آیین و زیارت

روستای تاریخی زیبد گناباد؛ مراسم باشکوه عزاداری دهه‌ اول محرم

فهرست مطالب

روستای تاریخی «زیبد» در ۲۰کیلومتری جنوب غربی شهرستان گناباد واقع شده است. این روستا هرساله در دهه‌ اول محرم شاهد برگزاری مراسم و آیین‌های مذهبی باشکوهی است که عزاداران را از جای‌جای کشور دورهم جمع می‌کند. این ایام علاوه‌بر عزاداری و گرامیداشت یاد و نام امام حسین (ع) و یارانش، فرصت مغتنمی است برای تجدید دیدارها و همفکری و همدلی برای حل مشکلات روستا. حسینه و فاطمیه و مسجد جامع زیبد از جمله مکان‌هایی هستند که در روزهای محرم، پذیرای عزاداران حسینی است. برای اطلاع از مراسم عزاداری دهه اول محرم روستای زیبد گناباد از دیدنی های خراسان رضوی، با من در نابرو همراه شوید.

از تعویض پرچم گنبد گلزار شهدا تا شام غریبان

مراسم عزاداری در روستای زیبد از روز اول محرم و با تعویض پرچم گنبد گلزار شهدا آغاز می‌شود. روحانی محل هرشب در مسجد جامع سخنرانی می‌کند و از روز پنجم محرم هیئت‌ها و دسته‌های زنجیرزنی و سینه‌زنی نیز به‌میدان می‌آیند. حسینیه‌ زیبد که در سال‌های اخیر به‌لطف خیرین مرمت شده است، از روزهای قدیم محل هماهنگی و جمع‌شدن هیئت‌های عزاداری بوده است. پس از هماهنگی‌های لازم ، گروه‌های زنجیر زنی و سینه زنی به‌سمت مسجد جامع حرکت می‌کنند. یکی از مکان‌های دیگری که در ایام محرم روزهای پرجنب‌وجوش و شلوغی دارد فاطمیه‌ زیبد است که محل طبخ غذا و پذیرایی از عزاداران حسینی است. اهالی روستا از روز چهارم محرم تا روز عاشورا، شام و نهار، میهمان نذری‌دهندگان اباعبدالله‌اند.

از زیبایی‌های این مراسم، نشستن تمام اقشار روستا، از فقیر گرفته تا غنی، به‌صورت ساده و بیریا بر سر یک سفره است. همکاری و همراهی اهالی روستا در تهیه و پخت غذا و پخش و توزیع آن بین عزاداران و نظافت و شستن ظرف‌ها ستودنی است. به‌عشق امام حسین (ع) هر فرد در حد توانش گوشه‌ای از کارها را برعهده می‌گیرد. از روز هفتم به‌بعد که میهمانان زیادتر می‌شوند، پذیرایی از آقایان در حسینیه انجام می‌شود.

مراسم عزاداری هرشب به‌این‌صورت است که هیئت‌های عزاداری و دسته‌های سینه‌زنی و زنجیرزنی در محل حسینیه گردهم می‌آیند و پس از هماهنگی‌های لازم از آنجا به‌سمت مسجد جامع زیبد حرکت می‌کنند. بعد از اتمام سخنرانی و عزاداری در مسجد جامع، هیئت‌های عزاداری که زنان و کودکان هم آنها را همراهی می‌کنند به سمت گلزار شهدا می‌روند. بعد از گلزار شهدا دسته‌های زنجیرزنی و سینه‌زنی مسیرهای مشخصی در روستا را می‌پیمایند که در طول مسیر، اهالی با رسم زیبای اسپند دودکردن یا به قول مردم محل «سبنج ورسوختن» به‌خوبی از هیئت‌ها استقبال می‌کنند. قربانی‌کردن گاو و گوسفند و شتر نیز در مسیر عبور هیئت‌ها از دیگر رسوم ویژه‌ محرم در روستای زیبد است.

قرارگاه آخرین هیئ‌های عزاداری حسینیه است که با اجرای مراسم «حیدر علی» و «حسن حسین» مراسم عزاداری به‌پایان می‌رسد. حسن حسین یا حیدر علی از مراسم آیینی و قدیمی است که هیئت‌های عزاداری به‌شکل دایره‌وار گرد علم جمع می‌شوند و فردی باتجربه متنی را می‌خواند و سایر افراد نیز با آهنگی به‌خصوص او را همراهی می‌کنند. این مراسم تا شب یازدهم محرم به‎‌همین شکل برگزار می‌شود.

شب تاسوعا و عاشورا مسجد جامع زیبد شاهد حضور بیشترین تعداد افراد در‌طول سال است که معتمدین محل از این فرصت ویژه استفاده می‌کنند و برای کارهای عمرانی و خیرخواهانه‌ روستا از خیرین مبالغی جمع‌آوری می‌کنند که این کمک‌ها به‌صورت نقدی و غیرنقدی است تا صرف کارهای عمرانی روستا شود. در شب یازدهم که به‌نوعی شب آخر عزاداری‌ها است، مراسم شام غریبان در محل گلزار شهدا برگزار می‌شود که مردم با روشن‌کردن شمع برسر مزار شهیدان و تازه‌درگذشتگان، یاد آنها و شهدای کربلا را گرامی می‌دارند.

مراسم تعزیه‌خوانی در روستای زیبد

یکی از مراسم ویژه‌ محرم در روستای زیبد، مراسم تعزیه‌خوانی است. تعزیه‌خوانی را تیمی مجرب، برخاسته از روستا اجرا می‌کنند .این مراسم در روز یازده محرم و نزدیک قلعه‌ تاریخی که به «میدان قتلگاه» معروف است برگزار می‌شود. عصر روز دهم محرم هیئت‌های سینه‎‌زنی و زنجیرزنی، طی یک حرکت نمادین به‌محل برگزاری مراسم تعزیه‌خوانی می‌روند تا به‌کمک جوانان محل، آن را برای روز بعد آماده کنند. از مراسم خاص و ویژه در این روز، مراسم نخل‌گردانی است. نخل‌گردانی یکی از آیین‌های قدیمی و اصیل است که نمادی از تشییع پیکر سیدالشهدا است و بیشتر در شهرهای کویری ایران مرسوم است. در روستای زیبد نخل، نخل را شب قبل از مراسم با تزئیناتی خاص آماده می‌کنند.

مراسم تعزیه‌خوانی از ساعت هفت صبح و با حرکت دسته‌های سینه‌زنی و زنجیر‌زنی و کاروان نمادین کربلا به‌سمت گلزار شهدا آغاز می‌شود و از آنجا به‌سمت میدان قتلگاه مسیر را ادامه می‌دهند که محل برگزاری مراسم است. تعزیه که روایت واقعه‌‌ عاشورا است از ساعت هشت‌ونیم صبح آغاز می‌شود و تا ساعت چهار عصر ادامه می‌یابد. جمعیت زیادی از شهر گناباد و روستاهای اطراف برای تماشای این مراسم آیینی به روستای زیبد می‌آیند. پایان مراسم نیز آیین ویژه‌ نخل‌گردانی شروع می‌شود. نخل بر دوش جوانان و پیشکسوتان قرار می‌گیرد و با همراهی مردم آن‌ را در محل همیشگی‌اش قرار می‌‌دهند.گروه تعزیه‌خوانی روستای زیبد با نام «قمر بنی هاشم» از گروه‌های مجرب تعزیه‌خوانی در شهرستان گناباد است. اگر در ایام محرم به‌این منطقه سفر کردید، دیدن این مراسم آیینی زیبا را از دست ندهید.

نوشته های مشابه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن