همه چیز درباره ماه های میلادی

آیا درباره ماه های میلادی می‌دانید؟ تقویمی که امروزه با نام تقویم میلادی می‌شناسیم، به نوعی تبدیل به متداول‌ترین تقویم دنیا شده است. حتی کشورهایی که آیین یا مذاهبی غیر از مسیحیت در آن رواج دارد نیز تا حد زیادی از تقویم میلادی استفاده می‌کنند. تاریخ میلادی به بخش جدا نشدنی از نشانگر زمان کامپیوترها، گوشی‌های هوشمند، تبلت‌ها، لوازم صوتی و تصویری در زندگی روزمره‌ ما تبدیل شده است. احتمالا همه‌ ما حداقل هرچند روز یک بار به دانستن تاریخ میلادی آن روز نیاز پیدا می‌کنیم. شاید به همین دلیل باشد که عبارت «تاریخ میلادی امروز» و «ماه های میلادی» عباراتی هستند که در موتورهای جستجو به فراوانی جستجو می‌شوند.

در دنیای امروز، ما تقریبا از زمانی که با ابزارهای ارتباطی مدرن و اینترنت ‌آشنا می‌شویم، نام ماه های میلادی را هم به‌طور متناوب می‌بینیم. ولی احتمالا شما هم موافق باشید که افراد نسبتا کمی بدون اتکا به تقویم‌های آنلاین یا تقویم دستگاه‌های هوشمند یا تقویم‌های کاغذی خود، می‌توانند ماه‌های میلادی را به ترتیب نام ببرند یا حتی درمورد چگونگی انطباق ماه های میلادی و شمسی، ذهنیتی داشته باشند.
در این مقاله سعی می‌کنیم تا نگاهی مفصل به تقویم میلادی یا گاه‌شمار میلادی، ماه‌های سال میلادی و ریشه‌ اسمی و تاریخی آنها و جزییاتی جالب و خواندنی پیرامون ماه های میلادی و نحوه‌ نگارش و تلفظ درست آن‌ها در زبان فارسی و انگلیسی و انطباق ماه‌های میلادی و شمسی داشته باشیم.

تقویم میلادی یا گاه شمار میلادی

برای داشتن دیدگاهی کلی درمورد پیدایش تقویم میلادی فعلی، باید نگاهی به سال‌های دور داشته باشیم. تقویم یا گاه‌شمار میلادی فعلی که با نام دقیق‌تر تقویم گریگوری از آن یاد می‌شود، درواقع اصلاح‌شده‌ سیستم گاه‌شمار دیگری است که مورخان امروزه از آن با عنوان تقویم ژولینی یاد می‌کنند. تقویم ژولینی هم برگرفته از گاه‌شماری رومی است. سرمنشا تقویم رومی هم به گاه‌شماری یونانی برمی‌گردد.

در یونان باستان گاه‌شماری‌های مختلفی رایج بوده است. اما می‌دانیم که پس از پایه‌گذاری بازی‌های المپیک در سال ۷۷۶ پیش از میلاد، یک تقویم خورشیدی با سه سال ۳۶۵ روزه و یک سال کبیسه یا به ‌عبارتی تقویمی با طول سال‌های میانگین ۳۶۵/۲۵ روزه مرسوم شده است.
تقویم رومی مورد استفاده‌ امپراطوری و جمهوری روم بود. این تقویم در ابتدا شامل ۱۰ ماه قمری بود. در ادامه اصلاحاتی روی آن انجام شد و سال رومی شامل ۱۲ ماه قمری بود. در این تقویم هر سه سال یک‌ بار، یک ماه به‌عنوان سال کبیسه به طول سال متداول اضافه می‌شده است.

بعدها ژولیوس سزار، حکمران معروف روم نسخه‌ای اصلاح‌شده و بهبودیافته از تقویم رومی را به‌عنوان تقویم رسمی رومی‌ها اعلام کرد که امروزه از آن با نام تقویم ژولینی (منتسب به ژولیوس سزار) یاد می‌کنند.
تقویم ژولینی با تعدیل تقویم رومی، هر سال را شامل ۱۲ ماه و ۳۶۵ روز در نظر می‌گرفت. هر چهار سال یک بار هم سال کبیسه (فوریه ۲۹ روزه) در نظر گرفته می‌شد. شاید فکر کنید که این گاه‌شمار هیچ تفاوتی با سال خورشیدی یا اعتدالی که بر مبنای گردش زمین به دور خورشید و محاسبات دقیق نجومی لحاظ می‌شود، نداشته است. اما بد نیست اشاره کنیم که سال خورشیدی به‌طور دقیق برابر ۳۶۵/۲۵ روز نیست. همین اختلاف کوچک میان تقویم ژولینی و تقویم مبتنی بر سال خورشیدی باعث ایجاد تفاوت یک روزه به‌ازای هر ۱۲۸ سال می‌شد.

همین تقویم ژولینی با نفوذ مسیحیت و احاطه‌ کلیسا، به‌ عنوان گاه‌شمار میلادی یا تقویم میلادی پذیرفته شد و مورد استفاده قرار گرفت. تفاوت آن با تقویم ژولینی در مبدا تاریخ و سال‌شماری آن بود. درواقع پس از آغاز دوره‌ مسیحیت، تولد حضرت عیسی را به ‌عنوان مبدا سال‌شماری به تقویم ژولینی اعمال کرده‌اند.

تقویم میلادی با همان سبک و سیاق ادامه داشت تا اینکه در سال ۱۵۸۲ میلادی، پاپ گریگوری سیزدهم، اصلاحاتی روی این تقویم انجام داد تا آن را به گاه‌شماری خورشیدی نزدیک‌تر ساخته و انطباق بیشتری با سال خورشیدی به‌وجود آورد. تقویم ارائه‌شده توسط گریگوری سیزدهم، به‌نام گاه‌شمار گریگوری یا تقویم میلادی جدید شناخته می‌شود.

در این تقویم، طول هر سال به ۳۶۵/۲۴۲۵ روز تقلیل یافت تا به‌ مقدار بیشتری با سال خورشیدی مبتنی بر گردش زمین به دور خورشید با طول ۳۶۵/۲۴۲۲ تطابق پیدا کند. آنها اختلاف زمانی به‌وجودآمده در تاریخ را تا روز ۴ اکتبر سال ۱۵۸۲ میلادی (که این اصلاحات در آن صورت گرفت) محاسبه کردند و در نتیجه، روز بعد را به‌عنوان ۱۵ اکتبر ۱۵۸۲ در نظر گرفتند.

تقویم میلادی اصلاح‌ شده پس از آن مورد پذیرش کشورهای کاتولیک واقع شد. در طی سه قرن پس از آن هم کلیساهای ارتدکس و پروتستان آن را پذیرفتند و در قرن بیستم بیشتر کشورهای دنیا رفته‌رفته استفاده از این تقویم را در مناسبات بین‌المللی به رسمیت شناختند. در دنیای امروز نیز همانطور که اشاره شد، تقویم میلادی به‌عنوان متداول‌ترین و پرکاربردترین تقویم دنیا مطرح است.

در ادامه به هر کدام از ماه های سال میلادی و جزییاتی درمورد آنها پرداخته می‌شود.

ماه های سال میلادی به ترتیب

ژانویه

در تقویم میلادی، هفت ماه از هر سال دارای ۳۱ روز است و ژانویه هم یکی از همین ماه‌های میلادی به ‌شمار می‌رود. اولین روز از ماه ژانویه به‌عنوان روز سال نو یا New Year’s Eve شناخته می‌شود. ژانویه در نیم‌کره‌ شمالی دومین ماه زمستان بوده و به‌طور میانگین در کشورهایی که در این نیم‌کره قرار دارند، سردترین ماه سال محسوب می‌شود. در نیم‌کره‌ی جنوبی زمین، ژانویه دومین ماه از تابستان و به‌طور میانگین گرم‌ترین ماه سال است. در واقع از لحاظ فصلی، ژانویه در نیم‌کره‌ شمالی را می‌توان با جولای در نیم‌کره‌ جنوبی معادل دانست. نام ژانویه از کلمه‌ی لاتین آینوا (ianua) به معنی «دروازه» گرفته شده است؛ چرا که ژانویه دروازه‌ ورود به سال جدید و یک آغاز جدید است. همچنین برخی معتقدند که نام این ماه از ژانوس (janus)، الهه‌ شروع و تغییر و تحول در روم باستان گرفته شده است.

فوریه

دومین و کوتاه‌ترین ماه سال در تقویم ژولینی و میلادی است که در سال‌های معمولی ۲۸ روز و در سال‌‌های کبیسه ۲۹ روز دارد. در سال کبیسه، که هر چهار سال یک بار رخ می‌دهد، آخرین روز فوریه به نام روز کبیسه شناخته می‌شود. در تقویم میلادی، ۵ ماه سال کمتر از ۳۱ روز دارند که فوریه یکی از آن‌هاست و البته تنها ماهی از سال است که کمتر از ۳۰ روز دارد.

از لحاظ فصلی در نیم‌کره‌ شمالی، فوریه سومین ماه زمستان محسوب می‌شود، در حالی که در نیم‌کره‌ جنوبی سومین ماه تابستان است. در واقع از لحاظ فصلی، فوریه در کره‌ی شمالی را می‌توان با آگوست در نیم‌کره‌ جنوبی معادل دانست. نام فوریه از کلمه‌ی لاتین فبروم (februum) به معنی «زمان پالایش» گرفته شده است.

مارس

سومین ماه از ماه‌های میلادی سال در تقویم میلادی و ژولینی است و دومین ماه سال است که ۳۱ روز دارد. در نیم‌کره‌ شمالی از لحاظ هواشناسی شروع بهار در ماه مارس اتفاق می‌افتد و اعتدال بهاری در بیستم یا بیست‌ویکم رخ می‌دهد که از لحاظ نجومی شروع فصل بهار است، در حالی که در نیم‌کره‌ جنوبی آغاز فصل پاییز است.

در نیم‌کره‌ شمالی، ماه مارس معادل ماه سپتامبر در نیم‌کره‌ جنوبی است. نام ماه مارس از کلمه‌ مارتیوس (Martius) گرفته شده که اولین ماه در تقویم رومی بوده است و آن هم برگرفته از نام الهه‌ جنگ در روم باستان است. درواقع همانطور که پیشتر نیز اشاره شد، تقویم اولیه‌ روم باستان تنها ۱۰ ماه داشته است.

آوریل

چهارمین ماه سال در تقویم میلادی و پنجمین ماه در تقویم اولیه‌ ژولینی است. آوریل با داشتن ۳۰ روز، دومین ماه از چهار ماهی است که ۳۰ روز دارند. آوریل در نیم‌کره‌ شمالی در فصل بهار و در نیم‌کره‌ جنوبی در فصل پاییز قرار دارد. در واقع از لحاظ هواشناسی، آوریل در نیم‌کره شمالی را می‌توان با اکتبر در نیم‌کره‌ جنوبی معادل دانست. رومی‌ها این ماه را آپریلیس (Aprilis) می‌نامیدند؛ اما در منشا این کلمه اختلاف‌نظر وجود دارد، برخی آن را برگرفته از لغت یونانی aperire به معنی «باز شدن» می‌دانند؛ چرا که در این ماه برگ‌های درختان و گیاهان باز می‌شود، اما برخی آپریلیس را برگرفته از الهه‌ای به نام آپرو (Apru) یا آفرودایت (Aphrodite) می‌دانند.

می یا مه

پنجمین ماه سال در تقویم ژولینی و میلادی است که ۳۱ روز دارد. در نیم‌کره‌ شمالی ماه می در فصل بهار قرار دارد، در حالی در نیم‌کره‌ جنوبی ماه می آخرین فصل پاییز محسوب می‌شود. در واقع ماه می در نیم‌کر‌ه‌ شمالی معادل ماه نوامبر در نیم‌کره‌ جنوبی است. اواخر ماه می در کشورهای نیم‌کره‌ شمالی شروع فصل تابستان و تعطیلات تابستانی است. نام این ماه شاید از الهه‌ یونانی مایا (maia)، که الهه‌ی باروری است، گرفته شده باشد. جشن شکرگزاری این الهه نیز در ماه می برپا می‌شود. اما از طرف دیگر یک شاعر رومی منشا دیگری برای کلمه می متصور بود. او معتقد بود نام ماه می برگرفته از لغت لاتین مایورس (Maires) به معنی کهنسالان است و نام ماه بعدی یعنی ژوئن نیز از لغت آیونیورس (iuniores) به معنی جوانان برگرفته شده است.

ژوئن

ششمین ماه سال در تقویم گریگوری و ژولینی است که ۳۰ روز دارد. در ماه ژوئن در نیم‌کره‌ شمالی انقلاب تابستانی رخ می‌دهد، یعنی یکی از روزهای آن بیشترین ساعات روشن را دارد یا در واقع طولانی‌ترین روز سال است.

برعکس در نیم‌کره‌ جنوبی در ماه ژوئن انقلاب زمستانی رخ می‌دهد، یعنی یکی از روزهای آن کوتاه‌ترین روز سال را دارد، البته در هر دو مورد باید قطب‌های شمال و جنوب را از این قاعده مستثنی کرد. ماه ژوئن در نیم‌کره‌ شمالی معادل ماه دسامبر در نیم‌کره‌ جنوبی است.

از لحاظ هواشناسی در نیم‌کره‌ شمالی فصل تابستان و نیم‌کره‌ جنوبی فصل زمستان از اولین روز ماه ژوئن شروع می‌شود، در حالی که بر اساس علم نجوم باستانی این تاریخ برابر ۲۱ ژوئن است. کلمه‌ لاتین معادل ژوئن ژونیوس (junius) است. همان‌طور که قبلا گفته شد برخی این نام را برگرفته از یک لغت لاتین باستانی به معنی «جوانان» می‌دانند. تفاسیر دیگری نیز در مورد منشا این نام وجود دارد از جمله این که برخی ژوئن را برگرفته از نام ژونو،‌ الهه‌ ازدواج در روم باستان می‌دانند. منابع دیگر نیز ادعا می‌کنند که این ماه به افتخار Junius Brutus، پایه‌گذار جمهوری روم نامگذاری شده است.

جولای یا ژوئیه

هفتمین ماه سال در تقویم‌ میلادی و ژولیانی به شمار می‌رود و دارای ۳۱ روز است. جولای در بیشتر مناطق نیم‌کره‌ شمالی گرم‌ترین ماه سال محسوب می‌شود، جایی که دومین ماه فصل تابستان نیز هست. در نیم‌کره‌ جنوبی این ماه دومین ماه از فصل زمستان و به طور میانگین سردترین ماه سال است. نیمه‌ دوم سال با ماه جولای آغاز می‌شود. همچنین جولای در نیم‌کره‌ جنوبی معادل فصلی ژانویه در نیم‌کره‌ شمالی است. نام ماه جولای از نام امپراطور مشهور روم باستان جولیوس سزار (Julius Caesar) برگرفته شده است. قبل از آن و در تقویم ده‌ ماهه‌ رومی نام این ماه گوئینتیلیس (Quintilis) بود.

آگوست یا اوت

هشتمین ماه سال در تقویم میلادی و ژولیانی بوده و دارای ۳۱ روز است. در نیم‌کره‌ جنوبی این ماه معادل فوریه در نیم‌کره‌ شمالی است. در بسیاری از کشورهای اروپایی تعطیلات کارگران و کارمندان در این ماه قرار دارد، همچنین در روم باستان بیشتر اعیاد مذهبی در این ماه قرار داشت. نام اولیه این ماه کلمه‌ لاتین سکستیلیس (Sextilis) بود. دلیل آن نیز این بود که این ماه در واقع ششمین ماه از تقویم ۱۰ ماهه‌ی روم باستان بود.

آگوست در سال ۷۰۰ قبل از میلاد مسیح با اضافه شدن ماه‌های ژانویه و فوریه، ششمین ماه سال شد. در سال ۸ قبل از میلاد مسیح نام این ماه به افتخار امپراطور روم آگوستوس (Augustus) به آگوست تغییر کرد. دلیل انتخاب آگوست برای نام‌گذاری این بود که آگوستوس بیشتر پیروزی‌های خود از جمله فتح مصر را در این ماه کسب کرده بود.

سپتامبر

نهمین ماه سال در تقویم‌های ژولینی و میلادی است و ۳۰ روز دارد. در نیم‌کره‌ شمالی این ماه معادل فصلی مارس در نیم‌کره‌ جنوبی است. از لحاظ علم هواشناسی، شروع فصل پاییز در اولین روز سپتامبر اتفاق می‌افتد. اما در نیم‌کره‌ جنوبی در این تاریخ فصل بهار شروع می‌شود. در بسیاری از کشورها در ماه سپتامبر سال تحصیلی آغاز می‌شود. نام سپتامبر از کلمه‌ لاتین سپتم (septem) به‌معنی هفت برگرفته شده است. در تقویم رومی باستانی که تنها ده ماه داشت، سپتامبر هفتمین ماه سال بود؛ اما پس از اصلاحات تقویم، سپتامبر نهمین ماه شد اما نام آن تغییر نیافت.

اکتبر

دهمین ماه سال در تقویم‌های ژولیانی و میلادی است و ۳۱ روز دارد. در تقویم قدیمی رومی اکتبر هشتمین ماه بود؛ اما بعد از اضافه شدن ژانویه و فوریه به ابتدای هر سال، اکتبر دهمین ماه سال شد اما نام آن تغییر نکرد. در واقع کلمه‌ اکتبر برگرفته از کلمه‌ لاتین اکتو (octo) به معنی هشت است. ماه اکتبر در نیم‌کره‌شمالی در فصل پاییز و در نیم‌کره جنوبی در فصل بهار قرار دارد.

نوامبر

یازدهمین ماه سال در تقویم‌های ژولیانی و گریگوری است و آخرین ماه سال است که ۳۰ روز دارد. در تقویم ده‌ماهه‌ روم باستان نوامبر ماه نهم بود و نام آن از کلمه‌ لاتین نووم (novem) به معنی نه برگرفته شده بود. پس از اصلاح تقویم روم باستان، ماه نوامبر یازدهمین ماه سال شد اما نام آن تغییر داده نشد. در نیم‌کره‌ جنوبی ماه نوامبر اواخر بهار و در نیم‌کره‌ شمالی اواخر پاییز است، بنابراین از لحاظ فصلی ماه نوامبر در نیم‌کره‌ شمالی معادل ماه می در نیم‌کره‌ جنوبی است.

دسامبر

دوازدهمین و آخرین ماه سال در تقویم‌های ژولیانی و گریگوری و ۳۱ روز دارد. همانند سپتامبر، اکتبر و دسامبر، نام این ماه نیز برگرفته از یک لغت لاتین با معنی مرتبط با اعداد است، در حقیقت دسامبر از کلمه‌ دسم (decem) به معنی ده برگرفته شده است؛ چرا که در تقویم رومی باستانی دهمین و آخرین ماه سال محسوب می‌شد.

در واقع رومیان زمستان را به ‌صورت یک دوره در نظر می‌گرفتند و آن را به چند ماه تقسیم نمی‌کردند؛ اما پس از تغییر و اصلاح تقویم رومی، زمستان مانند دیگر فصول سال به سه ماه تقسیم شد و ماه‌های ژانویه و فوریه به‌عنوان ماه‌های اول و دوم به تقویم اضافه شدند و به این ترتیب دسامبر به دوازدهمین ماه سال تبدیل شد اما نام آن تغییر پیدا نکرد.

سال خورشیدی یا سال میلادی؟

در بخش‌های پیش با ساختار کلی تقویم و تاریخ میلادی و سیر تحول آن آشنا شدیم. در میان متن اشاره‌ای هم به سال خورشیدی شد. سال خورشیدی یا سال اعتدالی لزوما اشاره به گاه‌شماری هجری شمسی که امروزه به‌کار می‌بریم ندارد؛ سال خورشیدی یا اعتدالی به سالی گفته می‌شود که مبنای آن نه محاسبات گردش ماه و نه محاسبات انسانی، بلکه محاسبات نجومی و گردش زمین پیرامون خورشید است. آغاز سال خورشیدی با آغاز و پایان فصل‌ها و روند طبیعت هم انطباق کامل دارد و این نیز در کنار دقت بالا می‌تواند مزیتی برای سال خورشیدی به شمار آید.

این نوع محاسبه از نظر دقت و کارایی بهتر از محاسبات قمری و میلادی است. گاه‌شمار جلالی در گذشته و گاه‌شمار خورشیدی در حال حاضر از مهم‌ترین تقویم‌هایی هستند که از سیستم سال خورشیدی برای ثبت زمان استفاده می‌کنند.
احتمالا با خواندن این مقاله دریافته‌ باشید که برای غالب شدن یک سیستم گاه‌شمار، روندهای تاریخی و سایر علل هم دخیل بوده‌اند و صرف دقیق بودن گاه‌شمار خورشیدی، به سیطره‌ آن کمک نکرده است.
پیشرفت‌های علمی اروپا پس از رنسانس و در اختیار داشتن ابزارهای لازم برای گسترش هرچه بیشتر محصولات فرهنگی و علمی دنیای غرب، باعث شده تا تاریخ میلادی هم همانند زبان فرانسوی یا زبان انگلیسی، طی چندصد سال به بخشی از فرهنگ عمومی بیشتر مردم دنیا تبدیل شود و به‌ عنوان تاریخ یا گاه‌شمار بین‌المللی قلمداد شود.