگاه‌های متعددی از جمله تذهیب و مینیاتور، چرم بری، صحافی سنتی، منبت و معرق کاری و جلد سازی دایر است که در آن استادکاران ماهر و زبده با فنون سنتی مشغول به خلق آثار بدیع و بی‌نظیر هنری می‌کنند.

جاهای دیدنی مشهد

این خانه در سال 1377 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید. این خانه در ضلع شرقی خیابان امام خمینی و روبروی ساختمان دارایی واقع شده است.


نشان دادن مکان روی نقشه

11- خانه داروغه

یکی دیگر از خانه‌های تاریخی و دیدنی های مشهد که در اواخر دوره قاجار ساخته شده است، خانه داروغه است. این خانه به فرمان یوسف‌خان هراتی داروغه وقت مشهد ساخته شده است که معماری آن همانند خانه‌های تاریخی است که سه ضلع آن خانه است. این خانه مساحتی در حدود 610 متر مربع دارد و در زمان خود جزو خانه‌های پیشرفته بوده است. این خانه از سبک معماری روسی تاثیر پذیرفته است که از کاشی‌کاری‌ها، تزئینات چوبی و گچ‌بری‌های آن مشخص می‌شود.

این خانه تاریخی قسمت‌های مختلفی از جمله: نخستین حمام خصوصی، ضلع غلام‌رو، نخستین شومینه در مشهد، دو ضلع نشیمن، مطبخ، دو نانوایی، اتاق‌های بادگیر و حوض است که گردشگران همواره از این بخش‌ها بازدید می‌کنند. از موارد جالب توجه این خانه می‌توان وجود پنجره‌های دو جداره و بخاری دیواری آن اشاره کرد که استفاده از این تجهیزات در آن زمان عجیب محسوب می‌شود.

جاهای دیدنی مشهد

این بنا در زمان حیات یوسف‌خان کاربرد مسکونی داشته است و پس از فوت وی ورثه او در این منزل سکونت داشتند تا در سال 1366 ورثه این خانه را به یکی از هیئت‌های مذهبی شهرستان میبد یزد فروختند. این خانه در مهرماه 1381 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسبده است.


نشان دادن مکان روی نقشه

12- گنبد سبز

یکی از جاهای دیدنی مشهد که قدمتی در حدود 500 سال دارد، گنبد سبز است که در واقع مقبره شیخ محمد مومن عارف استرآبادی است که در زمان صفویان ساخته شده است. این بنا در فاصله چند صد متری حرم مطهر واقع شده است و به دلیل رنگ فیرزوه‌ای متمایل به سبز به همین عنوان نام‌گذاری شده است. این گنبد از گذشته‌ها در میان قبرستانی به نام میرهوا قرار گرفته بود تا این که به وسیله حصارکشی و دیوارکشی محوطه آن از قبرستان جدا شد تا این که با توسعه  شهر مشهد حصارکشی و دیوارکشی و الحاقات از این مقبره برداشته شد و در وسط میدان قرار گرفت.

جاهای دیدنی مشهد

شیخ محمد مومن عارف استرآبادی یکی از عرفا و علمای شیعه معاصر شیخ حر عاملی بوده است که عمر خود را صرف فراگیری و تعلیم روایات و احادیث معصومیت علیه‌السلام و نیز خدمت به خلق خدا کرد.


نشان دادن مکان روی نقشه

13- مجموعه نادری

مجموعه باغ موزه نادری به همراه آرامگاه نادرشاه افشار پس از حرم مطهر امام رضا علیه‌السلام مهم‌ترین و پربازدیدکننده‌ترین مکان سیاحتی و تاریخی شهر و از محبوب‌ترین دیدنی های مشهد است که در محلی به وصعت 14400 متر مربع احداث شده است. مقبره نادرشاه به شکل خیمه مانند است و سکویی در کنار قبر وجود دارد که مجسمه نادر به همراه سه تن از سربازان بر روی سکو قرار داده شده است.

موزه مجموعه نادری در دو تالار مجزا به معرفی و نمایش آثار و اشیای تاریخی می‌پردازد. تالار شماره یک اشیا و آثار تاریخی دوره افشاریه را در معرض نمایش قرار می‌دهد. این آثار شامل تابلوهای نقاشی و صحنه‌های جنگ کرنال، لباس‌های رزمی نظامیان دوره افشار، لوازم سوارکاری همانند زین و برگ اسب، اقسام سلاح، دو شمشیر متعلق به نادرشاه، چند نسخه خطی ارزشمند همانند تاریخ جهانگشای نادری و …. است.

جاهای دیدنی مشهد

در تالار شماره دو عکس‌ها و تصاویری از زندگی و برخی اطلاعات تاریخی مربوط به حیات نادرشاه و نیز کلنل محمدتقی خان پسیان در معرض نمایش قرار داده شده است. این موزه در چهار راه شهدا شهر مشهد واقع شده است.


نشان دادن مکان روی نقشه

14- موزه بزرگ خراسان

موزه بزرگ خراسان یکی از اماکن گردشگری و فرهنگی محسوب می‌شود که در زمینی با زیربنای ۱۸ هزار متر مربع و در ۱۲ طبقه ساخته شده است. این موزه در بوستان کوهسنگی قرار دارد و از جاهای دیدنی مشهد است که مسافران و گردشگران بسیاری برای بازدید از آثار و اشیای تاریخی به این مکان می‌آیند. این موزه شامل شش قسمت است. قسمت نخست مخزن نگهداری از تزیینات معماری و آثار تاریخی است که وسایل ضد حریق، جنگ و زلزله نگه‌داری می‌شود.

قسمت دوم آزمایشگاه نگهداری و بازسازی اشیا تاریخی و تزیینات تاریخی است که در آن وسایل آزمایشگاهی، کارگاهی و تعمیر آثار تاریخی نگه‌داری می‌شود. قسمت سوم سالن موزه است که در آن انواع وسایل شیشه ای، سنگی، گچ‌بری‌ها، انواع نسخ چرمی و خطی چند صد ساله موجود است.

جاهای دیدنی مشهد

قسمت چهارم سالن اجتماعات است که گنجایش تقریبا 140 نفری دارد. قسمت پنجم سالن موزه و نمایشگاه است که در آن آثار هنری دوره معاصر در معرض نمایش قرار داده شده است. قسمت آخر کتابخانه تخصصی است که بالغ بر پنج هزار جلد کتاب و …. در عناوین مختلف موجود است.


نشان دادن مکان روی نقشه

15- خانه توکلی

یکی دیگر از عمارت‌های تاریخی به جای مانده از دوره قاجار و از جاهای دیدنی مشهد، خانه توکلی است. این بنای ارزشمند تاریخی در دوره قاجار توسط فردی به نام کشمشیان که تاجر خشکبار بوده است احداث شده است. پس از فوت وی، شخصی به نام توکلی این خانه را خریداری کرد و نام این عمارت به نام این شخص قرین شد. این عمارت در دو طبقه ساخته شده است و به سبک معماری دوره قاجار که در آن از پله‌های متعدد استفاده می‌شده است در این خانه نیز ارتباط دو طبقه به وسیله پله‌هایی که در بیرون از اتاق‌ها قرار دارد برقرار می‌شد.

از دیگر زیبایی‌های این خانه تاریخی می‌توان به وجود ستون‌ها و ایوان‌های زیبا با گچ‌بری‌ها و کاشی‌کاری‌هایی که با تمام هنرمندی تزیین شده اند اشاره کرد که سبب جلب توجه مسافران و گردشگران به آن می‌شود. این زیبایی ها و ظرافت کاری ها به تمام معنا معماری و هنر اصیل ایرانی را به نمایش می گذارد.

جاهای دیدنی مشهد

پنجره‌های کشویی که شیشه‌های آن مشبک بوده و فضاهای داخلی را از یکدیگر تفکیک می‌کند از نکات و خصوصیات جالب توجه این خانه قدیمی محسوب می‌شود. این عمارت در خیابان نواب صفوی شهر مشهد واقع شده است.


نشان دادن مکان روی نقشه

16- حمام مهدی قلی بیک

یکی از اماکن تاریخی و از جاهای دیدنی مشهد حمام مهدی قلی بیک است که در نزدیکی حرم مطهر واقع شده است. این حمام تاریخی در سال 1027 هجری قمری به دستور مهدی قلی بیک ساخته شد. کاشی‌کاری و تزیینات و نقاشی‌های سقف و دیوارهای این حمام نظر بازدیدکنندگان به خود جلب می‌کند. زیرا از چنان دقت، هنرمندی و ظرافتی برخوردار است که تماشای جزییات آن‌ها ممکن است ساعت‌ها زمان ببرد. این حمام در مجاورت مسجدی واقع شده است که سال‌ها این مسجد هم با نام مهدی قلی بیک در بین مردم شناخته می‌شد.

این حمام تاریخی بخش‌های مختلفی دارد. یکی از این بخش‌ها سربیشه است که با گچ‌بری‌ها و ساروج‌بری‌های خود در لایه های مختلف نقاشی‌های زیبایی را پدید آورده است. قسمت بعدی هشتی یا میاندر است. در این قسمت حوضچه‌ای وجود دارد که افراد پس از خروج از گرم‌خانه پاهای خود را در آن می شستند. بخش سوم گرم‌خانه است که مکان اصلی شست‌وشو بوده و افراد در آن به استحمام می‌پرداختند.

در این گرم‌خانه چهار ستون وجود دارد که روی سقف آن گنبدی شکل است. قسمت چهارم آتشخانه است که برای گرم کردن فضای حمام و دیوارها و کف آن استفاده می‌شده است. قسمت آخر چاله حوض است که افراد پس از استحمام برای آب تنی به داخل آن می‌رفتند.

جاهای دیدنی مشهد

17- باغ ملی مشهد

یکی از پارک‌های تاریخی شهر مشهد که سابقه احداث آن به دوره قاجار برمی گردد، باغ ملی مشهد است. این بوستان یکی از مکان‌های مهم تفریحی و گردشگری شهر مشهد در سال‌های گذشته محسوب می‌شده است. برای آبیاری درختان و فضای سبز آن از قنات رکن آباد استفاده می‌شده است. این باغ  به دلیل موقعیت خود در مرکز شهر و نزدیکی به اماکنی همانند ارگ حکومتی در گذشته‌ها به عنوان مکان برگزاری برنامه‌های فرهنگی و اجتماعی به شمار می‌رفت.

در حال حاضر که به دلیل رشد و توسعه شهر مشهد که پارک‌ها و تفرجگاه‌‌های متعددی احداث شده است این پارک تنها به یک تفرجگاه‌ها محلی تبدیل شده است. ولی به سبب تاریخی بودن ارزش و اهمیت خاصی دارد.

جاهای دیدنی مشهد

فضای این پارک نسبت به دیگر پارک‌های مشهد کوچک است ولی از نظر زیبایی، انواع درختان از جمله چنارهای چندین ساله، انواع گونه‌های گیاهان، چمن‌کاری، گل کاری و …. چیزی کم ندارد و مکان دل‌انگیزی برای شهروندان مشهدی و سایر مسافران است که در این تفرجگاه‌ها به آسایش، تفریح و استراحت بپردازند.


نشان دادن مکان روی نقشه

18- آبشار ارتکند

آبشار معروف ارتکند در جاده مشهد به کلات نادری و حدود 40 کیلومتری شهرستان کلات واقع شده  و از جاهای دیدنی مشهد است. این آبشار در روستای قطعه نو کلات واقع شده است. برای رسیدن به این آبشار پس از طی مسافت حدود 15 کیلومتر در مسیر فرعی به روستاهای سررود و ارتکند می‌توان رسید. رود ارتکند که در واقع پس از طی مسیر خود به آبشار متنهی می‌شود از کنار روستای ارتکند می‌گذرد. سرچشمه این رود از کوه های هزارمسجد است. برای رسیدن به آبشار باید مسیری دو ساعته را در جاده فرعی پیمود.

در ادامه مسیر دره عمیق‌تر می‌شود و درختان و علف‌زارها حالت نیمه‌جنگلی پیدا می‌کنند. ارتفاع دره از بالا تا پایین در حدود 1000 متر است که با ناهمواری های خاص خود سبب زیبایی آن شده است. پس از طی مسیر پنج کیلومتری می‌توان آبشار را مشاهده کرد. این آبشار دو طرفه است که آبشار نخست 10 متر و آبشار دومی حدود 35 متر ارتفاع دارد.

جاهای دیدنی مشهد

19- آرامگاه خواجه ربیع

یکی از اماکن متبرک و از دیدنی های مشهد، آرامگاه خواجه ربیع است. این آرامگاه در باغی نسبتا بزرگ و در نزدیکی کشف رود واقع شده است. این آرامگاه همواره مورد توجه زائران و مسافرانی است که به مشهد سفر می‌کنند بوده است. آرمگاه خواجه ربیع از گذشته‌ها و طی 14 قرن محل زیارت عموم مسلمین بوده است و مکانی محترم تلقی می‌شده است. این آرامگاه با سفارش شیخ بهایی به شاه عباس صفوی و با دستور او ساخته شده است. آرمگاه از بیرون به صورت هشت ضلعی بوده  و گنبدی فیروزه ای بر بالای آن با کاشی‌کاری‌های زیبا قرار گرفته است.

داخل آرامگاه نیز با نقاشی‌ها و کاشی‌کاری‌های طلایی زینت داده شده است. باغ آرامگاه خواجه ربیع در روستای خواجه ربیع واقع شده است که مکانی وقف شده است. سرپرستی و اداره این باغ و آرامگاه خواجه ربیع را آستان قدس رضوی بر عهده دارد. در مقابل درب ورودی این باغ، آب‌انباری وجود دارد که ساخت آن به دوره شاه سلیمان صفوی نسبت داده می‌شود.

جاهای دیدنی مشهد

یکی از نکات جالب در مورد این آرامگاه آن است که بنای معروف تاج محل در کشور هند با الهام از این بنا ساخته شده است. این مقبره در دی ماه 1310 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید.


نشان دادن مکان روی نقشه

20- شهربازی پارک ملت مشهد

اغراق نکرده‌ایم اگر بگوییم هیجان‌انگیزترین و لذت‌بخش‌ترین شب زندگیتان، در شهربازی پارک ملت مشهد رقم خواهد خورد. شهربازی پارک ملت اولین و استانداردترین شهربازی و از مهم‌ترین جاهای تفریحی مشهد است که در سال 1351 در مرکز پارک ملت این شهر تاسیس شد. اگر می‌خواهید مشهد را با بزرگ‌ترین چرخ و فلک خاورمیانه طی کنید، حتما در شب سوار بر چرخ و فلک این شهربازی شوید. این شهربازی مجموعه‌ای از متنوع‌ترین تفریحات و سرگرمی‌ها را در سه بخش غرفه بازی، گیم سنتر و باشگاه صخره‌نوردی برای گروه‌های سنی مختلف ارائه می‌دهد.

معروف‌ترین وسایل بازی این مجموعه شامل قطار، فانفار، سرسره بادی، تیراندازی، قطار کودکان، ترن هوایی، ماشین برقی، سینما چند بعدی و…. است. از قسمت‌های جذاب شهربازی پارک ملت فود کورت است که با مجموعه‌ای از بهترین برندهای غذایی، رستوران و فست‌فودها شکل گرفته‌ است.

جاهای تفریحی مشهد

برای رفتن به شهربازی پارک ملت می‌توانید به راحتی با مترو به این مکان دسترسی پیدا کنید. پس از ورود به مترو در ایستگاه پارک ملت پیاده شوید، سپس از سمت خروجی امامت به امامت هشت بروید. شهربازی پارک ملت دقیقا مقابل امامت هشت واقع شده‌ است.

پارک ملت مشهد از شنبه تا چهارشنبه از ساعت 15 تا سه بامداد و پنج شنبه، جمعه و روزهای تعطیل از 11 صبح تا سه بامداد دایر است.


نشان دادن مکان روی نقشه

21- پارک‌های آبی مشهد

تصویری که هر کدام از ما دوست داریم از تجربه‌ آب‌تنی در ذهن و قلبمان نقش ببندد متفاوت است. عده‌ای برای هیجان و ترس و برخی برای آرامش و تمدد اعصاب به پارک های آبی پا می‌گذارند. مجهزترین و برترین پارک‌های آبی ایران، در کلان شهر مشهد قرار گرفته است؛ که از نظر داشتن بیشترین تعداد پارک‌های آبی، رتبه نخست را در سطح خاورمیانه دارد. در ادامه، ویژگی‌ها و امکانات چهار تا از بهترین پارک‌های آبی که از مهم‌ترین جاهای تفریحی مشهد هستند را بررسی می‌کنیم.

سرزمین موج های آبی، اولین پارک آبی ایران

اولین اسمی که بعد از شنیدن پارک‌های آبی به ذهنمان خطور می‌کند، بی شک موج‌های آبی است. سرزمین موج‌های آبی بزرگ‌ترین و اولین پارک آبی سرپوشیده‌‌ خاورمیانه است که در سال 1386 در مشهد افتتاح شد. سرزمین موج‌های آبی از نظر زیربنا، تجهیزات، تنوع و تعدد امکانات و بازی‌های آبی، در رد‌ه‌ بهترین پارک‌های آبی دنیا و بهترین جاهای تفریحی مشهد جای دارد. سرسره‌ تاپسی توروی در موج‌های آبی در سال ۲۰۱۰ میلادی به‌عنوان بهترین سرسره‌ آبی از طرف انجمن پارک‌های آبی جهان انتخاب شد.

امکانات و تفریحات سرزمین موج‌های آبی شامل انواع سرسره‌های آهسته، سرسره پیچشی، چاله فضایی، رودخانه آرام و خروشان، منطقه بازی کودکان، استخر برکه، سونای خشک و بخار، جکوزی سرد و گرم، منطقه بازی کودکان، رستوران، کافی‌شاپ و… هستند.

خوشبختانه موج‌های آبی در سال ۱۳۹۷ فاز دوم پارک آبی خود را مخصوص بانوان احداث کرد و از آن پس بانوان و آقایان به طور همزمان در دو پارک آبی مجزا می‌توانند از این مجموعه استفاده کنند.

جاهای تفریحی مشهد

سانس بانوان و آقایان مجموعه موج‌های آبی هر روز از ساعت 10 صبح الی 21 است. در فصل تابستان به‌دلیل استقبال بسیار مسافران ساعت کاری این مجموعه از 9 صبح تا 24 تغییر می‌یابد.

شماره تماس:۰۵۱-۳۶۰۰۸

آدرس سرزمین موج‌های آبی مشهد: خراسان رضوی، مشهد، قاسم آباد، بلوار اندیشه، نبش اندیشه ۸۳


نشان دادن مکان روی نقشه

پارک ساحلی آفتاب مشهد

اگر به دنبال تفریحات خاص و متفاوتی در یک پارک آبی هستید، حتما به پارک ساحلی آفتاب سری بزنید. پارک ساحلی آفتاب با هفت طبقه و زیربنای 15000 مترمربع بزرگ‌ترین پارک آبی طبقاتی دنیا محسوب می‌شود.

امکانات ویژه پارک ساحلی آفتاب شامل استخر مخصوص غواصی به عمق 12 متر با نمای طبیعی برای اولین بار در ایران، استخر نمک اسپوتا با خواص درمانی و لایه‌برداری پوست و سونای ماسه برای التیام بخشیدن به دردهای عضلانی و مفصلی برای اولین بار در خاورمیانه هستند.

علاوه‌بر این دیگر امکانات پارک ساحلی آفتاب شامل سولاریوم، استخری جداگانه برای بانوان و آقایان، استخر وی ‌آی‌ پی، باشگاه مجهز به یوگا، ایروبیک، بدنسازی و ماساژ، انواع سرسره های مختلف، سالن نگهداری از نوزادان در قسمت بانوان است.

جاهای تفریحی مشهد

ساعات کاری مجموعه پارک ساحلی آفتاب مشهد همه روزه برای آقایان از ساعت 9 صبح الی ۲۳ شب با هزینه 35 تومان و برای بانوان از ساعت 9 صبح الی 22 شب با هزینه 28 تومان است.

شماره تلفن پارک ساحلی آفتاب مشهد : ۰۵۱۳۷۰۳۷


نشان دادن مکان روی نقشه

پارک آبی ایرانیان

پارک آبی ایرانیان انتخاب اول بسیاری از مشهدی‌ها و مسافران این شهر است؛ زیرا در این پارک آبی وسیع و استاندارد متنوع‌ترین خدمات با کم‌ترین هزینه ارائه می‌شود. برای اولین بار در ایران موج‌سواری با تخته موجی به بزرگی یک زمین فوتبال در ایران به بهره‌برداری رسید. از زیبایی‌های این مجموعه آبی خلق سرسره‌ها و تونل‌های پیچیده با استفاده از پستی و بلندی‌های طبیعی کوهپایه است.

امکانات پارک آبی ایرانیان شامل استخر جداگانه برای آقایان و بانوان، رودخانه خروشان، سرسره‌های مختلف آهسته وسرعتی، استخر موج، مکان نگهداری از کودکان، سینما پنج بعدی آبی، انواع خدمات ماساژ، رستوران و کافی شاپ است.

جاهای تفریحی مشهد

سانس‌های مخصوص بانوان روزهای زوج از ساعت 9 صبح الی 22 شب و برای آقایان نیز روزهای فرد از ساعت 9 صبح الی 22 شب است.

شماره تماس پارک آبی ایرانیان: 05136613004

آدرس مجموعه پارک آبی ایرانیان: مشهد، بزرگراه آسیایی، قاسم آباد(شهرک غرب)، بلوار حجاب، نبش حجاب ۸، پارک آبی ایرانیان


نشان دادن مکان روی نقشه

سرزمین موج‌های خروشان

اگر از یک پارک آبی، لوکس‌ترین و مدرن‌ترین امکانات را انتظار دارید، سرزمین موج‌های خروشان بهترین گزینه است. سرزمین موج‌های خروشان بزرگ‌ترین پارک آبی سرپوشیده و استاندارد در جهان است که در سال ۱۳۹۴ در مشهد افتتاح شد.

از جدیدترین و شگفت‌انگیزترین تفریحات این پارک آبی می‌توان به سالن فوتبال، بزرگترین سرسره‌ چهار نفره و طولانی‌ترین سرسره روباز جهان به طول 408 متر اشاره کرد. از دیگر ویژگی‌های مهم این مجموعه ظرفیت پذیرش ۱۱ هزار نفر برای بانوان و آقایان به‌طور همزمان است.

تفریحات موج‌های خروشان مشهد:

  • طولانی‌ترین رودخانه موج در ایران
  • بزرگ‌ترین دریاچه متلاطم در خاورمیانه
  • اولین زیپ لاین سرپوشیده در جهان
  • و بزرگ‌ترین سالن فیش اسپا (دکتر ماهی) در خاور میانه
  • 63 سرسره سرعتی
  • بازی جذاب و مهیج لیزرتگ (پینت بال لیزری)
  • سالن ماساژ پیشرفته
  • غار نمک
  • ترامپولین
  • رستوران
  • کافی شاپ
  • جویس شاپ
  • و پارک کودک

جاهای تفریحی مشهد

آدرس سرزمین موج‌های خروشان مشهد: ایستگاه بلوار وکیل آباد، ابتدای جاده شاندیز

شماره تلفن سرزمین موج‌های خروشان مشهد : ۳۵۱3۴۴۰۰۶

سانس های بانوان و آقایان: همه روزه از ساعت 9 صبح تا 10 شب


نشان دادن مکان روی نقشه

22- دریاچه چالیدره

در 17 کیلومتری مشهد در شهرستان طرقبه دره‌ای به نام چالیدره با طبیعت زیبای خودبه یاری مشهد آمده تا تا مهیج‌ترین تفریحات را برایمان خلق کند. سرسبزی، هوای لطیف و چشم اندازهای آبی و خاکی این منطقه لذت حضور ما را در این مجموعه دو چندان می‌کند. آغاز پروژه احداث منطقه گردشگری چالیدره مربوط به سال 1376 است که سدی به نام چالیدره با مشارکت شهرداری طرقبه و شرکت آب خراسان به منظور تامین آب زمین‌های کشاورزی اطراف شهر ساخته شد.

از جاهای دیدنی مشهد و از جاذبه‌های طبیعی چالیدره وجود دریاچه‌ای زیبا و مصنوعی است کهآب این دریاچه از طریق رودخانه جاغرق تامین می‌شود.

امکانات تفریحی و رفاهی چالیدره

  • گذشتن از مسیر دریاچه و خاک با تله کابین به طول 270 متر
  • سر خوردن از کوه با زیپ لاین
  • ماهیگیری در دریاچه
  • پیمودن چالیدره از پایین به بالا با ترن کوهستان
  • کشتی شناور
  • بانجی جامپینگ
  • برج گردان
  • اسکله تفریحی
  • تله سیژ
  • و انواع قایق های موتوری پدالی و پارویی
  • مرکز ماساژ
  • رستوران
  • کافی شاپ

 

جاهای تفریحی مشهد

آدرس: مشهد، طرقبه، کیلومتر دو جاده نقندر، مجموعه تفریحی گردشگری چالیدره طرقبه

ساعات کاری: همه روزه 9 صبح الی 9 شب

شماره تماس:31424-051


نشان دادن مکان روی نقشه

23- باغ پرندگان

بیش از 700 گونه‌ پرنده‌، در شکل‌ها و رنگ‌های بسیار متنوع از نقاط مختلف دنیا در منطقه گردشگری تجاری سپاد در مشهد گردهم آمده‌اند تا یکی از جاهای تفریحی مشهد را برایمان رقم بزنند. باغ پرندگان مشهد بزرگترین و اولین باغ پرندگان شرق کشور است.

در این باغ که از جاهای دیدنی مشهد است، چندین واحد تخصصی فعالیت دارند و هر یک بخشی را کنترل می‌نمایند. واحد تکثیر در این مجموعه، شرایط و امکانات مناسب را جهت تخم‌گذاری و تبدیل به جوجه شدن را برای پرندگان فراهم می‌آورد.

واحد تغذیه، نیازهای گونه‌های مختلف پرندگان به غذا را تامین می‌کند و واحد کلینیک و بهداشت این مجموعه برای درمان، معاینه پرندگان و هم چنین بهداشت باغ در نظر گرفته شده‌ است.

جاهای تفریحی مشهد

ساعات بازدید: همه روزه از ساعت ۱۰ صبح الی ۷ بعد از ظهر

آدرس: میدان خیام، منطقه گردشگری سپاد، جنب مجتمع الماس شرق


نشان دادن مکان روی نقشه

24- سرزمین بازی‌ها

دنیایی از بازی و سرگرمی در سرزمینی به وسعت دو هکتار، مهیج‌ترین لحظات را برایتان خلق می‌کند. نام این شهربازی، سرزمین بازی‌های مشهد است.

امکانات تفریحی سرزمین بازی‌ها 1500 نوع بازی مکانیکی و کامپیوتری، سینمای ۵ بعدی، جامپینگ، لیزرتگ، باشگاه بولینگ، بیلیارد، پینت بال، اتاق تولد و سالن همایش است.

جاهای تفریحی مشهد

آدرس: جنب پایانه مسافری ترمینال شماره یک

ساعت کاری: شنبه تا پنجشنبه از ساعت ۱۶ تا ۲۳ و جمعه ها و روزهای تعطیل از ساعت ۱۱ تا ۲۳


نشان دادن مکان روی نقشه

25- پارک علمی پروفسور بازیما

کمربندهایتان را محکم ببندید و سوار بر ماشین زمان شوید تا به ابتدای خلقت جهان سفر کنیم! سفری علمی از بلندای آسمان به اعماق زمین! مقصد ما پارک پروفسور بازیما، اولین پارک علمی تفریحی ایران و سومین پارک سفر به درون بدن انسان در دنیا است که از بهترین جاهای دیدنی مشهد به حساب می‌آید.

پروفسور بازیما یک دانشمند و در واقع کتاب علمی مصور و رنگارنگی است که پاسخ تمام سوالات علمی شما را در زمینه‌ زیست شناسی، زمین شناسی و نجوم پاسخ می‌دهد. در همان ابتدای ‏ورود، شما به کمک یک ساعت غول‌آسا، لحظات اولیه پیدایش جهان و روندهای زمین شناسی را از نزدیک می‌بینید. سپس با روند جادویی تکامل و پیدایش موجودات تک سلولی و پیچیده آشنا می‌شوید.

انتهای سالن به کمک پروفسور از دهان انسان عبور کرده تا جزییات این شاهکار خلقت را موشکافی کنید. در بخش میانی پارک بازیما، یک زیردریایی اکتشافی خودنمایی می‌کند که از طریق آن ‏می‌توانید دنیای هیجان‌انگیز ماهی‌ها و گیاهان آبزی را مشاهده کنید. اگر علاقه‌مند به دایناسورها هستید، به میدان مرکزی این پارک حتما سر بزنید تا با اسکلت یک دایناسور ملاقات هیجان‌انگیزی داشته باشید.

جاهای تفریحی مشهد

اتاق روبان صورتی فضای امن و منحصربه‌فردی در این پارک است که دختر خانم‌ها می‌توانند از طریق بازی و سرگرمی پاسخ تمام سوالات مربوط به دوران بلوغ خود را بیابند. این پارک در طبقه چهارم مجتمع تجاری وصال در منطقه گردشگری سپاد مشهد واقع شده و همه روزه از ساعت ۱۰ صبح تا ۱۰ شب پذیرای بازدیدکنندگان گرامی است.


نشان دادن مکان روی نقشه

26- مجموعه تفریحی و گردشگری کوه‌سر

بر فراز بام مشهد در پویاترین منطقه‌ این شهر، مجتمع بزرگی به نام کوهسر با سازه منحصربه‌فردی خود نمایی می‌کند. این مجتمع با 220 واحد تجاری از بهترین مراکز تفریحی و سرگرمی در کشور است. خوشبختانه در این پروژه اکثر سالن‌ها به گونه‌ای طراحی شده‌اند که با چشم‌اندازی بی‌نظیر، کم‌ترین تغییر در عوارض طبیعی را پدید آورند. از شگفتی‌های طراحی مجتمع کوهسر نمای پنجم آن است که به طور کامل از داخل هواپیما قابل رویت است. مجتمع تفریحی کوهسر شامل چهار فاز است و از گسترده‌ترین جاهای تفریحی مشهد یه حساب می‌آید.

جاهای تفریحی مشهد

آدرس: بلوار هاشمیه، بین هاشمیه ۶۰ و۶۲

ساعت پذیرایی مجتمع شنبه تا چهار شنبه ۸ الی ۲۴ و پنج شنبه و جمعه‌ها ۸ الی ۱ بامداد


نشان دادن مکان روی نقشه

27- بوستان مینیاتوری

در این دوره‌ پر مشغله سفر به همه نقاط ایران امکان پذیر نیست؛ اما مکان‌هایی وجود دارند که می‌توانند خاک ایران را با نمادهایی به تصویر بکشند. بوستان مینیاتوری مشهد نخستین پارک مینیاتوری شرق کشور است که با وسعتی بالغ بر هشت هکتار تمام اماکن تاریخی مهم کشور به ویژه مشهد را در مقیاس کوچک نمایش می‌دهد.

این بوستان از جاهای دیدنی مشهد است که با طراحی ظریف و ارزشمند خود باعث افزایش اطلاعات و آگاهی از آثار تاریخی کشور می‌شود و فرصت خوبی برای آشنایی خانواده‌ها و کودکانشان با تاریخ و هویت سرزمینمان ایران است. به طور کلی این پارک مینیاتوری دارای ۵۸ نماد مذهبی، فرهنگی و اماکن دیدنی شهرهای مختلف ایران است.

ماکت‌های مینیاتوری و تفریحات پارک عبارتند از:

  • ماکت تخت جمشید
  • آرامگاه فردوسی
  • آرامگاه عطار
  • پل خواجو
  • ایستگاه راه آهن مشهد
  • باغ شازده کارون
  • سد کارون
  • و روستای کندوان
  • تراس تماشا
  • پیست مسابقه برای ماشین‌های کنترلی به شکل نقشه ایران
  • مسیر پیاده روی به طول ۱۲۶۴ متر
  • زمین بازی وسیع برای بازی های محلی و اصیل ایران
  • و دریاچه زیبای مصنوعی

جاهای تفریحی مشهد

آدرس: بزرگراه میثاق، بلوار الهیه، بلوار سجادیه، سجادیه ۲۶

تلفن:۳۵۲۴۴۲۲۰


نشان دادن مکان روی نقشه

28- تونل باد صبا

اگر آرزوی پرواز و سقوط آزاد را درسر دارید، تونل باد صبا در مشهد امن‌ترین محیطی است که آرزوی شما را محقق می‌سازد. تونل باد زیرمجموعه‌ ورزش‌های هوایی نوپا و در حال رشد است. درحال حاضر حدود ۹۸ تونل باد در جهان وجود دارد که باد صبا اولین و تنها تونل باد ایران است.

جاهای تفریحی مشهد

آدرس: انتهای بلوار خیام شمالی، میدان بهارستان، بهارستان ۳، روبروی الماس شرق


نشان دادن مکان روی نقشه

فرقی ندارد که مشهدی باشید یا قصد سفر به این کلان شهر را داشته باشید در هر صورت پیشنهاد من به شما این لیست است. اگر قصد سفر به مشهد را دارید، کدام یک از جاهای دیدنی مشهد را انتخاب می‌کنید؟

نوشته های مشابه

‫2 نظرها

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن