آیین و زیارت

آرامگاه باباقاسم از عارفان قرن هشتم هجری قمری در اصفهان

فهرست مطالب

در یکی از چهارراه‌های مشهور اصفهان به‌نام چهارراه ابن سینا، در خیابان علامه مجلسی (ره)، خیابان شهید علی کیمیاگری آرامگاهی متعلق به عارفی بزرگ هست که در قرن هشتم هجری قمری می‌زیست. آرامگاه باباقاسم جایی برای آرامش و خلوت است. با من در نابرو همراه باشید تا به این آرامگاه که یکی از دیدنی های اصفهان است، زیبا سفر کنیم و اندکی آرامش سوغات ببریم.

چرا «بابا» قاسم؟!

باباقاسم اصفهانی از عرفای بزرگ بود که در اوایل قرن هشتم هجری قمری در اصفهان زندگی می‌کرد. در آن زمان، یعنی از قرن هشتم تا دهم هجری، عده‌ای از عرفای صوفیه در اصفهان می‌زیستند. این افراد به‌سبب احترامی که بین مردم داشتند، «بابا» نامیده می‌شدند و باباقاسم نیز از دسته این افراد شاخص است.

پس از مرگ باباقاسم، شاگردان و مریدانش وی را در محلی دفن کردند که در آن تدریس می‌کرد و در واقع مدرسه او (مدرسه امامیه امروزی) به شمار می‌آمد. مقبره‌ای که امروزه بر مزار ایشان است را یکی از شاگردانشان به‌نام سلیمان ابی‌الحسن طالوت دامغانی بنا کرده‌ است.

آرامگاه باباقاسم

معماری بنای آرامگاه باباقاسم

بنا و ورودی آن در گذشته هم‌سطح گذرگاه بود، اما با گذشت زمان سطح گذر بالا آمده و ورود به بنای بقعه با دو پله از سطح خیابان انجام می‌شود.

گنبد بقعه باباقاسم هرمی‌شکل است و هشت ترک دارد که بر هر دو ترکش با «خط بنایی» و کاشی‌معرق فیروزه‌ای زیبا بر زمینه‌ای آجری، چندین اسم از اسما خداوند نقش شده است. بر گردنه گنبد نیز چندین جمله و عبارت مذهبی حک شده ‌است.


داخل آرامگاه و در ضلع شمالی آن نیز دو سنگ قبر قدیمی وجود دارد که یکی از آن‌ها مزین به‌نام ۱۴ معصوم است.

سر در ورودی این آرامگاه، مزین به کتیبه‌ای تاریخی است که قدیمی‌ترین کتیبه تاریخی در بنای این مقبره به شمار می‌رود. بر این کتیبه و روی کاشی سفید و زیبای معرق در زمینه‌ای لاجوردی، تاریخ ۷۴۱ هجری قمری (سال وفات باباقاسم)، نام باباقاسم و نام بانی مقبره درج شده‌ است. سردر بنا چهار لنگه مقرنس دارد و خط رویش «بنایی» است که بر هر لنگه، با کاشی‌کاری معرق زیبای لاجوردی بر زمینه آجری، یک کلمه نگاشته شده ‌است.

معماری و هنرکاری های آرامگاه

بر دیوار شرقی سردر، دو لوح سنگی به چشم می‌خورد. در قسمت فوقانی یکی از این دو لوح، پنجره‌ای مشبک و سنگی نصب شده است که دو حاشیه و یک متن دارد.

محوطه مقبره پر است از تزیینات آجری و کاشی‌کاری‌های بسیار زیبا، مانند شبستانی نفیس و چشم‌نواز با طاق آجرچین و مقرنس‌کاری بی‌نظیر که شاهکار معماری گذشتگان را مقابل چشمانمان می‌آورد. در شبستان نیز دو کتیبه با کاشی‌کاری زیبا وجود دارد. یکی‌شان زیر گردن گنبد قرار گرفته و آیاتی از هفدهمین سوره قرآن بر آن نقش بسته ‌است و دومی بر سر طاق ضلع جنوبی شبستان واقع شده‌ است.

بنای زیبای آرامگاه

ورود به آرامگاه باباقاسم

داخل آرامگاه و در ضلع شمالی آن نیز دو سنگ قبر قدیمی وجود دارد که یکی از آن‌ها مزین به‌نام ۱۴ معصوم است.

ورودی امامزاده

بنای مقبره باباقاسم از دو گنبدخانه تشکیل شده که یکی مقطع افقی و مربعی دارد و دیگری هشت‌ضلعی. دالانی این دو گنبدخانه را به هم متصل می‌کند. گنبدخانه مربعی در سال ۱۰۴۴ مرمت شد، ولی گنبدخانه دیگر به‌مرور زمان تخریب شد.

این گنبدخانه در سال ۱۲۹۷ تعمیر شد؛ اما تعمیر غیراصولی باعث شد شکلش تغییر کند؛ به همین خاطر گنبدخانه جدید کاملا مدور نیست و حالا این بنا روی چهارضلعی واقع شده و پوشش داخلی‌ آن به‌صورت گنبدی نیم‌کروی است.

باباقاسم

مقرنس‌های داخل گنبد بر زمینه‌ای شطرنجی و آجری واقع شده که به‌خط بنایی با کاشی فیروزه‌ای عبارت «الله اکبر» هشت بار نگاشته شده ‌است.

در نمای خارجی گنبد و سردرش هم کتیبه‌ای هست. این کتیبه به‌خط ثلث سفید معرق بر زمینه آبی‌رنگ و زیبا قرار دارد.

معماری این بنا به سبک اصفهانی است. سبک اصفهانی آخرین شیوه معماری سنتی ایرانی است.

تاریخ زندگی و وفات باباقاسم دقیق مشخص نیست اما مسلم است که در تاریخ ۷۲۵ هجری قمری یعنی در تاریخی که مدرسه باباقاسم، معروف به مدرسه امامیه، برای وی ساخته شد در قید حیات بوده و در سال ۷۴۱ هجری قمری نیز درگذشته ‌است.

آرامگاه باباقاسم

حرف آخر

بقعه باباقاسم تمام ویژگی‌های معماری قرن هشتم هجری قمری، یعنی عصر حکومت ایلخانیان در ایران را در خود دارد و یکی از نمونه‌های نفیس و شاخصه‌های معماری آن روزگار است. سبک معماری بقعه شباهت‌هایی با سایر بناهای آن دوران، مانند امامزاده جعفر و مناره‌های دردشت و سلطان بخت آغا دارد؛ البته با این تفاوت که حجمش کمتر است و در عوض بیشتر روی ارتفاعش تاکید شده است. کالبد این بنا نیز در مقایسه با سایر بناهای به‌جامانده از آن عصر، سبک‌تر و نازک‌تر و ظریف‌تر است.

باباقاسم

این مقبره، امروزه علاقه‌مندان و زایران زیادی را به خود جذب می‌کند. زایران در این آرامگاه علاوه بر خلوت و عبادت و رفع حاجاتشان، آرامش را نیز برای اقوام و خویشان و بستگانشان به سوغات می‌برند و از فضای زیبا و معماری بی‌نظیر این بقعه لذت می‌برند که حاصل دست و هنر پیشینیان است.

نکته تاسف‌بار درباره آرامگاه باباقاسم این است که درهایش فقط روزهای اندکی به روی علاقه‌مندان باز است و متاسفانه این‌همه تاریخ و هویت، پشت درهای بسته مدفون شده ‌است.

نوشته های مشابه

یک نظر

  1. میدونید چرا همیشه در این اثار تاریخی بسته هستش چون بابا قاسم سنی بوده و اینجا جمهوری اسلامی ایرانه فقط مذهب شیعه باید رشد کنه چون وقتی مذهب شیعه توی ایران رواج پیداکرد اقا مجلسی همایت کرد از مذهب شیعه مثلا برو ارامگاه مجلسی رو ببین پارکینگ ساختمان مطالعه سرویس بهداشتی نگهبانی زیارت و خیابان علامه مجلسی وووو…ولی با این ک این اثار تاریخی تر هستش هیچکاری نکردن حتی بالای در این بنا اسم الله حضرت محمد ابوبکر عمر عثمان و علی حک شده چرا باید بخاطر یه سری عتقادات بیجا باید اثر تاریخی رو از بین برد یه سری ادما اومدن و 3تا اسمی ک قبل علی بوده رو با چکش یا هرچی خرابش کردن با این کار میخواین چی رو ثابت کنید خلاصه اطلاعاتی ک داشتم رو درخدمتتون گذاشتم ک بدونید چرا بستست چرا اون هر روز بازه و چرا هاشو بهتون گفتم ک در جریان باشید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن