تاریخ و تمدن

جاهای دیدنی جلفا؛ زیبایی‌های شهر مرزی

فهرست مطالب

جلفا، یکی از شهرهای مرزی ایران در استان آذربایجان شرقی است که در جنوب رود مرزی ارس قرار گرفته است. این شهر زیبا، طبیعت و آب و هوایی منحصربه‌فرد دارد. جاهای دیدنی جلفا را از مهم‌ترین جاذبه‌های آذربایجان شرقی می‌دانند. یکی از این جاذبه‌های طبیعی رود ارس است که در مسیر تمام جاذبه‌های گردشگری شهر همراه مسافر می‌آید و او را در پیچ و خم جاده همراهی می‌کند. دیدن رود ارس در تمامی مسیر آرامش‌بخش است و تجربه‌ای تازه در گردشگری به حساب می‌آید. دیدن کشورهایی همچون آذربایجان و ارمنستان در سمت دیگر رود نیز تجربه خوشایندی را برای مسافر رقم می‌زند.

راه‌های دسترسی به جلفا

ابتدا باید بگویم که خوشبختانه جلفا از خط راه آهن برخوردار است. شما می‌توانید تا خود جلفا با قطار بروید و از این جهت جلفا مسیر خوبی برای گردشگری به حساب می‌آید. این شهر فرودگاه ندارد؛ پس اگر هواپیما را ترجیح می‌دهید باید به تبریز بروید و بعد از حدود دو ساعت بودن در تاکسی به جلفا برسید. تاکسی‌های جلفا در میدان آذربایجان تبریز موجود هستند و در همه ساعت‌ها مسافر می‌پذیرند. کرایه این تاکسی‌ها در مهر ۱۳۹۸ نفری ۲۱۰۰۰ تومان بود.

جاهای دیدنی جلفا را می‌توان در دو روز به طور کامل گشت. این جاذبه‌ها در دو سمت متفاوت هستند. یکی از روزها باید به کلیسای سنت استپانوس و دیدنی‌های اطراف آن اختصاص داده شود و روز دیگر مختص آسیاب خرابه و در صورت علاقه مجموعه تاریخی کُردشت است. یکی از این مسیرها در سمت غرب و دیگری در سمت شرق جلفا قرار دارند. برای رفتن به جلفا فصل بهار و فصل پاییز، فصول مناسبی هستند. این شهر در تابستان برعکس تبریز و شهرهای اطرافش، گرمای کلافه کننده‌ای دارد. در ادامه با نابرو همراه باشید تا تک تک جاذبه‌های گردشگری جلفا را به ترتیب اولویت در مسیر برایتان بگوییم.

1- پل ضیا الملک

اگر با ماشین شخصی به جلفا نیامده باشید، باید برای یک مسیر به سمت کلیسای مشهور جلفا به نام سنت استپانوس ماشینی در اختیار بگیرید، ماشین در طول مسیر هرجا که شما بخواهید توقف می‌کند. یکی از جاهای دیدنی جلفا در مسیر کلیسا، پل ضیاالملک است. هنوز کمی از مرکز شهر جلفا دور نشده‌اید که تابلو پل ضیا الملک را در سمت راست خود مشاهده می‌کنید. این اثر که در تاریخ ۱۰ دی ۱۳۸۱ به عنوان یکی از آثار ملی ایران در فهرست آثار میراث فرهنگی به ثبت رسیده است، در 7 کیلومتری غرب جلفا در کنار پاسگاه مرزی عباسی قرار دارد.

این پل قبل از میلاد و در زمان اورارتوها بنا و بعدها توسط ضیا الملک نخجوانی مرمت شده. پل ضیا الملک در طول سال‌ها به خاطر قشون کشی‌های مختلفی تخریب و دوباره به دلیل نیاز حاکمان وقت بازسازی شده. ارتفاع برج‌های پل ۲۰ متر و عمق آن‌ها ۱۰ متر و قطر آن‌ها به ۵/۶ متر می‌رسد.

جاهای دیدنی جلفا

برای رسیدن به خود پل فقط کمی پیاده روی لازم است و پس از آن به پل و ساحل رود ارس می‌رسید. بنا به نظر پروفسور ولفرام کلایس این پل قدیمی‌ترین پل ساخته‌شده در ایران به‌شمار می‌رود پس شما با دیدن این پل، قدیمی‌ترین پل ایران را دیده‌اید.


نشان دادن مکان روی نقشه

2- کاروانسرای خواجه نظر

همانطور که مسیر خود را به سمت غرب ادامه می‌دهید از پارکی به نام پارک درنا می‌گذرید که مشخصه آن دو بال فرشته است. شما می‌توانید درون این بال‌ها بایستید و از خودتان که حالا دو بال دارید عکس بگیرید. کمی بعداز پل ضیا الملک و چسبیده به پارک درنا، کاروانسرای خواجه نظر خودنمایی می‌کند. تاریخ این کاروانسرا که پیش از این به طور مفصل در نابرو معرفی شده است، به دوره صفوی برمی‌گردد.

این اثر در ۱۷ اسفند ۱۳۸۱ به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده و از بهترین جاهای دیدنی جلفا است. تاورنیه فرانسوی بعد از دیدن این کاروانسرا نوشته است: «خواجه نظر از ارامنه معتبری بود که از جلفا خارج شدند، چون در تجارت ترقی کرد و نزد شاه عباس و جانشین او شاه صفی اعتبارات حاصل نمود او را کلانتر ملت کردند. به افتخار وطن خود جلفا، دو کاروانسرای بزرگ در آن جا بنا کرد که هنوز در طرفین رودخانه باقی هستند و بیشتر از صدهزار کرور در آنجا خرج کرد، اما این دو بنای عالی به واسطه فوت بانی ناتمام ماندند.»

جاهای دیدنی جلفا

کاروانسرای خواجه نظر دارای حیاط مرکزی و سه ایوان در سه طرف است. بنا در سه ضلع حیاط چرخیده و مصالح آن سنگ تراش بوده و دارای پوشش‌های گنبدی شکل با طاق جناغی است. نکته قابل توجه در این کاروانسرا این است که مسیر مختص ویلچر وجود دارد. در این کاروانسرا یک سفره‌خانه است که در زمان دیدار ما باز نبود. یک فروشگاه صنایع دستی نیز در این کاروانسرا دایر شده که در زمان دیدار ما باز بود و شخصی نیز در آن سفالگری می‌کرد. ورود به این کاروانسرا رایگان است و ساعت خاصی برای بازدید ندارد.


نشان دادن مکان روی نقشه

3- کلیسای چوپان

اهمیت و شهرت شهر جلفا برای کلیساهای زیبا و متعددی است که در این منطقه وجود دارد. اولین کلیسایی که در مسیر خود به سمت غرب جلفا با آن برخورد می‌کنید کلیسای چوپان است. نام دیگر این کلیسا آندره ورتی مقدس است و تاریخ آن به قرن ۱۳ میلادی برمی‌گردد. این محل چراگاه منطقه دره شام به حساب می‌آمده و این کلیسا محل عبادت چوپان‌های ارمنی منطقه دره شام بوده و به همین دلیل کلیسای چوپان نام‌گذاری شده است. بنا بر روایت دیگری دو کلیسا به همت دو برادر چوپان بنا شده یکی در یک سمت رودخانه ارس و دیگری دقیقا در جناح روبرو که متاسفانه در سال‌های اخیر کلیسای روبرویی تخریب شده است.

جاهای دیدنی جلفا

این کلیسا در سال 2008 در فهرست آثار یونسکو به ثبت جهانی رسیده و از مهم‌ترین جاهای دیدنی جلفا است. در این کلیسا بسته است و شما برای دیدن محوطه بیرونی کلیسا نباید بلیطی خریداری کنید. محوطه بیرونی کلیسا کوچک است و بازدید از آن زیاد طول نمی‌کشد.


نشان دادن مکان روی نقشه

4- کلیسای سنت استپانوس

این کلیسا، هدف اصلی گردش و از مهم‌ترین جاهای دیدنی جلفا به حساب می‌آید؛ چراکه دومین کلیسای مهم ارامنه ایران است. کلیسای سنت استپانوس یا استپانوس مقدس در ۱۶ کیلومتری غرب جلفا و در منطقه دره شام قرار دارد. روستای ارمنی نشینی به همین نام نیز در این منطقه قرار داشت. نام این کلیسا به یادبود اولین شهید مسیحیت یعنی استپانوس مقدس نام‌گذاری شده که در قرن اول میلادی به دست مخالفان خود سنگسار شده و به شهادت رسیده است. درباره تاریخ ساخت بنا روایات مختلفی است، به شهادت برخی از مورخین ارمنی این دیر توسط یکی از ۱۲ حواریون مسیح در قرن اول میلادی بنا شده.

جاهای دیدنی جلفا

دیر استپانوس مقدس متشکل از سه بخش است که عبارتند از برج ناقوس، بنای اصلی کلیسا و کلیسای کوچک بوغوس-پطرس مقدس در جوار کلیسای موجود. بر سطح داخلی گنبد مرکزی تصاویر و نقوش دیواری مربوط به قرون 16 و 17 میلادی تا به امروز محفوظ مانده است. پلان کلیسا مطابق سبک معماری در کلیساها شکل صلیبی دارد. در سمت شرقی کلیسا محراب اصلی قرار گرفته است. نقوش و حجاری‌های برجسته‌ای با موضوع سنگسار شدن استپانوس مقدس، بشارت باکره مقدس، مصلوب شدن حضرت عیسی مسیح و آثار ارزشمند هنری دیگری بر سطوح خارجی دیوارها مشاهده می‌شود. این کلیسا موزه‌ای هم دارد.

جاهای دیدنی جلفا

یک فروشگاه در کنار این کلیسا قرار دارد که از آن می‌توانید کارت پستال، مگنت و یادگاری‌هایی از این قبیل خریداری کنید. از آنجایی که برای رسیدن به کلیسا کمی پیاده‌روی لازم است، بهتر است قبل از شروع پیاده‌روی از فروشگاه کنار جاده آب معدنی خریداری کنید. ساعت بازدید از این کلیسا از هشت صبح تا پنج عصر است و بلیت ورودی برای ایرانیان نفری 2500 تومان است.


نشان دادن مکان روی نقشه

5- سد ارس

تفرجگاه سد ارس، آخرین مقصد در گردش یک روزه به غرب شهر و از جاهای دیدنی جلفا به حساب می‌آید. برای رسیدن به سد ارس، در سمت راست جاده با تابلوی کلیسای ننه مریم مواجه می‌شوید؛ اما متاسفانه جز ستون‌های تخریب شده چیزی از این کلیسا باقی نمانده است. این کلیسا در مهر 1398 بسته بود اما در صورت مرمت و باز شدن قطعا ارزش دیدن دارد. سد ارس در 40 کیلومتری شهر جلفا بر روی رودخانه ارس قرار دارد و ساخت و بهره‌برداری از این سد به صورت مشترک توسط ایران و جمهوری آذربایجان انجام شده است. ورودی سد ارس برای هر خودرو در مهرماه 1398، 5000 تومان بود.

جاهای دیدنی جلفا

در کنار سد ارس افرادی را می‌بینید که ماهیگیری می‌کنند؛ چراکه این سد دارای انواع زیادی از ماهیان آب شیرین می‌باشد و از نظر ماهیگیری جای خوبی به حساب می‌آید. قایق‌هایی هم در کنار آب هستند که اگر آخر هفته به این سد بروید می‌توانید سوار آن‌‌ها شوید و در سد ارس گشت بزنید.


نشان دادن مکان روی نقشه

6- حمام جلفا

حمام تاریخی جلفا در مرکز شهر جلفا قرار دارد و می‌توانید آن را در روز اول در کنار سایر جاهای دیدنی جلفا ببینید؛ اما چون این حمام در مسیر آسیاب خرابه قرار دارد پیشنهاد می‌شود تا آن را طوری در برنامه‌تان قرار دهید تا پس از آن به سمت شرق رفته و از آبشار آسیاب خرابه و مجموعه کُردشت دیدن کنید. همانطور که در تابلوی معرفی حمام جلفا نوشته شده است، در میان بناهای تاریخی جلفا تنها بنایی که پابندی شدیدی به اصول و هنجارهای معماری ایرانی دارد همین حمام است. در مورد تاریخ دقیق ساخت و معماری این بنای ارزشمند سندی در دست نیست ولی با توجه به شیوه‌های معماری بنا می‌توان آن را به دوره قاجار نسبت داد.

این اثر در سال ۱۳۷۸ به عنوان یکی از آثار ملی ایران در فهرست آثار میراث فرهنگی به ثبت رسیده است. موزه یک راهنمای بسیار خوب دارد که تمام اتاق‌ها و آثار درونش را توضیح می‌داد. یکی از نکات جالب توجه در موزه ویترینی است که به نخ ابریشم و ابزارهای ابریشم سازی اختصاص پیدا کرده. جلفا در لغت به معنی بافنده است چراکه در گذشته این منطقه یکی از مراکز مهم پرورش کرم ابریشم بود و مردم آن در تولید ابریشم و پارچه‌های حریر تخصص داشتند.

جاهای دیدنی جلفا

از دیگر اتاق‌های حمام می‌توان به اتاقی اشاره کرد که به فرش‌های تاریخی مزین شده است. در سایر ویترین‌ها نیز اسناد و مدارک یا اشیای تاریخی مانند قفل‌های رمزدار دوره قاجار یا صندوقچه‎‌های قدیمی قرار دارد.

7- پل آهنی

یکی از جاهای دیدنی جلفا پل آهنی است. پلی که راه‌آهن از روی آن عبور می‌کند به سال ۱۹۱۳ میلادی به وسیله شرکت راه‌آهن تبریز-جلفا ساخته شده و در سال ۱۹۱۴ میلادی به پایان رسیده است. این پل یک داستان حماسی نیز دارد. سردیس دلاوران دفاع مقدس در موزه حمام جلفا نیز موجود است.

جاهای دیدنی جلفا

8- آسیاب خرابه و آبشار آسیاب خرابه

وقتی از مردم جلفا می‌خواهید تا برای دیدن جاهای دیدنی جلفا شما را راهنمایی کنند، آسیاب خرابه اولین جایی است که از آن نام می‌برند. آسیاب خرابه که در 32 کیلومتری شرق جلفا واقع شده، آسیاب آبی‌ای بوده است که سال‌ها مورد استفاده مردم این ناحیه قرار می‌گرفته و اکنون کاربری ندارد و برای دیدن آن باید بلیت خریداری کنید. به گفته راهنمای این موزه کوچک، در روزهای آخر هفته به صورت نمادین از آسیاب استفاده می‌شود تا گردشگران با نحوه کار آسیاب آشنا شوند.

جاهای دیدنی جلفا

با کمی پیاده‌روی به سمت پایین، به مجموعه‌ای از آبشارها می‌رسید که به آبشارهای آسیاب خرابه معروفند. آب این آبشارها از چشمه‌های متعدد موجود در بالای آسیاب که از کوه کیامکی سرچشمه می‌گیرد، تامین می‌گردد. آبشار آسیاب خرابه بیش از 30 متر ارتفاع دارد و غار آهکی زیبایی با طاقدیس‌ها و ناودیس‌های شگفت‌انگیز در آن شکل گرفته که بر اثر ممارست بر دل سنگ ایجاده شده است.

جاهای دیدنی جلفا

سطح دیواره‌های آبشار از خزه‌ها و سایر گیاهان آبزی پوشیده شده‌ و منظره‌ای زیبا را به ‌وجود آورده است. در این ناحیه سرویس بهداشتی، رستوران و حتی اقامتگاه موجود است.


نشان دادن مکان روی نقشه

9- برج دوزال

در ادامه مسیر به سمت مجموعه تاریخی کُردشت، برج دو زال خودش را در برابر چشمان شما نمایان می‌کند. دو زال یکی از روستاهای استان آذربایجان شرقی است و برج دوزال و امام زاده شعیب که در زیر این برج قرار گرفته، مهم‌ترین اثر تاریخی روستا به حساب می‌آید. برج دوزال در فاصله شصت کیلومتری شرق جلفا بر فراز تپه‌ای قرار گرفته و تاریخ این برج احتمالا و باتوجه به شیوه معماری و کتیبه‌های نیمه ویران بنا به اواخر قرن هفتم و به دوران ایلخانیان برمی‌گردد.

جاهای دیدنی جلفا

ترکیب رنگ فیروزه‌ای آجری آن زیبایی خاصی به روستا بخشیده است. از این نقطه، منظره سرسبز و باشکوهی از باغ‌های میوه نیز پیداست.


نشان دادن مکان روی نقشه

10- مجموعه تاریخی روستای کُردشت

به‌عنوان آخرین مقصد در شرق جلفا، یکی از زیباترین مجموعه‌های تاریخی ایران را خواهید دید. حمام کردشت که در بدو ورود به روستا به چشمتان می‌خورد یکی از حمام‌های آذربایجان است که با معماری اصیل سنتی ساخته شده و معماری‌ای تو در تو دارد. این حمام در زمان عباس میرزا نایب‌السلطنه فتحعلی شاه هنگام جنگ دوم ایران و روس ساخته شد؛ ولی شیوه معماری آن شباهت زیادی به حمام‌های دوره صفوی دارد.

این مجموعه تاریخی ورودیه ندارد و اطرافش تنها یک سوپرمارکت موجود است که بروشور مجموعه را دارد. در جاده نیز قلعه عباس میرزا را می‌بینید و خندقی که ایجاد شده تا در زمان جنگ، دشمن و سواره نظام دشمن نتوانند از آن عبور کنند.

جاهای دیدنی جلفا

پیشنهاد نهایی

در شهر جلفا پارک کوهستان وجود دارد که پارک معروفی است. زیپ لاین، کارتینگ و سایر تفریحات این چنینی در آن فراهم آمده؛ اما فقط در فصولی که گردشگر در آن زیاد است می‌توان از امکانات تفریحی این پارک استفاده کرد. علاوه بر این با فاصله کمی از مرکز شهر جلفا، موزه گلفرج وجود دارد که علاوه‌بر قوچ‌های آیینی دوره ایلخانی و قدیمی‌تر، تاکسیدرمی گونه‌های جانوری همین منطقه در آن موجود است و فروشگاه کوچکی از سفالینه‌هایی دارد که برای خرید سوغات مناسب است.

این موزه همچنین راهنمای صبور و خوبی دارد. برای اینکه راهنمایان این موزه شما را به گشت دیدار از گونه‌های جانوری زنده ببرند می‌توانید پیش از رفتن به موزه با این شماره تماس بگیرید : 09149918896. در کنار این موزه یک اقامتگاه بومگردی نیز هست.

جلفا شهری مرزی است و در منطقه آزاد ارس قرار دارد. پس بنا بر ویژگی‌های یک شهر مرزی، بازارچه‌های بسیاری در جلفا هست و بسیاری از گردشگران برای خرید به این ناحیه سفر می‌کنند. بازارچه ستارخان که اطرافش رستوران و کافه نیز موجود است یکی از این بازارهاست. بازارچه آراز و بازار روس‌ها از دیگر بازارهایی هستند که هرساله گردشگران زیادی را برای خرید به سمت خود می‌کشانند. حالا نوبت شماست تا از تجربیات خودتان در سفر به جلفا با ما بگویید.

نوشته های مشابه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن