آیین و زیارت

مراسم عاشورا در جاجرم؛ آیین سننتی نخل‌گردانی و سینه‌زنی

فهرست مطالب

یکی از دلایلی که می‌تواند بهانه‌ای برای دیدن شهرها و روستاهای مختلف ایران شود، مراسم تاسوعا و عاشورا است که در شهرهای مختلف کشورمان به روش‌های مختلفی برگزار می‌شود. اگر هر سال تاسوعا و عاشورا را در شهر خود گذرانده‌اید، پیشنهاد می‌کنم درصورت داشتن شرایط سفر در این روزهای خاص، کمی درمورد آیین‌های عزاداری تاسوعا و عاشورا در شهرهای مختلف ایران جستجو کنید. به‌این‌ترتیب هم اطلاعات بیشتری در این مورد کسب خواهید کرد و هم احتمالا برنامه‌ای برای سفر به یکی از شهرهای ایران که مراسمی خاص دارد، خواهید داشت. شهرستان جاجرم یکی از شهرها و دیدنی های خراسان‌ شمالی است. مراسم تاسوعا و عاشورا در جاجرم به‌دلیل برگزاری عزاداری سینه‌زنی در محوطه حسینیه شناخته شده است.

جاجرم برخلاف نزدیکی به جنگل گلستان و قرار گرفتن در استان خراسان ‌شمالی، شهری کویری است. وارد شهر که می‌شوید، بازمانده‌هایی از خانه‌های گلی و گنبدی شکل که خاص کویر است، توجه‌تان را جلب می‌کند. پناهگاه حیات‌وحش میان‌دشت با وسعت 85 هزار هکتار در شرق شهرستان جاجرم یکی از قدیمی‌ترین زیستگاه‌های یوز ایرانی به‌شمار می‌رود. اگر شما هم علاقه دارید از نحوه برگزاری مراسم تاسوعا و عاشورا در جاجرم مطلع شوید، در این مطلب از نابرو من را همراهی کنید.

نحوه دسترسی به شهرستان جاجرم

شهرستان جاجرم در جنوب‌ غربی استان خراسان‌ شمالی واقع شده است و مردم آن هرساله در تاسوعا و عاشورای حسینی به مراسم عزاداری امام حسین(ع) می‌پردازند. نخل‌گردانی و زنجیر‌زنی ازجمله آداب مرسوم عاشورا در این شهرستان است. شهر جاجرم از بیشتر شهرها قطار دارد و برای رفتن به این شهر می‌توانید از قطار استفاده کنید، اما مسیر ایستگاه راه‌آهن تا مرکز شهر حدودا 60 کیلومتری فاصله دارد.

محرم در جاجرم

این نکته ممکن است شما را ترغیب کند که اتوبوس را برای رسیدن به این شهر انتخاب کنید. ازآنجاکه جاجرم شهری کوچک است، می‌توانید بیشتر فاصله‌های شهری را پیاده بروید و نگران همراه نداشتن وسیله شخصی نباشید. اگر ترجیح می‌دهید برای رفت‌و‌آمدهای شهری راحت‌تر باشید، با وسیله شخصی خود برای رسیدن به جاجرم برنامه‌ریزی کنید.

محرم در جاجرم

مراسم عاشورا در جاجرم

اصلی‌ترین بخش مراسم تاسوعا و عاشورا در شهرستان جاجرم را سینه‌زنی تشکیل می‌دهد. این مراسم معمولا از 10 صبح شروع شده و مدت چهار تا پنج ساعت ادامه دارد. مردم عزادار با پوشش سیاه یک‌دست و زنجیرهایشان در فاصله‌های یکسانی از یکدیگر قرار گرفته و به سینه‌زنی می‌پردازند. از زاویه بالا که به مراسم نگاه می‌کنید ،تصویری منظم و یک‌دست از مردم و سایه‌هایی از سینه‌زنان و زنجیرهایشان روی زمین خواهید دید. با آهنگی یک‌نواخت سایه‌ها و زنجیرها جابه‌جا می‌شوند. مراسم سینه‌زنی جاجرم را در محوطه حسینیه شهر برگزار می‌کنند.

حسینیه در بافت قدیمی شهر واقع شده است و اطراف آن خانه‌های گنبدی شکل گلی به‌چشم‌ می‌خورد. این خانه‌ها اغلب مسکونی نیستند و از بافت قدیم در شهر مانده‌اند. دو طرف حسینیه سکوهای پله‌ای شکل قرار دارد که برای نشستن زنان، کودکان و بعضی از مردان که به‌تماشای مراسم می‌پردازند، درنظر گرفته شده‌اند.

علاوه‌بر سینه‌زنی یکی دیگر از آیین‌های عزاداری روز عاشورا در جاجرم نخل‌گردانی است، بعد از مراسم سینه‌زنی ظهر عاشورا دو نخل چوبی و فلزی را به میدان حسینیه آورده و چندین دور در محوطه می‌چرخانند. این نخل‌ها سنگین است و برای حمل هریک حدود 40 تا 50 نفر همکاری می‌کنند. نخل‌ها را دو دور در حسینیه می‌چرخانند و درهمان‌حال به سینه‌زنی و عزاداری می‌پردازند. در دور سوم نخل اول و در دور چهارم نخل دوم را روی زمین می‌گذارند. عصر عاشورا مردم جاجرم به‌زیارت اهل قبور در قبرستان خواجه مهزیار می‌روند.

مردم جاجرم رسم دارند که این دو روز را در خانه بزرگ خانواده جمع شده و کنار یکدیگر به عزاداری مشغول شوند. در شهر جاجرم نیز مانند بسیاری از شهرهای کوچک ایران نسل جدید به شهرهای بزرگ‌تر مهاجرت کرده‌اند؛ آن‌ها در این روزها به جاجرم آمده و کنار خانواده خود عزاداری می‌کنند. در هر دو روز تاسوعا و عاشورا بعد از مراسم سینه‌زنی، مراسم تعزیه در میدان حسینیه برگزار می‌شود.

محرم در جاجرم

مراسم تعزیه به بزرگی مراسم حسینیه نیست و بیشتر کودکان به‌تماشای آن می‌پردازند. اغلب عزادارانی که در مراسم عاشورای جاجرم شرکت می‌کنند، بومی منطقه هستند و کم‌تر از شهرهای دیگر برای دیدن این مراسم می‌آیند. علاوه‌بر مردم بومی منطقه می‌توان تعدادی از عکاسان و خبرنگاران را نیز دید که از شهرهای دیگر خراسان‌ شمالی یا استان‌های دیگر برای ثبت مراسم عاشورا به این شهر آمده‌اند.

محرم در جاجرم

نذری مخصوص عاشورا در جاجرم

در بیشتر شهرها و روستاهای ایران غذای مخصوصی را که بومی منطقه محسوب می‌شود، به‌عنوان نذری در نظر می‌گیرند. در شهرستان جاجرم مانند سایر شهرهای استان خراسان‌ شمالی حلیم غذای نذری است که در تاسوعا و عاشورا تهیه می‌کنند. حلیم جاجرم دستور پخت متفاوتی ندارد و از ترکیب گندم، گوشت و حبوبات تهیه می‌شود. چیزی که طعم این حلیم را متفاوت می‌کند، از اقلیم کویری این منطقه ناشی می‌شود که باعث خوش‌طعم‌تر بودن گوشت و درنتیجه حلیم نذری آن خواهد بود. ازآنجاکه مراسم تاسوعا و عاشورا تقریبا یکسان است، اگر قصد رفتن به این شهر را در این روزها دارید، می‌توانید طوری برنامه‌ریزی کنید که شب تاسوعا به جاجرم برسید و مراسم عاشورا را از صبح ببینید.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن