تاریخ و تمدن

خانه ابریشمی رشت؛‌ خانه‌ای پر از خاطره‌های فراموش‌شده

فهرست مطالب

خانه‌های قدیمی همیشه آدمی را از خود بی‌خود می‌کنند؛ شیشه‌های رنگی و در‌های بلند با کلون‌های مخصوص زنانه و مردانه،‌ آینه‌کاری‌ها و هشت‌ضلعی‌های تودرتو آدمی را به دنیای خیال می‌برند. همیشه برایم سوال بوده است که چه کسانی در این خانه‌ها زندگی می‌کرده‌اند، در این اتاق‌ها چه حرف‌هایی زده شده است و چه اتفاقاتی افتاده است؟ خیابان‌ها و کوچه‌های قدیمی شهر رشت هم مانند بسیاری از شهر‌های ایران اثری از خانه‌،‌ حمام‌ یا کافه‌ای قدیمی به چشم می‌خورد. در بعضی مناطق، با مرمت و بازسازی این بناها را به کافه‌ها و رستوران‌هایی قشنگ تبدیل کرده‌اند. در بعضی جاها هم کار آسان را انتخاب می‌کنند و در بنا را می‌بندند و منتظر می‌مانند تا فرو بریزد. خانه ابریشمی رشت از دسته دوم است. این بار با نابرو به خانه ابریشمی از جاذبه های دیدنی رشت سری می‌زنیم و در کنار حوضش تاب می‌خوریم.

تاریخچه خانه ابریشمی

می‌گویند خانه ابریشمی از دوران قاجار و سال ۱۳۱۸ هجری قمری به جا مانده است و صاحب اصلی‌اش حاج اسماعیل حاکمی از اهالی روستای پیربازار رشت بوده است. وی در زمان ناصرالدین شاه کلانتر رشت بوده است. بعد‌ها حاج میرزا احمد ابریشمی خانه را خرید و اسم این بنای زیبا خانه ابریشمی شد.

سازمان میراث فرهنگی، خانه ابریشمی را در سال ۱۳۷۹ ثبت کرده است. این خانه تقریبا در همسایگی خانه میرزا خلیل رفیع قرار دارد.

خانه ابریشمی رشت

فضای خانه ابریشمی

این خانه با زیربنای ۶۵٠ مترمربع، دوطبقه ساخته شده است و هر طبقه هشت اتاق دارد. مانند بیشتر معماری‌های شمالی، قسمت پایین از ملات آجر و طبقه بالا از چوب ساخته شده است.


در این تالار ۱۲ طاقچه با قوس نیم‌دایره وجود دارد که داخل آن‌ها با آینه پوشانده شده است و دیوار‌ها تا ارتفاع یک‌متری زیر طاقچه‌ها با سنگ مرمر پوشانده شده‌اند.

خانه ابریشمی حیاطی دل‌باز و باغچه‌بندی زیبا دارد. دیوار‌های دور بنا پنج متر ارتفاع و آجرچینی و طاقی‌هایی خوش‌تراش دارند. از آنجا که می‌گفته‌اند طاقی دیوار‌ها در هر طرف دیوار باشد، دیوار جزیی از همان بنا حساب می‌شود، این دیوار‌های بلند جزو همین ملک هستند.

وسط حیاط حوضی چهار در شش متر آبی‌رنگ به چشم می‌خورد که عمقش از حوض‌های معمولی آن دوره بیشتر است و شبیه استخر شده است. دور این حوض پر از درختان قدیمی و بلندبالاست که از هر گوشه‌ای در همسایگی آن‌ها بوته‌ای یا گلی روییده است و فضا را سبزتر کرده است.

در گوشه‌ای از حیاط از درختی بزرگ تابی آویزان است که شاخه بالایی‌ نازک است، اما همین هم به زیبایی خانه افزوده است. سکوت اینجا آدم را هوایی می‌کند که آرزو کند بتواند همیشه همین‌جا بماند و دوباره به خیابان شلوغ برنگردد.

تاریخچه خانه ابریشمی رشت

دو طبقه قرینه، دو راه‌پله در دو طرف بنا، طبقه همکف با تزیینات کمتر و طبقه بالا با آینه‌کاری‌ و گچ بری‌های ریز و درشت و رنگارنگ، از ویژگی‌های دیگر این بنای خورشیدرنگ هستند.

طبقه پایین پنجره‌ها و نورگیر کمتری دارد اما طبقه بالا سراسر نورگیر و پنجره‌های چوبی بزرگ است. رنگی ملایم و دلبر دارد و دو دودکش آجری قدیمی، بالای سقف به چشم می‌خورند. طبقه پایین بیشتر به‌شکل ساختمان‌های امروزی درآمده است ولی هنوز با دیدن چوب‌های بالای سقف و سفال‌هایی که از آنجا سرک کشیده‌اند و به ما چشمک می‌زنند، ذوق می‌کنیم.

خانه ابریشمی رشت

چینی‌خانه

خانه ابریشمی تنها خانه کهنسال رشت است که در طبقه فوقانی‌اش تزیینات و ریزکاری‌هایی شامل آینه و گچ و ظروف چینی دیده می‌شود. متاسفانه به‌علت مرمت و بازسازی بعضی از قسمت‌ها، دسترسی به طبقه بالا را برای مدتی محدود کرده‌اند؛ اما طبق سخن راهنما و عکس‌ها و مقالات گذشته، در طبقه دوم اتاقی وجود دارد که بیشتر تزییناتش دایره‌هایی هستند که دورشان را گچ‌بری احاطه کرده‌اند و ظروفی منقوش به نقش گل و مرغ در آن‌ها وجود دارد. گفته شده که در مجموع در بدنه و طاقچه‌های اتاق ۷۹ کاسه و بشقاب و ۵۲ کاسه گل‌مرغی وجود دارد.

تالار آینه

این اتاق که به‌شکل حرفT انگلیسی است، با طول۱۱ متر و عرض حدود ۷ متر در این طبقه می‌درخشد. قسمتی از سقف و بدنه این اتاق مزین به گچ‌بری و قطعات آینه است.

در این تالار ۱۲ طاقچه با قوس نیم‌دایره وجود دارد که داخل آن‌ها با آینه پوشانده شده است و دیوار‌ها تا ارتفاع یک‌متری زیر طاقچه‌ها با سنگ مرمر پوشانده شده‌اند.

خانه ابریشمی رشت

بنیاد نخبگان گیلان

طی دو سال گذشته، بنیاد نخبگان گیلان در طبقه همکف این بنای منحصربه‌فرد استقرار یافته است. به‌گفته مسوولان، فرسایش سقف و فروریختن قسمتی از آن بر اثر کم‌توجهی باعث شد خود بنیاد قسمتی را مرمت کند و برای جلوگیری از تخریب بیشتر، بازدید و استفاده از طبقه دوم را محدود کرده است.

خانه ابریشمی رشت

خانه ابریشمی کجاست؟‌

در ضلع جنوبی میدان صیغلان رشت و در انتهای کوچه شاعری خانه‌ای زیبا و سالخورده غریبانه به انتظار نگاهی همچنان پابرجا مانده است و کاش اداره میراث فرهنگی نامه و کار‌های اداری را برای دیدن این خانه کنار می‌گذاشت و برای بازسازی آن بیشتر تلاش می‌کرد تا همه بروند و از این خانه دیدن کنند.

اگر از سمت میدان صیغلان بخواهید به این خانه برسید، در داخل کوچه میرزا خلیل کمی از کوچه آجری و در‌های زیبای چوبی بازمانده از قدیم‌ را که رد کنید، این ساختمان در سمت راست دیده می‌شود.

خانه ابریشمی رشت

خانه‌های قدیمی میراث ما و گنج‌هایی هستند که هنوز زنده‌اند و منتظر نگاهی و دستی و توجهی از سوی آن‌ها که می‌توانند کمک کنند تا این خانه‌های دلبر نمیرند و مانند خانه میرزا تبدیل به موزه، مانند خانه ترابی جایی برای جلسات کتاب‌خوانی یا مانند بیشتر خانه‌های قدیمی تبدیل به کافه و رستوران یا مکانی فرهنگی شوند. تا بمانند و همه بتوانند آن‌ها را ببینند.

حاج اسماعیل حاکمی این بنای زیبا را ساخت و ما وظیفه نگهداری از یادگار ایشان را داریم و چقدر عالی می‌شود اگر عشق به این خانه‌ها و زنده‌نگه‌داشتنشان در دل‌ها باز هم جوانه بزند.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن