موزه هنرهای تزیینی

موزه هنرهای تزیینی اصفهان؛ گنج‌خانه هنر سنتی

هر شهر که پیشینه تاریخی دارد، موزه هنرهای تزیینی هم دارد. موزه‌ای که گنج خانه هنرهای سنتی آن شهر است. فرقی نمی‌کند پاریس باشد یا تهران و اصفهان.

شهر اصفهان را به عنوان پایتخت صنایع دستی می‌شناسند. جایی که هنرمندانش شهره جهان‌اند و آوازه آثارشان در گوشه گوشه دنیا پیچیده است. از هنرهای چوب تا فلز، هنرهای چاپی و شیشه، خوشنویسی و نقاشی و هر آنچه از دست یک هنرمند برمی‌آید تا تبدیل به هنری بی مانند شود. پس کاملا به‌ جاست در شهری که با هنر عجین شده، مجموعه‌ای نفیس از هنر‌های سنتی جمع‌آوری شود تا افراد علاقه‌مند فرصتی برای آشنایی و دیدار داشته باشند و آثاری از پیشینه غنی صنایع دستی ایران را از نزدیک ببینند.

تاریخچه ساختمان موزه هنرهای تزیینی اصفهان

موزه هنرهای تزیینی اصفهان

ساختمان موزه هنرهای تزیینی خود یک اثر هنری است که نمی‌شود به سادگی از آن چشم پوشید و حرفی نزد. از طرف دیگر نزدیکی این بنا به سایر جاذبه‌های تاریخی این شهر مثل کاخ چهلستون، میدان نقش جهان و عمارت توحیدخانه آن را در موقعیت جالب توجهی قرار داده است. عمارت تاریخی رکیب‌خانه که اگرچه زمانی به عنوان محلی برای نگهداری لوازم سوارکاری و متعلقات مربوط به اسب بود، اما امروزه زیبا‌ترین و ظریف‌ترین آثار هنری را دل خود جای داده است.

موزه هنرهای تزیینی اصفهان

این ساختمان در قلب شهر اصفهان، زمانی در دوره صفوی و فرمانروایی شاه عباس اول به عنوان بخشی از دولتخانه پادشاه ساخته شد. مدت‌ها بعد از حکومت صفویان، عمارت رکیب‌خانه به ساختمانی متروکه تبدیل شد تا زمانی که دوباره در زمان قاجار به دستور صدر اعظم فتحعلیشاه بازسازی شد. در دوره پهلوی با تغییراتی که در ساختمان ایجاد شد به عنوان اداره آمار و ثبت احوال اصفهان مورد استفاده قرار گرفت.

موزه هنرهای تزیینی اصفهان

پس از سال‌ها با مرمت دوباره و انتقال بیش از ۳۰۰۰ اثر به این محل در سال ۱۳۷۵ به طور رسمی به عنوان موزه هنر‌های تزیینی اصفهان مورد بهره‌برداری قرار گرفت. این ساختمان دو طبقه است و یک برج زیبا موسوم به کلاه فرنگی در سمت راست خود دارد. آنچه در این بنا بسیار جالب توجه است شاه نشین بسیار زیبایی است که از معماری، گچبری و آیینه کاری هنرمندانه‌ای ساخته شده و به عنوان دفتر موزه از آن استفاده می‌شود.

موزه هنرهای تزیینی اصفهان

در اطراف حیاط مرکزی آن هم اتاق‌هایی است که آثار موجود در موزه را در هفت مجموعه و با چینشی دقیق به نمایش گذاشته‌اند. مجموعه‌هایی شامل تذهیب و مجلدات نفیس، کتابت و خطاطی، فلزکاری، شیشه‌گری و سفال، نگارگری، دست بافت‌های سنتی، آثار چوبی و آثار لاکی و روغنی.

اشیای موزه هنرهای تزیینی

موزه هنرهای تزیینی اصفهان

در بخش اول با هنر دست تعداد زیادی از بزرگان هنر جلدسازی، خط و کتابت آشنا می‌شویم که تحسین هر بیننده‌ای را برمی‌انگیزد. قطعات و مجلدات نفیسی از قرآن کریم، کتب احادیث و اشعار برای دیدن علاقه‌مندان جمع‌آوری شده است. جلدهای چرمی که با تکنیک مرصع و مذهب، معرق، سوخت، ضربی و لاک و روغن تزیین شده‌اند. کلیات سعدی مصور، مذهب و مرصع‌کاری شده و دیوان مصور امیر علیشیر نوایی به همراه کتاب خطی زادالمعاد اثر محمدهاشم لولوی اصفهانی از نفایس موزه هنرهای تزیینی هستند.

موزه هنرهای تزیینی اصفهان

در این مجموعه آثار خطی از سلطان‌علی ‌مشهدی، یاقوت مستعصمی، محمدرضا مجلسی، عبدالجبار اصفهانی، منشی گنابادی، هاشم اصفهانی، درویش عبدالمجید طالقانی و… هم وجود دارد که از نظر ارزش و زیبایی بی مانند هستند.

موزه هنرهای تزیینی اصفهان

اشیای بسیار زیبای دیگری هم هستند که با ظرافت خاصی با نقوشی همچون گل و مرغ، ترنج، شکارگاه و چهره‌های محتلف تزیین شده‌اند و جزء آثار لاکی و روغنی هستند. اشیایی مانند قاب آیینه، جعبه جواهرات، قلمدان و… که نام هنرمندان بزرگی همچون میرزا بابای شیرازی، آقا نجفعلی اصفهانی، آقا صادق و فتح الله شیرازی را بر خود دارند.

موزه هنرهای تزیینی اصفهان

آثار نگارگران ایرانی در شیوه‌های مختلف به حق از زیباترین و جذاب‌ترین بخش‌های موزه است. جایی که می‌توان نگاره‌هایی را در مکاتب اصفهان، هرات و تبریز مشاهده کرد. هرآنچه در این قسمت گردآوری شده در حقیقت متعلق به هنرمندان نامی و صاحب سبکی است که بر ارزش و غنای هنر نگارگری ایران افزوده‌اند. تک چهره‌های قاجار، تابلوهای آبرنگ و رنگ و روغن، مجالس و پرده‌های ادبی، حماسی و بزمی و تصویرگری کتاب از سایر آثار این مجموعه هستند.

موزه هنرهای تزیینی اصفهان

در بین این آثار تابلوی با ارزشی وجود دارد که مربوط به سال ۱۰۰۸ ه.ق است و به شاه عباس اول اهدا شده است و کار دست زین‌ العابدین‌ تبریزی است. تابلوی بی نظیر چوگان اثر حاج میرزا آقا امامی اصفهانی که به شیوه سوخت و معرق و مینیاتور بر روی چرم انجام شده از دیگر دیدنی‌های این قسمت است. تعداد زیاد آثار هنرمندان نامی و صاحب سبک بر ارزش آن افزوده است.

آثار چوبی موزه هنرهای تزیینی

موزه هنرهای تزیینی اصفهان

آثار چوبی موجود در موزه بسیار متنوع هستند. از خاتم سازی و منبت‌کاری گرفته تا معرق‌کاری و مشبک‌سازی زینت بخش این مجموعه‌اند. هنرهای نفیسی که به صورت انواع قاب آیینه، جعبه آرایش، رحل قرآن و قلمدان ساخته شده‌اند.

موزه هنرهای تزیینی اصفهان

در بین این آثار بی نظیر اثری متفاوت و چشم‌نواز مربوط به قرن سیزدهم وجود دارد که کار دست استاد زین‌العابدین خوانساری است. جعبه‌ای که سراسر به صورت منبت تزیین یافته و قاب آیینه بسیار زیبایی که با نقوش اسلیمی و با فن گرفت و گیر ساخته شده است.

آثار فلزی موزه

موزه هنرهای تزیینی اصفهان

آثار فلزی بسیار زیاد و متنوع هستند. زیورآلات، انواع قفل، انواع قوطی، کمربند، قلمدان، قاب دعا و قلاب کمر تنها بخشی از این دست آثارند. به اندازه تعداد فلزکاری‌ها، شیوه ساخت آن‌ها هم متنوع و گوناگون است. چکش‌کاری، مشبک‌کاری، قلمزنی، ریخته‌گری، ملیله‌کاری و به همراه آن‌ها مرصع‌کاری فلزاتی که با سنگ‌های پر ارزش تزیین شده، چشم‌ها را به خود خیره می‌کند.

موزه هنرهای تزیینی اصفهان

آفتابه و لگن مرصع مربوط به دوره صفوی، قلمدان طلای ملیله‌کاری شده و مرصع کلنل سرتیپ‌خان مربوط به قرن  سیزدهم و سینی ملیله‌کاری شده طلا و نقره که کار دست استاد عباس زنجانی است و متعلق به قرن دوازدهم است از جمله آثار شاخص فلزکاری موزه است.

دست بافته ها و منسوجات در موزه هنرهای تزیینی

موزه هنرهای تزیینی اصفهان

قرار است هر گوشه از این موزه ما را با زیبایی و خلاقیت اشیای جدید خود غافلگیر کند. دست‌بافته‌ها و منسوجات کم‌نظیری که از شهرهای کاشان، کرمان، یزد و اصفهان جمع‌آوری شده‌اند، یعنی در اصل از مهم‌ترین مراکز بافندگی در ایران. ترمه‌ها، زری دوزی‌ها، شال‌ها و مخمل‌ها، تافته‌ها و اطلس‌هایی که در ظاهر لباس و رومیزی، تابلوها، پرده، سجاده، جای تربت، جای شانه، کیسه پول، چارقد، سفره قند و… کاربرد داشته‌اند. برای بیننده علاقه‌مند و جستجوگر باید جالب باشد که این منسوجات مثل سایر صنایع دستی کشورمان شیوه‌های تولید گوناگونی داشته است.

موزه هنرهای تزیینی اصفهان

از گذشته تا به حال نقده دوزی، گلابتون دوزی، گل‌خامه دوزی، قلاب دوزی، مشبک دوزی، پولک دوزی و زغره دوزی زینت‌بخش منسوجات ایرانی بوده است. از آثار معتبر این قسمت می‌توان به قالیچه بشریت و شکار چرخ که بر اساس طرح عیسی بهادری بافته شده است اشاره کرد.

موزه هنرهای تزیینی اصفهان

از دیگر اشیای پر‌ارزش و دیدنی موزه هنرهای تزیینی انواع پیاله‌ها، شیشه‌ها، عطردان‌ها و مینا‌کاری‌ها و مرصع‌کاری‌هایی است که بی شک هر بیننده صاحب ذوقی را به تحسین و شگفتی وامی‌دارد.

آدرس موزه هنرهای تزیینی اصفهان

موزه هنرهای تزیینی اصفهان

موزه هنرهای تزیینی اصفهان در خیابان استانداری در نزدیکی میدان نقش جهان و در مجاورت موزه هنرهای معاصر و مجموعه جهانی چهلستون قرار گرفته است که علاوه بر آشنایی دوستداران هنر با زیباترین نمونه‌های صنایع دستی کشورمان، امکان بازدید از سایر سایت‌های تاریخی و فرهنگی مطرح شهر زیبای اصفهان را فراهم می‌کند.

موزه هنرهای تزیینی اصفهان

موزه هنرهای تزیینی اصفهان

موزه هنرهای تزیینی اصفهان

موزه هنرهای تزیینی اصفهان

موزه هنرهای تزیینی اصفهان

موزه هنرهای تزیینی اصفهان

موزه هنرهای تزیینی اصفهان

موزه هنرهای تزیینی اصفهان

عکس‌ها: مرتضی زنگنه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *