میدان عباسعلی گرگان؛ همنشینی تاریخ، فرهنگ و مذهب

میدان عباسعلی گرگان یکی از ابتدایی‌ترین محلات و از مهم‌ترین مکان‌های گرگان است. درحقیقت، میدان عباسعلی از هسته‌های مهم شکل‌گیری استرآباد قدیم (گرگان امروزی) بود. اهمیت این میدان هم جنبه تاریخی دارد، هم فرهنگی، و هم مذهبی. بناهای متعددی در این قسمت از شهر گرگان وجود دارند که قدمت برخی از آن‌ها به صدها سال می‌رسد. همچنین وجود امام‌زاده عباسعلی، که میدان نام خود را از آن گرفته، به‌نحوی دیگر و از جنبه مذهبی بر اهمیت این میدان افزوده است.

کنار همه این‌ها بازار شلوغ و پرتردد نزدیک میدان که به نام بازار میدان عباسعلی شناخته می‌شود، جنبه‌ای فرهنگی به این میدان داده است. بنابراین میدان عباسعلی برای هر سلیقه و گرایشی دیدنی‌ها و شنیدنی‌های بسیار دارد. اگر به میادین قدیمی شهرها و جنب‌وجوش جدایی‌ناپذیر نهفته در دل آن‌ها علاقه‌مند هستید، پیشنهاد می‌کنم این مطلب من در نابرو را از دست ندهید.

کمی بیشتر درباره میدان عباسعلی گرگان

میدان عباسعلی از آن جاهایی است که نامش را به کرات از زبان مادربزرگ‌ها و پدربزرگ‌های گرگانی می‌شنوید. آن‌ها برایتان از خاطراتی که در امام‌زاده و سقاخانه‌اش در ایام محرم و صفر دارند، می‌گویند. از روزهای خرید یا کسب‌وکار در بازارش تعریف می‌کنند. قصه‌هایی کهن از کاروانسرای چند صد ساله‌اش بازگو می‌کنند. این لحظات در پس ذهن سن‌وسال‌دارهای گرگان حک شده و حالا آن‌ها را با فرزندان و نوادگانشان درمیان می‌گذارند. میدان عباسعلی از آن جاهایی است که در آن می‌توان با بخش مهمی از فرهنگ مردم گرگان آشنا شد؛ چراکه این قسمت از شهر همچنان بخش مهمی از زندگی روزمره بسیاری از شهروندان گرگانی را تشکیل می‌دهد. افرادی که لزوما همه آن‌ها مسن نیستند.

با قدم زدن اطراف میدان و نگاهی گذرا به مردمی که مشغول کسب‌وکار یا در رفت‌وآمد هستند، درمی‌یابید افراد جوان زیادی هم میان آن‌ها وجود دارند. جوانانی که یا حرفه و پیشه پدران و اجدادشان را در همین محل ادامه می‌دهند، یا به‌دلیل علاقه‌مندی به بخش سنتی و قدیمی شهر، به اینجا آمده‌اند. اما در بخش بزرگی از شهر گرگان که با نام میدان عباسعلی شناخته می‌شود چه می‌توان دید و چه می‌توان کرد؟

گشتی در بازار دست‌دوم فروش‌ها

یکی از جذاب‌ترین بخش‌های میدان عباسعلی بازار آن است. بازاری که می‌توان گفت همان جنب‌وجوش میدان معروف نعلبندان گرگان را دارد. در بخش اصلی میدان اغلب کسبه‌ای را می‌بینید که به فروش اجناس دست دوم مشغول هستند. شاید بتوان گفت در این بخش از شیر مرغ تا جان آدمیزاد پیدا می‌شود. بخشی که حال‌وهوای آن، فضا را قدری خوفناک و درعین‌حال جذاب و تماشایی کرده است. از اثباب و اثاثیه قدیمی خانه، زیورآلات قدیمی، تا گوشی موبایل و دوچرخه، هر آنچه که از یک بازار دست دوم فروشی یا استوک مارکت انتظار داشته باشید، اینجا پیدا می‌شود.

خرید در این بخش از بازار می‌تواند کمی خطر داشته باشد؛ چراکه شما اینجا با فروشندگان قهار و زرنگی طرف هستید که اگر شما هم به اندازه آن‌ها تجربه و زیرکی نداشته باشید، ممکن است آنچنان که باید و شاید از خرید خود راضی نشوید یا حتی پشیمان شوید. بنابراین اگر تمایل به خرید و فروش اجناس دست دوم در این بخش از میدان عباسعلی را دارید، بهتر است حواستان را جمع کنید تا در خرید یا فروش متضرر نشوید.

البته می‌توانید قید خریدوفروش در این بازار را بزنید و به آنجا بروید تا تنها نظاره کنید. همان‌طورکه در بخش‌های مختلف میدان قدم می‌زنید، فروشندگان، مشتریان و داستان‌های جالبی که بین‌شان اتفاق می‌افتد را از نظر بگذرانید. به هر شکل، خوب یا بد، اینجا بخشی از شهر است. بخشی که می‌تواند خوشایند خیلی از مردم شهر نباشد؛ اما برای بعضی دیگر جالب و دیدنی باشد.

جایی برای خرید میوه، سبزی و مرغ زنده

از این بخش که گذر کنید، وارد قسمت دیگر بازار می‌شوید. اینجا دیگر از فروشندگان اجناس دست دوم و مشتریان خاص آن‌ها خبری نیست. در این جا تعدادی از کسبه به فروش میوه، سبزی و سایر اقلام خوراکی مشغول هستند. البته این فروش لزوما در مغازه‌ها نیست. اینجا همچون گذشته در گوشه‌ای از میدان پیرمردی با چرخ‌های دستی و گاری، مشغول فروش صیفی‌جات است. در بخشی دیگر مردی مرغ زنده می‌فروشد. این قسمت از بازار همان جایی است که به صحن امام‌زاده عباسعلی راه دارد. این مرد فروشنده مرغ‌های زنده اغلب مشتریانی دارد که از او مرغ زنده می‌خرند تا در میدان قربانی کنند و گوشت آن را به نیازمندانی که گوشه‌وکنار میدان نشسته‌اند نذر دهند.

راسته ابزار و یراق فروشان

از گاری‌ها و فروشندگان مرغ زنده و مشتریانش بگذرید و به بخش دیگر میدان وارد ‌شوید. راسته ابزار و یراق، جایی که در آن هر ابزاری که بخواهید، از وسایل باغبانی گرفته تا تله‌‌موش، ترازوهای قدیمی و گالن‌های کوچک و بزرگ یافت می‌شود. اینجا هم دیدنی بسیار دارد. حتی اگر نیازی به خرید چنین اقلامی نداشته باشید، می‌توانید از بین مغازه‌ها و مشتریانش عبور کنید تا بخشی دیگر از بازار زنده و پرجنب‌وجوش میدان عباسعلی را دیده باشید.

از این بخش که عبور کنید، کم‌کم به انتهای محوطه اصلی میدان خواهید رسید. در اینجا مسجد استاد کریم، یکی دیگر از بخش‌های مهم میدان را خواهید دید. از قسمت اصلی میدان، که روزگاری محل تجارت مردم استرآباد بوده و اهمیت زیادی در اقتصاد شهر داشته، عبور ‌کنید و خود را به امام‌زاده عباسعلی برسانید.

امام‌زاده عباسعلی، حاجتمندان و آداب‌ورسوم نذری‌دهندگان

امام‌زاده عباسعلی از دیرباز یکی از اصلی‌ترین مکان‌های دیدنی گرگان به‌شمار می‌آمد، که در طول سال میزبان نیازمندان و حاجتمندان شهر بود. سقاخانه‌ای که نزدیک به ۴۰۰ سال قدمت دارد و امام‌زاده‌ای که چشم امید بسیاری از حاجتمندان این شهر به آن است.

سالیان سال است که در این شهر هرکس نذری داشته باشد، ترجیح می‌دهد آن را در این قسمت از شهر ادا کند. این افراد یا با خرید مرغ از بازار، قربانی آن و بخشیدنش به افراد نیازمند نذر خود را ادا می‌کنند یا با دادن نان و ماست به مردم. نذری نان و ماست درحقیقت یک سنت دیرینه در گرگان است که از همین بخش شهر، یعنی امام‌زاده عباسعلی ریشه می‌گیرد. از دیرباز و براساس اعتقاد مردم قدیم این شهر، مبنی بر خوردن نان و ماست توسط اسیران کربلا، سنت نذری نان و ماست بین مردم گرگان ریشه دواند.

میدان عباسعلی گرگان، در مناسبت‌های مذهبی یکی از هسته‌های اصلی شهر برای برگزاری آیین و مناسک آن ایام است.

کاروانسرایی به زمان قاجار و رو به زوال

در بخش دیگر میدان عباسعلی یک کاروانسرای قدیمی هم وجود دارد. گفته می‌شود این کاروانسرا به دوره قاجار مربوط است. کاروانسرای قاجاری به‌دلیل غفلت و بی‌توجهی هم‌اکنون در وضعیت مناسبی قرار ندارد؛ اما همچنان یکی از بخش‌های دیدنی میدان عباسعلی و بخشی از هویت و تاریخ شهر گرگان است.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *