تاریخ و تمدن

 کاخ هشت بهشت اصفهان؛ قصر رویایی شاه عباس صفوی

کاخ  هشت بهشت اصفهان که به عنوان یکی از زیباترین کاخ جهان شناخته می‌شود، ساختمانی است که در دوران صفویه، در سال سوم سلطنت، متقارن با ۱۰۸۰ هجری، به دستور شاه‌سلیمان اول برای هشت زن مورد علاقه‌اش ساخته شد. این کاخ در باغ بلبل ساخته شده است که خود جزئی از باغی بزرگتر به نام باغ نقش‌جهان، محسوب می‌شد. این باغ توسط شاه‌عباس قطعه‌بندی و توسط شاه‌عباس دوم به سرسبزی و طبیعت فضای آن افزوده شد.

کاخ هشت بهشت اصفهان و مکان دادگاه پادشاه توسط ایشان تا حدود ۱۰۰ سال پیش مورد استفاده قرار می‌گرفت. منابع زیادی از تاریخ این مکان در دسترس نیست اما ناصرالدین‌شاه از سلسله قاجار این قصر را به دخترش، کسرائیل خانم ملقب به بانو عظمی فاخرالدوله (عفت‌الدوله)، مشروط بر اینکه تغییراتی در باغ و کوشک آن ندهد، هدیه داده بود.

تحت شرایطی که در مدت سکونت او وجود داشت، هیچ چیز از کاخ و باغ‌ها در اطراف آن تغییر نیافت. پس از مرگ ناصرالدین‌شاه و پس از آن مرگ دخترش، کاخ به فرزندانش تحویل داده شد. پس از آن بود که  هشت بهشت یکی از قوی‌ترین ضربه‌هایی که تا به حال به آن وارد نشده بود را در بر گرفت. کاخ بسیار تغییر کرد و نقاشی‌ها و طلای نقاشی‌ها برداشته یا پوشانده شدند. به همین ترتیب، برخی از بازدید کنندگان از کشورهای دیگر اعتقاد داشتند که قاجارها قصرها را احداث کرده بودند.

تا به امروز، کاخ  هشت بهشت اصفهان یکی از بزرگ‌ترین آثار معماری جهان به شمار می‌رود. تعدادی کاخ‌های دیگر نیز به نام  هشت بهشت، در اطراف ایران وجود داشت که متاسفانه هیچ‌کدام از آنها نتوانست در طول زمان دوام بیاورد.

این کاخ با نام‌های هشت به هشت و هشت در بهشت نیز خوانده می‌شود. در سال ۱۳۴۳ تحت نظر وزرات فرهنگ‌وهنر درآمد و باغ آن به پارک تبدیل شد و با به عهده گرفتن تعمیرات آن توسط اداره‌ باستان شناسی که از متخصصین ایرانی و ایتالیایی برای بیرون آوردن تزیینات دوره صفوی از زیر گچ‌کاری‌های مربوط به قاجاراستفاده کرده بود، عمارت تاحدودی احیا شد. این کاخ در سال ۱۳۱۳ با شماره‌ ۲۲۷ در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده است.

همچنین پارک با شکوه رجایی در سال‌های اخیر توسط شهرداری اصفهان در اطراف کاخ ساخته شده است که به یک گردشگاه بسیار محبوب بین اصفهانی‌ها تبدیل شده است.

در کتاب‌الاصفهان، نوشته‌ میرسیدعلی‌ چناب نوشته شده است که در سال ۱۳۰۰ مدرسه‌ همایونی توسط ظل‌السلطان، تحت ریاست علی‌خان ناظم‌المعلوم تاسیس شد که به مدت دو سال دوام خود، اثرات خوبی را داشته است.

معماری کاخ هشت بهشت اصفهان

کاخ‌ها بدون شک یکی از مظاهر معماری فارسی در میان انواع ساختمان‌ها مانند قلعه‌ها، مساجد، کاروانسراها و خانه‌ها است. این فضاهای معماری نیز جایی بود که هنرمندان و معماران، فرصت استفاده از دانش و تخصص خود و ارائه هنر و شاهکارهای خود را داشتند. تاریخچه طراحی کاخ‌ها در ایران، به عیلامی یا قبل از آن می‌رسد. باقی‌مانده برخی از کاخ‌ها در شهر چغا‌زنبیل یا دیگر شهرهای عیلامی کشف شده است. همچنین تعدادی قصر از زمان هخامنشیان در شهرهای سوسا، پاسارگاد و تخت‌ جمشید باقی‌ مانده است.

با عبور از قرن‌ها، بسیاری از سلسله‌ها و حاکمان در ایران حکومت کردند و هر یک از آنها یک یا چند کاخ را در قالب‌ها و اندازه‌های مختلف ساختند، اما همه آنها مکان‌هایی برای زندگی خانواده سلطنتی، انجام مراسم و جشن، انجام امور کشور و پذیرش مهمانان بود. در اصفهان بسیاری از کاخ‌ها و سالن‌ها در برخی از مجتمع‌هایی مانند مجتمع سلطنتی(دولتخان)، مجتمع چهارباغ، مجتمع فرح‌آباد، مجتمع هزار‌جریب، مجتمع سعد‌آباد ساخته شده است. امروزه در میان این قصرها تنها قصرهای عالی قاپو ، چهل ستون و کاخ هشت بهشت باقی‌مانده‌اند. هر کاخ در فرآیند چندگانه گسترش یافته و طی مدت زمان زیادی تغییر کرده است.

این ساختمان به سبک اصفهانی به صورت هشت‌ضلعی و یا هشت‌ پهلو ساخته شده است که با فاصله‌ ۲ متری از زمین  قرار دارد و دارای ۴ نمای اصلی ایوان‌دار است‌ که توسط پله‌های طراحی شده در اطراف آن می‌شود به قسمت‌های بالایی و پایینی آن رفت‌ و آمد کرد. ارتفاع این کاخ حدودا ۱۴ متر است. هسته ساختمان یک سالن و یک گنبد بزرگ با حوض آب است.

در وسط سالن یک حوضچه هشت‌ضلعی از سنگ مرمر وجود دارد که به عنوان حوض مروارید شناخته می‌شود. علت نام‌گذاری این حوضچه، نوع حجاری آن است که موجب شده آب از سوراخ‌هایش مانند مروارید خارج بشود. این ساختمان دارای اتاق‌های تودرتو بوده که شامل، هشت اتاق اصلی در داخل است.

چهار اتاق در طبقه پایین و چهار اتاق در طبقه بالا، تمام اتاق‌ها و فضاها، باز و دارای دسترسی به یکدیگر هستند که باعث شفافیت و شناور شدن در فضاهای این کاخ شده‌اند. قرار دادن منحصر به فرد اتاق‌ها، این کاخ را به چنان آثاری تبدیل کرده است که بازدیدکنندگان از سراسر جهان، آن را زیبا‌ترین کاخ جهان می‌دانند. طبقه دوم با توجه به حیاط‌های زیبا، اتاق‌ها، طاقچه‌ها و پنجره‌ها، پیچیده‌تر شده است.

دیوارها با آینه‌کاریِ ظریف پوشیده شده‌اند و موزاییک‌های فوق‌العاده‌ای در تزئین سقف‌ها به همراه مقرنس‌های گچی خوش‌رنگ به کار رفته است. حوض‌ها و بخاری‌های دیواری در این طبقه به چشم می‌خورند. درها و پنجره‌های خاتم‌کاری شده با شیشه‌های رنگین، جلوه‌ بسیار زیبا و خارق‌العاده‌ای به فضای این طبقه داده است.

جالب است بدانید که چهار خانم سلطنتی در طبقه اول و چهار نفر باقی‌مانده در طبقه دوم زندگی می‌کردند. وجود استخر در ضلع شرقی آن این نما را جایگزین نمای اصلی، که قسمت شمالی بناست، قرار داده است. فضای میانی، حوضچه‌ها و فضای نیمه‌باز کاخ نشان‌دهنده‌ برون‌گرایی و تابستان‌نشینی کاخ هستند.  متاسفانه، شکوفایی و شکوه اصلی کاخ به دلیل دستکاری، غارت و فرسایش فیزیکی کاهش یافته است.

این کاخ شهرت خود را علاوه بر معماری و جلوه‌های تزئینی چشم‌گیرش، مدیون استفاده گسترده از سنگ مرمر، دکوراسیون عظیم استالاکتیک، کارهای بی‌نظیر کاشی با تصاویر انواع حیوانات پرنده، درنده و خزنده که نمای بیرونی ساختمان را پوشش می‌دهد، است‌.

ارتباطی که بین فضاها و قسمت‌های مختلف کاخ وجود دارد از جمله ویژگی‌های خاصیست که این عمارت را چشم‌گیرکرده است. برای هرکسی که به اصفهان سفر می‌کند، بازدید از این مکان مجلل و احساس کردن تاریخ کهن پشت آن، امری مهم است و از دست دادن بازدید این مکان، پشیمانی را برای شما به همراه خواهد داشت. هرچند که در گذر زمان این کاخ بسیاری از ویژگی‌هایش را از دست داد اما هنوز از زیباترین مکان‌های دیدنی ایران به‌شمار می‌رود. معماری زیبای این کاخ هشت‌گوشه، همراه با تزییناتش در گذر زمان به فراوانی مورد تقلید قرار گرفت.

زمان بازدید از  کاخ هشت بهشت اصفهان

بهترین زمان پیشنهادی برای بازدید از این کاخ با توجه به طراوت و تازگی پارک، فصل بهار است. در این فصل به ویژه در ایام عید مسافران زیادی روزانه مکان‌هایی از جمله مکان مذکور را دیدن کرده و از فضاهای دل‌انگیز آن لذت می‌برند.

مسیر دسترسی به کاخ هشت بهشت اصفهان

اگر قصد دسترسی به کاخ هشت بهشت اصفهان را با خودروی شخصی خود دارید، برای تشخیص مسیرهای ترافیک حتما از نقشه‌های آنلاین استفاده کنید تا از مناسب‌ترین مسیر به این مکان برسید. همچنین ایستگاه متروی امام حسین، واقع در میدان امام‌حسین که فاصله‌ اندکی با کاخ دارد مسیر دیگریست که می‌توانید به دور از ترافیک‌های موجود، به راحتی خودتان را به باغ برسانید.

مسیر دسترسی توسط اتوبوس در دو ایستگاه خیابان باغ‌گلدسته (خیابان  هشت بهشت) و ایستگاه بزرگمهر گلدسته در خیابان گلدسته در بخش شمالی پارک به عنوان نزدیک‌ترین مسیر دسترسی توسط اتوبوس به  کاخ هشت بهشت اصفهان هستند.

رستوران‌های اطراف کاخ هشت بهشت اصفهان

از رستوران‌هایی که می‌توانید در نزدیکی این مکان استفاده کنید رستوران شهرزاد، رستوران هتل عباسی، آراخوان، رستوران گردان آسمان و… است‌.

مراکز خرید نزدیک به کاخ هشت بهشت اصفهان

مرکز خرید کوثر و صنایع‌دستی اصفهان از جمله مراکز خرید نزدیکی هستند که می‌توانید برای خرید سوغاتی و یادگاری از این سفر، به آن مراجعه کنید.

اقامت در نزدیکی کاخ هشت بهشت اصفهان

هتل‌های بسیاری در نزدیکی این کاخ قرار دارد که برای اقامت خود می‌توانید از آنها استفاده کنید. از جمله هتل سفیر، عالی‌قاپو، عباسی، ملل، زهره و …

آدرس کاخ هشت بهشت اصفهان

شهر اصفهان، خیابان باغ گلدسته، پارک شهید رجایی، کاخ  هشت بهشت

نظر گردشگران درباره این کاخ

آندره‌ گدار معمار و باستان‌شناس فرانسوی نوشت:  کاخ هشت بهشت اصفهان که توسط تالاری از هر سو باز است و با چهار عمارت کلاه‌فرنگی در چهارگوشه‌ خود هنوز هم ترکیب اصلی و مختصری از لطف و ملاحت روزگاران گذشته را حفظ کرده است.

ژان‌شاردن که در زمان شاه‌ عباس دوم و شاه‌سلیمان به اصفهان سفر کرده و از این کاخ دیدن کرده بود در سفرنامه‌ خود به طور مفصلی از این کاخ نوشته است.  همچنین پاسکال‌کوست از جمله این گردشگران بود. علاوه بر این سه گردشگر از اتباع فرانسوی، گردشگرانی از کشورهای مختلف مانند استرالیا، سوییس، بلژیک و چند کشور دیگر، درباره‌ این مکان نظرهای جالبی را درج کرده‌اند.

یکی از این سیاحان این کاخ را فرح‌انگیزتر از مجلل‌ترین کاخ‌های ممالک اروپایی توصیف کرد. دیگری از از سوییس اینطور گفته است: کاخ  هشت بهشت، پشت هتل عباسی قرار دارد و مکانی عالی برای پیاده‌روی بعد از غروب آفتاب است. پارک به دلیل حضور خانواده‌های ایرانی زنده است و کاخ سایه‌ای از گذشته‌ خود را به نمایش می‌گذارد. اینجا امن و آرامش‌بخش است.

جاذبه‌های اطراف کاخ هشت بهشت اصفهان

همانطور که می‌دانید شهر اصفهان سراسر از هنر و فرهنگ ایرانی با جلوه‌های باشکوهی‌ست که همگان را به خود مجذوب کرده است. با انتخاب این مکان دیدنی، در این شهر تاریخی امتیاز بازدید از دیدنی‌های پرشهرت و پرطرفدار اصفهان را به خود داده‌اید، از جمله این مکان‌ها کاخ چهل‌ستون، میدان نقش‌جهان، سی‌وسه پل، هتل عباسی و موزه هنرهای تزیینی در عمارت رکیب خانه است‌.

 

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن