تاریخ و تمدن

موزه جواهرات ملی تهران؛ سفر به زیرزمین بانک مرکزی ایران

فهرست مطالب

موزه‌های مهم و جالب زیادی در کشور ما وجود دارد مانند موزه زمان! موزه جواهرات ملی تهران نیز یکی از این موزه‌های مهم است. روبه‌روی سفارت ترکیه ساختمان بانک مرکزی را که دیدید، از در اصلی این موزه وارد شوید. گیت اول ورودی بانک را رد کنید و از راهرو به سالن بلیط فروشی بروید. کیف و دوربین و کلیه لوازم را تحویل دهید و از گیت دوم رد شوید. با عبور از حیاط وارد ساختمان دوم شده و پله‌ها را پایین بروید .گیت سوم را رد کنید و باز هم از چند پله پایین بروید.

اکنون در گاوصندوقی با دیوارهایی به ضخامت یک متر هستید که در سال 1344 ساخته شده است. بخشی از تاریخ یک ملت در این گنجینه می‌درخشد.

سوالات پرتکرار شما درباره موزه جواهرات ملی

آدرس موزه جواهرات ملی تهران کجاست؟

خیابان فردوسی، مقابل سفارت ترکیه، موزه جواهرات ملی تهران

ساعت کار موزه جواهرات ملی تهران چند است؟

این موزه روزهای شنبه تا سه شنبه از ساعت کار 14:00 الی 16:30 باز است.

قیمت بلیت موزه جواهرات ملی چقدر است؟

قیمت بلیت برای هر فرد 20000 تومان است.

تاریخچه موزه جواهرات ملی

احتمالا برای جستجوی بیشتر تاریخچه این جواهرات باید در افسانه‌ها  یا اساطیر و قصه‌های کهن جستجو کنیم. اما آنچه مستند برایمان باقی مانده، این است که گویی سلاطین صفوی در لابه‌لای انسجام ایران همت کردند تا گنجینه جواهرات ملی ایران را همچون خود کشور منسجم کنند. تا آنجاکه بسیاری از گوهرهای نفیس ایرانی را از هند، عثمانی، فرانسه و بریتانیا خریداری و به گنجینه منتقل کردند. اما مگر این همه در و گوهر و لعل در یک جا آرام می‌گیرند؟

پس از حمله محمود افغان مجددا این گنجینه پراکنده شد. زمانی که نادر شاه افشار روی کار آمد، نامه‌ای به دربار هند نوشت تا جواهرات به یغما رفته را به ایران برگرداند. اما پادشاه هند امتناع کرد. در لشگرکشی نادرشاه به هند، این جواهرات و غنایم بسیار دیگری از جمله «تخت طاووس» و «الماس کوه نور» که گویی بر آن سوار بوده به ایران آورده شد. البته که در مسیر سفر از هند به ایران، بخشی از این جواهرات در راه ماندند و به ایران نرسیدند. نادرشاه بخشی را پیشکش حکام، امرا و سران سپاهیانش و بخشی را پیشکش آستان حرم امام رضا کرد.

ساختمان موزه جواهرات ملی

انگار هنوز این سنگ‌های قیمتی آرام ندارند. نادرشاه هم نماند. پس از به قتل رسیدن او این بار نوبت «احمد بیک افغان» بود تا بخشی از این گنجینه را از خانه خارج کند که در این میان «الماس کوه نور» هم برای همیشه رفت و در نهایت سر از برج لندن درآورد!

پس از آن آرامشی برقرارشد. در دوران قاجار و پهلوی بخشی از این سنگ‌های درخشان روی آثاری که به دستور شاهان ساخته شد، سوار شدند. در سال 1316 این جواهرات به بانک ملی ایران انتقال یافت. در آن زمان به عنوان پشتوانه پول ملی محسوب می‌شد. در سال 1339 با افتتاح بانک مرکزی در صیانت آن قرار گرفت.

تخت خورشید یا تخت طاووس

خوش آمدگویی گنجینه را به عهده «تخت طاووس» گذاشته‌اند، با خورشیدی که صدرنشین آن بر قبله عالم می‌تابد. این تخت طاووس با آنکه نادر شاه از هند آورد، فرق می‌کند. آن دیگری پس از کشته شدن نادرشاه تکه‌تکه شد و به یغما رفت. .فتحعلی شاه قاجار دستور ساخت این تخت زیبا را به نام «تخت خورشید» داد. تختی چوبین و طلاکاری شده، مرصع به سنگ‌های پادشاهی کهن ایران که اکنون بیش از آنکه از شکوه و جلال شاهان سخن بگوید، از هنر دست هنرمندان و صنعتگران سخن می‌گوید.

تخت طاووس در موزه جواهرات ملی

فتحعلی شاه پس از ازدواج با “طاووس تاج الدوله” نام آن را به «تخت طاوووس» تغییر داد. محل نگهداری تخت طاووس پیش از انتقال به خزانه جواهرات ملی در کاخ گلستان بود. اکنون یک نمونه کوچک‌تر آن در تالار سلام کاخ گلستان وجود دارد.

غرق در چند ده هزار قطعه سنگ و جواهر قیمتی!

وارد سالن اصلی که می‌شوید به ترتیب انواع گنجینه‌ها از ظروف غذا، کوزه قلیان‌ها، شمعدان و اسفنددان، تنگ، آفتابه و لگن مرصع است که خودنمایی  می‌کند. از این همه تکلف و تجمل سرتان گیج نرود که حتی کاور سنگ پا و تزیینات اسب‌ها هم مرصع به سنگ‌های قیمتی هستند.

گنجینه فیروزه، گنجینه زمرد، گنجینه یاقوت و دریای مرواریدها… یکی پس از دیگری. و الماس‌ها چه خوش می‌درخشند! انفیه‌دان‌ها که انگار تمامی ندارند!

موزه جواهرات ملی

شمشیر و خنجر و بازوبند و سپر و انواع سلاح مرصع ردیف شده اند و سردمدارشان شمشیر نادر است که یکدست به 1869 قطعه الماس مزین است!

انواع سنجاق و ساعت و جقه‌های شاهی آنقدر زیاد است که دیگر به چشم نمی‌آید. در ویترینی دیگر جبه و شنل‌های پهلوی و قاجار که در مراسم تاجگذاری استفاده می‌شدند، قرار دارد. از حجم مرواریددوزی‌هایشان کاملا مشخص است چقدر سنگین هستند.

سریر پرتابل سلطنتی!

در این میان به تخت نادری می‌رسید. وجه تسمیه آن نادر و کمیاب بودنش است. این یکی نیز به دستور «فتحعلی شاه» ساخته شده است. این بار برای اوقاتی که به شکار وییلاق و اردوهای لشگری می‌رفتند! هنر سازنده در ویژگی مسافرتی بودنش نمایان شده است. تخت نادری از 12 قطعه مجزای چوبی ساخته شده تا حمل آن به‌راحتی میسر شود.

تخت نادری در موزه جواهرات ملی

دو اژدها دو طرف و یک پلنگ زیر پله اول و دو طاووس بالای تخت قرار دارد که همگی طلاکاری شده و مرصع به سنگ‌های قیمتی هستند،. این همه زیبایی شکوه و قدرت شاه را به رخ می‌کشیدند یا محافظ او بودند؟

تخت نادری نیز پیش از تدوین قانون خزانه جواهرات بانک ملی در تالار سلام کاخ گلستان قرار داشت و آخرین بار محمد رضاشاه پهلوی در مراسم تاج‌گذاری خود از این تخت استفاده کرد.

کره جواهرنشان ناصرالدین شاه

پشت سرتان را نگاه کنید. روبه‌روی تخت نادری کره جغرافیایی جواهرنشان با 34 کیلوگرم طلا و 3656 گرم جواهر بالغ بر 51366 قطعه الماس و زمرد و یاقوت، هر دانش آموز سربه هوایی را می‌توانست مشتاق یادگیری جغرافیا کند. این یکی به دستور «ناصرالدین شاه» ساخته شد. او بسیار شیفته هنر فرنگ بود و هنر هفتم برایمان سوغات آورد. البته این کره به لحاظ تناسبات و نقشه دقیق نیست و یک اثر دکوراتیو تجملانی است.

پیوند ایران و انگلیس را به خوبی  می‌توان در آن دید که این دو را روی  کره با الماس نشان داده‌اند. تهران را با یاقوت معروفی به نام “اورنگ زیب” نشان داده و کوه دماوند را با یاقوتی درشت مشخص کرده‌اند.

کره جواهرنشان موزه جواهرات ملی

تاج و نیمتاج‌های سلطنتی

گنجینه‌های تاج و نیمتاج و جواهرات پهلوی یکی پس از دیگری در ویترین‌ها چیده شده‌اند. اگر اهل تاریخ هنر باشید، متوجه تفاوت‌های سلیقه و نگاه هنر پهلوی و قاجار خواهید شد. همچون سایر زمینه‌ها در اینجا نیز به خوبی می‌شود دید. هنر پهلوی سعی در استفاده از عناصر و خط مشی هنر ایرانی در ادوار مختلف به خصوص هنر دوران هخامنشیان و ساسانیان دارد.

تاج در موزه جواهرات ملی

در این میان «تاج پهلوی» و «تاج فرح» بر همین اساس طراحی و ساخته شده‌اند.

تاج کیانی

این تاج یکی از زیباترین تاج‌های موجود در موزه جواهرات ملی است. این تاج به دستور فتحعلی شاه قاجار ساخته شد و مدت زیادی توسط شاها مختلف مورد استفاده قرار گرفت. اما درنهایت پس از مدتی دیگر توسط هیچ شاهی به این شکل مورد استفاده قرار نگرفت. در حال حاضر تاج کیانی در موزه جواهرات ملی قرار دارد و در ساخت آن از الماس، زمرد، یاقوت و مروارید استفاده شده است.

تاج کیانی موزه جواهرات ملی

تاج پهلوی

این تاج هم به دوره پهلوی تعلق دارد. تاج پهلوی موزه جواهرات ملی به دستور رضاشاه ساخته شد و در تاج‌گذاری او و فرزندش محمدرضاشاه پهلوی مورد استفاده قرار گرفت. تاج پهلوی از طلا و نقره ساخته شده و به سبک کلاه‌های دوره ساسانی است. از جواهرات موجود روی این تاج می‌توان به الماس، زمرد، یاقوت و مروارید اشاره کرد.

تاج پهلوی موزه جواهرات

کلاه عباس میرزا

این کلاه از پارچه اطلس و مخمل قرمز درست شده و روی آن با مروارید و پولک‌دوزی کار شده است. از گران‌بهاترین چیزهایی که در ساخت این تاج به کار رفته می‌توان به زمرد، الماس، طلا و یاقوت اشاره کرد. این کلاه نسبت به سایر تاج‌ها و کلاه‌های موجود در موزه جواهرات ملی وزن کمتری دارد.

کلاه میرزا عباس

کمربند زرین

این کمربند هم از دیگر جواهرات موجود در موزه جواهرات ملی است. این کمربند هم از ساخته‌های دوره ناصرالدین شاه است. روی این کمربند یک قطعه زمرد به وزن 176 قیراط وجود دارد که باعث شکوه و زیبایی هرچه بیشتر کمربند شده است.

کمربند زرین ناصرالدین شاه

تاج شهبانو

یکی دیگر از گران‌بهاترین جواهراتی که موزه جواهرات ملی قرار دارد، تاج شهبانو است. باتوجه به اینکه پیش از فرح پهلوی هیچ‌یک از زنان درباری در دوره‌های تاریخ تاج‌گذاری نکرده بودند، برای تاج‌گذاری او نیاز بود ابتدا تاجی ساخته شود. برای این منظور گروهی از جواهرسازان فرانسوی به ایران آمدند و مدت شش ماه روی طراحی و ساخت این تاج کار کردند.

تاج شهبانو از طلای سفید، زمرد سبز، مروارید، یاقوت سرخ، الماس و… ساخته شده و پارچه‌ای از مخمل سبز در آن به کار رفته است. این تاج وزنی در حدود 2 کیلوگرم دارد.

تاج شهبانو در جواهرات ملی

دریای نور

دور که تمام می‌شود، در میانه سالن نوبت به دردانه گنیجینه، الماس صورتی کمیاب «دریای نور» می‌رسد. «دریای نور» در دوران ناصرالدین شاه در قابی از شیر و خورشید قرار گرفت تا روی کلاه شاه قرار بگیرد. گویی دیگر بازو بند مرصع از مد افتاده بود!

افسانه‌ها  می‌گویند «دریای نور» حدود 1000 سال پیش کشف و استخراج شد. می‌گویند این قطعه گران‌بها بر دسته شمشیر افراسیاب بود که رستم در جنگ با تورانیان آن را تصاحب  می‌کند و در حمله تیمور به ایران، به هند می‌رود و به دست محمد شاه می‌رسد. اما آنچه مستند است این است که «دریای نور» و «کوه نور» دو یار قدیمی هستند که میان غنایم به‌دست آمده از حمله نادر شاه به هند روانه ایران شدند. البته این دو از لحاظ رنگ و تراش شباهتی به هم ندارند.

دریای نور در موزه جواهرات ملی

اما ماجراهای بسیار از سر گذرانده‌اند. پس از قتل نادر شاه الماس کوه نور به همراه بخش دیگری از جواهرات توسط احمد بیک افغان از ایران خارج شدند و دیگر هرگز برنگشتند. کوه نور به احمد شاه درانی، سپس شاه شجاع و پس از آن شیر پنجاب هندی افتاد و درنهایت کمپانی هند بریتانیایی شرقی آن را تصرف کرد و در مراسمی به ملکه ویکتوریا هدیه شد. اکنون روی تاج ملکه در برج لندن نگهداری می‌شود. دریای نور در ایران ماند و از شاهی به شاه دیگر رسید. وزن دریای نور 182 قیراط است.

جقه نادری

جقه نادری یکی از تکه جواهرات زیباست. جقه نادری نوعی پیش کلاه است. پیش کلاه قطعه جواهراتی هستند که روی کلاه پادشاهان نصب می‌شد. جقه نادری از دوره افشاریان وجود داشته و استفاده از آن رایج بوده است. این کلاه یک قطعه بزرگ زمرد درست میان خود دارد؛ اما از الماس و مروایدهای کوچک بسیار زیادی برای تزیین اطراف این زمرد استفاده شده است.

از طرح‌های روی این جقه نادری می‌توان به طرح طبل، لوله توپ، سر نیزه، درفش و… اشاره کرد که همگی با انواع جواهرات پوشانده و زینت شده‌اند.

جقه نادری

نظر بازدیدکنندگان درباره موزه جواهرات ملی

خوب، سفرمان به تاریخی درخشان و گرانبها تمام شد. توصیف آن همه جواهر در این مقال نگنجد و من تنها به گزیده‌ای از دانه درشتهایش اشاره کردم.

یکی از هنر دست هنرمندان می‌گوید. یکی از این همه تجمل شاهان افسوس خوران می‌گذرد. یکی از قحطی و فقر مردمی در طول تاریخ می‌گوید که روحشان هم از وجود چنین گوهرهایی خبر نداشت. یکی در عجب است چطور این جواهرات هنوز حفظ شده اند! دیگری در حسرت داشتن یکی از آن یاقوت‌هایی است که روی درپوش ظروف غذا بود تا به گردنش آویزد. مرواریدها در ذهن آن دیگری می‌غلطند. یکی در آبی فیروزه‌ها غرق شده و دیگری در برق الماس‌ها گرفتار!

ساعت کار موزه جواهرات ملی

ساعات بازدید از خزانه جواهرات ملی شنبه تا سه شنبه از ساعت 14 تا 16:30 است. تعطیلات رسمی نیز تعطیل است.

قیمت بلیت موزه

قیمت بلیط موزه جواهرات ملی برای دانشجویان و پژوهشگران (با ارائه کارت شناسایی): 30 هزار تومان
قیمت بلیط موزه جواهرات ملی برای بازدید کنندگان ایرانی: 60 هزار تومان
قیمت بلیط موزه جواهرات ملی برای بازدید کنندگان غیر ایرانی: 50 هزار تومان

آدرس موزه جواهرات ملی

آدرس موزه جواهرات ملی: خیابان فردوسی، پایین‌تر از چهارراه استانبول. ساختمان بانک مرکزی.

اگر جایی در خیابان جمهوری هستید می‌توانید خود را با اتوبوس به چهارراه استانبول برسانید.

اگر از مترو استفاده می‌کنید، از ایستگاه سعدی یا فردوسی و یا امام خمینی با اتوبوس و تاکسی می‌توانید خود را به موزه برسانید. اهل پیاده روی هم اگر باشید از ایستگاه سعدی و یا فردوسی حدود 10 دقیقه پیاده طول می‌کشد.

برای اطلاعات بیشتر می‌توانید به سایت بانک مرکزی روجوع کنید: https://www.cbi.ir/page/1397.aspx

نوشته های مشابه

‫2 نظرها

  1. من دیوانه وار فقط نگاه میکردم.ادم میتونه هرکدوم ازاین جواهرات رو از کاور سنگ پا گرفته تا عینک های جواهر.از افتابه لگن ها گرفته تا سرقلیان ها و تنگ های قلیان رو سالها نگاه کنه و پلک نزنه.من هفته ای یکبار بایید به این موزه برم.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن