تاریخ و تمدن

شهر برزک اصفهان؛ سفر به پایتخت شاتوت

فهرست مطالب

اگر از زندگی شهری و آپارتمان‌نشینی خسته شده‌‏اید، از صدا و دود ماشین‌ها به ستوه آمده‌‏اید، حال‌وحوصله تماشای زیبایی‌های ظاهری، فریب‌دهنده و توخالی شهر را ندارید و می‏‌خواهید خودتان را پیدا کنید جایی وجود دارد که می‌‏توانید بدون بلیت ورودی، نفسی تازه کنید. این منطقه، منطقه‏‌ای باصفا است که هوایی کاملا پاک و رویایی و آب‌هایی زلال و گوارا دارد. عطر گل‌های وحشی و گل محمدی و انواع عطر گل‌های دیگرش در فصل بهار، ناخودآگاه انسان را مدهوش و بی‌قرار می‌کنند. شبانگاه و سپیده‌‏دم نیز، به‌جز نغمه مرغان خوش‌آهنگ، مانند بلبل و قناری و بانگ آبشار و نوازش نسیم لطیف بهاری، چیزی دیگر نخواهید یافت. شهر برزک شهر و دیاری سرسبز با درخت‌های انبوه و گلستان‌های دلپذیر و آب‌و‌هوایی بی‌نظیر در شهرستان کاشان است.

نمی‌توان زیبایی‌های برزک را با بیان ناتوان قلم به تصویر کشید؛ باید آمد و دید. با گلگشتی چندساعته، چنان عاشق و شیفته طبیعت زیبایش خواهید شد که هرگز مناظر دلربایش را از یاد نخواهید برد و خاطراتش را همواره برای دیگران تعریف خواهید کرد. با نابرو همراه باشید تا سری به روستای برزک که یکی از دیدنی‌ های کاشان است، بزنیم.

برزک کجاست؟

شهر برزک جمعیتی حدود 5000 نفر و 200 هکتار وسعت دارد. این شهر در جنوب‌غربی شهرستان کاشان و در منطقه‌ا‌ی کوهستانی در دامنه‌های کوه کرکس و در فاصله‌ 45 کیلومتری کاشان، 60کیلومتری میمه و 55 کیلومتری دلیجان واقع شده است. برزک در مسیر جاده‌ای قرار دارد که از یک‌طرف به آزاد‌راه اصفهان-تهران و از طرف دیگر به اتوبان کاشان-قم ختم می‌شود.

شهر برزک اصفهان

چگونگی دسترسی به برزک

از شمال و غرب کشور به شهر برزک: اتوبان تهران – قم / اتوبان قم – کاشان. نرسیده به شهر کاشان، به جاده نیاسر-برزک برسید و مسیر را به شهر زیبای برزک ادامه دهید.

از جنوب و شرق کشور به شهر برزک: اتوبان اصفهان – کاشان. بعد از نطنز به کاشان می‌رسید. مسیر را به‌سمت کاشان – گلپایگان تغییر دهید و بعد از پشت‌سرگذاشتن روستای بارونق و مرق، به شهر برزک برسید.

فاصله تهران تا کاشان: 243 کیلومتر – زمان: دو ساعت و 13 دقیقه ( 45 کیلومتر قبل ازکاشان، شهربرزک).

فاصله اصفهان تا کاشان: 217 کیلومتر – زمان: دو ساعت (45 کیلومتر بعد از کاشان، شهربرزک).

شهر برزک اصفهان

بافت قدیم برزک

بافت قدیم برزک که در محله مصلی واقع شده است، جذابیت خاصی دارد. هنگامی که گردشگران دور از هیاهیوی دود و ماشین شهرهای شلوغ در این بافت قدم می‌‏زنند، آرامش خاصی به آنان القا می‌شود. بافت قدیمی برزک، ساختمان‌های خشتی و گلی با تیرهای چوبی و کوچه‌‏های تنگ، معروف به «کوچه‌‏های آشتی‌کنون» دارد. این بافت که در حاشیه تپه تاریخی قلعه واقع شده و به‌صورت پلکانی گسترش یافته است، چشم‌انداز بسیار جالبی دارد. کوچه‌هایی با عرض یک متر اطراف ساختمان‌ها، به‌طور خاص و به‌شکل مارپیچ چرخیده‌اند و منازل را به‌آسانی به یکدیگر ارتباط می‌دهند. هیچ‌کدام از کوچه‌ها بن‌بست نیستند.

شهر برزک اصفهان

آب‌و‌هوای شهر برزک

این شهر باتوجه‌به موقعیتش، تابستان‌ها آب‌و‌هوای معتدل و زمستان‌ها آب‌و‌هوای سرد دارد. میزان بارندگی در نقاط پستش حدود 200 میلیمتر در سال و در ارتفاعاتش به 400 میلیمتر در سال می‌رسد. بالاترین درجه حرارت در تابستان 35 درجه بالای صفر است و در زمستان به 20 درجه زیر صفر می‌رسد. جهت اصلی بادهای موسمی‌اش، شمال به جنوب است. با این اوصاف، بهترین فصل برای بازدید از برزک، تابستان است تا از هوای خنکش استفاده کنید.

شهر برزک اصفهان

شغل و فعالیت مردم برزک

با‌توجه‌به آب‌و‌هوای معتدل برزک، شغل بیشتر مردم کشاورزی و کشاورزی منطقه بیشتر به‌صورت باغداری است. از محصولات شاخصش می‌توان به این‌ها اشاره کرد: گل محمدی، شاتوت، آلو، گردو، بادام. دیگر محصولاتش فندق، سیب، گلابی، گوجه‌سبز، توت، زردآلو، انگور، گیلاس، آلبالو و انواع میوه‌های دیگر هستند. سطح زیرکشت 1100 هکتار و سطح باغ‌هایش 800 هکتار است و اراضی‌اش بیشتر به کشت گندم، جو، خیار، گوجه و سیب‌زمینی اختصاص دارند. برزک به‌نام پایتخت شاتوت شناخته می‌شود. آلوزرد برزک که به آلوی خیگی و آلوی مرغی نامیده می‌شود، در منطقه مشهور است که متاسفانه در سالیان اخیر، از تولیدش به‌صورت محسوسی کاسته شده ‌است.


این تفرجگاه که در 100 متری خیابان اصلی قرار دارد، هرساله گردشگران زیادی را به‌سمت خود جذب می‏‌کند. به‌علت وجود کوه در حاشیه جنوب‌شرقی چشمه، گردشگران علاقه‏‌مند به کوه‌نوردی، کنار استفاده از مناظر بکر و طبیعی این تفرجگاه، از ورزش کوه‌نوردی نیز بهره می‌برند.

ازجمله صنایع پررونق این منطقه، صنعت قالی‌بافی است. در این منطقه حدود ٨۵٠ کارگاه قالی‌بافی خانگی وجود دارد. از صنایع دیگر موجود در شهر برزک صنعت گلاب‌گیری است که به دو صورت سنتی و صنعتی انجام می‌شود. به‌علت موقعیت جغرافیایی منطقه، برزک یکی از تولیدکنندگان بزرگ گل محمدی و گلاب است. تعداد ٧۵ کارگاه سنتی گلاب‌گیری در برزک وجود دارند که ۴٠٢ دیگ گلاب‌گیری را شامل می‌شوند. از نمونه‌های گلاب‌گیری صنعتی می‌توان به مجتمع کشت و صنعت شهدگیران اشاره کرد که در آن، گلاب و انواع عرقیات گیاهی، به‌وسیله دستگاه‌های تمام‌ اتوماتیک و تقطیر، پاستوریزه و بسته‌بندی تولید می‌شوند. از صنایع دیگر برزک، کارخانه ترمه پلاستیک و چندین واحد مرغداری‌ هستند.

شهر برزک اصفهان

جاذبه‌های دیدنی برزک

شهر برزک 54 اثر تاریخی و طبیعی دارد که تاکنون 10 اثر در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌اند. از آثار تاریخی و دیدنی این شهر می‌توان به این‌ها اشاره کرد: زیارتگاه امامزاده سراج الدین بن موسی بن جعفر، شاهزاده محمود و شاهزاده محمد، حمام دوره‌ صفوی، آب‌انبار دوره قاجار، آسیاب‌آبی قدیمی، تپه تاریخی قلعه، آبشار، رودخانه، جاده تفریحی توریستی سعدآباد و چشمه‌ احمدآباد. برخی از این آثار به‌همت و تلاش شهرداری احیا و مرمت شده‌‌اند.

امامزاده سراج‌ الدین‌بن‌موسی‌بن‌جعفر

طبق گفته اهالی و شجرنامه‌ای که آقای فلسفی آن را تایید کرده است، نسب این امامزاده به امام موسی‌بن‌جعفر(ع) می‌رسد. شجره‌نامه از کتابخانه آستان قدس رضوی به دست آمده ‌است. این امامزاده قدمتی 500 ساله دارد و بنای اصلی‌اش به دوران صفوی بازمی‌گردد که کار هنرمندان آن دوران است. بنای این امامزاده که بزرگ‌ترین امامزاده برزک است، دو بخش دارد. بخش اصلی بقعه‌ که هسته اولیه‌اش را تشکیل می‌دهد، فضای دور مقبره امامزاده است. بنایی هشت‌ضلعی با ضریح چوبی در مرکزش و گنبد خشتی بر فرازش که از درون آینه‌کاری شده‌ است. در فضای بیرونی امامزاده، قبرستان شهر وجود دارد که سنگ‏‌قبرهایش بسیار قدیمی‌اند و گویای قدمت طولانی این قبرستان‌ هستند. این اثر در تاریخ 22/8/85 به‌شماره 16197 در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده است.

حمام دوره صفوی

یکی دیگر از میراث فرهنگی شهر برزک حمامی است که قدمتش به دوره صفوی می‌رسد. این بنای کهن را شخصی به‌نام سید حسن کاشانی ساخته است. در ساخت این حمام از ستون‌های سنگی یکپارچه تراشیده‌ شده استفاده شده ‌است و برای برپاکردن ستون‌ها و محکم‌کاری پایه‌ها، از سرب و مخلوطی به‌نام ساروج استفاده کرده‌اند. حمام دو خزینه و دو حوضچه به‌نام استک و دو تخته‌سنگ برای نماز خواندن دارد. برای سوخت حمام از نفت سیاه استفاده می‌شد. این اثر در سال 1385 به‌شماره 16213 در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده ‌است.

تپه تاریخی قلعه

تپه تاریخی قلعه در مرکز شهر واقع شده است و قدمتش به دوره سلجوقی و قبل از آن بازمی‌گردد. هنگامی که به بالای تپه صعود و به چهارطرف نظاره کنید، سرسبزی و شادابی درختان، دشت و کوه‌‏های سربه‌فلک کشیده و خانه‏‌های کاهگلی، چشمانتان را نوازش می‌کنند.

غار کشف‌ شده در تپه تاریخی قلعه

قدمت این غار به دوران سلجوقی بازمی‌گردد و اکنون شهرداری برزک با همکاری میراث فرهنگی و گردشگری، برای ثبت ملی این اثر تاریخی تلاش می‌کنند. در این غار وسایلی مانند تنور گلی، ظروف سفالی و گلی، سرکو و… و نیز کانال‌های کوچک حفاری‌شده در دل سنگ برای دفن یا نگهداری استخوان‌های مردگان پیدا شده‌اند که حکایت از سکونت و زندگی بسیار طولانی در این محل دارند. این غار سقف‌های زیبایی دارد.

بنابه اظهار و نقل‌قول سینه‌به‌سینه بزرگان شهر، این غار که در سکونتگاه اولیه برزک (تپه قلعه) قرار دارد، سه مسیر اصلی دارد که یکی از مسیرها به مسجد جامع شهر و مسیر دیگر به حمام میان ده و مسیر سوم به طرف کوه اشک ادامه پیدا می‌کنند. ‌اکنون شهرداری برای انجام تحقیقات بیشتر، مشغول آزادسازی معبرهای مسدود شده این غار در اثر ریزش‌‏های سالیان متوالی است. انتظار می‌رود با مرمت و بازسازی کامل این غار و بازگشایی‌اش به روی گردشگران، به‌همراه دیگر آثار تاریخی و مناظر طبیعی و بکرش، صنعت گردشگری برزک متحول شود.

چشمه احمدآباد

این چشمه در شمال‌ شرق شهر برزک و در حریم رودخانه فصلی برزک واقع شده است و چندین چشمه جوشان دارد. در قسمت بالادست، دیواره سدی است که براثر رسوب، طی سالیان متوالی پر شده است و ‌اکنون با رویش درختان بید و درختچه‏‌های گز در بستر این سد، منظره زیبایی ایجاد شده است.این تفرجگاه که در 100 متری خیابان اصلی قرار دارد، هرساله گردشگران زیادی را به‌سمت خود جذب می‏‌کند. به‌علت وجود کوه در حاشیه جنوب‌شرقی چشمه، گردشگران علاقه‏‌مند به کوه‌نوردی، کنار استفاده از مناظر بکر و طبیعی این تفرجگاه، از ورزش کوه‌نوردی نیز بهره می‌برند.

شهر برزک اصفهان

مراسم و آیین‌های برزک

در برزک آیین‌ها و رسوم قدیمی متعددی مانند مراسم شب نیمه در ماه مبارک رمضان، آیین نخل‌برداری در روز عاشورا و شهادت حضرت علی برجا مانده‌اند. مراسم ششم امام حسین یکی از مراسم‌هایی است که در فهرست میراث معنوی کشور ثبت شده است.

پوشش گیاهی برزک

پوشش گیاهی برزک، استپ نیمه‌خشک و بوته‌های پراکنده است که از آن‌ها بیش از50 نوع عرقیات گیاهی تولید می‌کنند. آویشن، بابونه، بادرنجویه، بومادران، کاسنی، پونه، خارشتر، رازیانه، زعفران، سنبل‌الطیب، شاطره، شنبلیله، شوید، شیرین‌بیان، طارونه، گلپوره، کیالک، گاوزبان، گل ختمی، مرزه، یونجه، نعناع، گزنه بخشی از این عرقیات هستند.

باتوجه‌به روند روبه‌رشد شهر برزک، همه‌ ساله این شهر میزبانی مهربان برای دوست‌داران طبیعت است که در بحث اکوتوریسم و گردشگری، با حضور گردشگران فرصت مناسبی برای برزک در این زمینه خواهد بود.

امکانات رفاهی برزک

اگر قصد دارید در این شهر اقامت کنید، دو گزینه برایتان وجود دارد:

گزینه اول: سکوهایی به‌منظور برپایی چادر ساخته‌اند که کمی پایین‌تر از امامزاده‌ و کنار جوی آب حالت پلکانی دارد. صدای دل‌نشین آب، شب خوبی را برای شما فراهم خواهد کرد. سرویس‌های بهداشتی امامزاده نزدیکش قرار دارند و تا صبح باز هستند. همچنین در باغی شخصی، سکوهایی وجود دارند که دیوار و سقف دارند و امکان برپایی چادر فراهم است. قیمتشان 20000 تومان است.

همچنین تفرجگاه قلعه نو در مرکز شهر برای اسکان و استراحت، سکوهای سنگی دارد. صندلی و نیمکت‏های چوبی مطابق با فضاهای اطراف و آلاچیق نیز وجود دارند. بنای کوشک در مرتفع‌ترین نقطه تپه جا دارد. آبشاری از مرکز کوشک شروع می‌شود و پس از پشت‌سرگذاشتن برکه‌‏ها و جزیره‌‏های آب، به پایین تپه و در محل استخر ذخیره آب می‌رسد. اگر قصد دارید شب را در برزک بمانید، به‌خصوص در فصول سرد سال، پوشش و لباس مناسب همراه داشته باشید.

گزینه دوم: گزینه دیگر برای اقامت، خانه‌ها و ویلاهای اجاره‌ای‌اند. یکی از اقامتگاه‌ها، سرای سوشید است که از اقامتگاه‌های خوب تاریخی برزک است. نام این اقامتگاه از نام کوهی در برزک اخذ شده است که اولین تلالو نور خورشید به آن می‌تابد. درحقیقت وجه تسمیه سرای سوشید، جایگاه و منزلگاه تابیدن و درخشیدن خورشید است. سرای سوشید خانه‌ای است با قدمت بیش از 100 سال که در بافت قدیمی محله مصلی و در حاشیه تپه تاریخی قلعه شهر برزک قرار دارد.

این خانه دو اتاق بالاخانه وسیع دارد که چشم‌انداز یکی از اتاق‌ها به‌سمت حیاط خانه و باغ‌های برزک و کوه کمر اشک است. همه‌ اتاق‌ها حمام دارند. این خانه حیاطی دارد که باغچه، آلاچیق، حوض، گچ‌بری‌های داخل راهروی حیاط و نورپردازی آن، جلوه‌ای خاص به حیاط داده‌اند. باتوجه‌به وجود دو اصله درخت توت سفید شمرونی در حیاط این خانه، در فصل خردادماه می‌توان لذت خوردن توت سفید برزک را تجربه کرد. همچنین پیونددادن شاتوت به این درختان، در ماه‌های تیر و مرداد نیز به‌بارنشستن بهترین محصول برزک (شاتوت) بر این دو اصله درخت را شاهد خواهیم بود.

نوشته های مشابه

یک نظر

  1. واقعاشهرزیبای است بااین توصیفهابهشتی است این شهرازراوی ممنون بابت این توصیف خوب

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن