قدرت فن بیان

فن بیان به زبان ساده یعنی اینکه بلد باشیم چطور کلمات را کنار هم بچینیم و منظور خودمان را به ساده‌ترین و تاثیرگذارترین شکل ممکن به مخاطب انتقال دهیم.

تا سال‌ها پیش تصور بر این بود که فقط سخنرانان حرفه‌ای نیاز به فن بیان قوی دارند و بیشتر قدرت سخنرانی را مترادف با ارائه و سخنرانی در همایش‌های بزرگ می‌دانستند؛ اما این روزها با تغییر شرایط زندگی و گسترش کسب‌و‌کارهای شخصی می‌دانیم که هر کسی برای برقراری ارتباط موثر و موفقیت چه در سخنرانی، همایش، ارائه محصول چه برای معرفی خود در مصاحبه شغلی نیاز به این قدرت دارد و تقریبا بدون داشتن قدرت بیان و یک ارائه خوب از خودتان در برخورد اول مخاطب شما قضاوت درستی از توانمندی‌های شما نخواهد داشت.

حتما در مورد تکنیک‌های تقویت بیان شنیده‌اید، حتی اگر سراغ آن هم نرفته باشید احتمالا آن درس زبان پیش ‌دانشگاهی«چطور سخنرانی خوبی داشته باشیم؟» را به یاد دارید. تکنیک‌های تقویت فن بیان نکات بسیار ساده‌ای هستند که توجه به آن‌ها و تمرین این مهارت‌ها می‌تواند از شما یک سخنران حرفه‌ای بسازد؛ سخنران نه به معنای کسی که در همایش‌ها و محافل بزرگ سخنرانی می‌کند بلکه به این معنا که شما در هر جمع و موقعیتی که باشید بتوانید خودتان و توانمندی‌ها‌ی‌تان را آن‌طور که شایسته آن هستید معرفی کنید.

قوی‌ترین ابزارهای فن بیان را می‌توان در مدیریت استرس، زبان بدن و ریتم کلام خلاصه کرد.

مدیریت استرس

خیلی طبیعی است که قبل از هر رویداد و اتفاقی که برای‌مان بزرگ است دچار استرس شویم و البته وجود این استرس نه تنها بد نیست بلکه کارساز هم هست و شما را به آمادگی و دقت بیشتر وا می‌دارد اما اگر این استرس از حالت نرمال خود فراتر برود خیلی دور از ذهن نیست که شما را به دردسر بیاندازد و کار را خراب کند.

 اما ترس از حرف زدن از کجا می‌آید؟

سخنرانی به خودی خود با جلب توجه همراه است و اگر شما نتوانید نظر و تایید مخاطب را جلب کنید یعنی در کارتان موفق نبوده‌اید و همین ترس از بی‌توجهی مخاطب یکی از دلایل اصلی استرس  قبل از صحبت کردن  می‌شود.

فراموش کردن مطالبی که باید گفته شود دلیل دیگری برای این ترس است. شما هفته‌ها زمان می‌گذارید، مطلب جمع می‌کنید و تمرین می‌کنید تا حرفتان را به مخاطب بزنید اما ترس از اینکه مبادا حرف‌ها از یاد شما برود و نتوانید آن‌طور که باید حق مطلب را ادا کنید، در ناخودآگاه‌تان شما را دچار استرس می‌کند.

چطور ترس از حرف زدن در جمع را مدیریت کنیم؟

هیچ وقت به از بین بردن ترس از سخنرانی و حرف زدن در جمع فکر نکنید چون تا آنجا که تحقیات نشان داده ترس یک واکنش طبیعی بدن انسان است و نمی‌توان آن را به طور کامل از بین برد. نه تنها نباید تلاشی برای از بین بردن این ترس بکنید بلکه برای یک ارائه خوب باید از آن استفاده کنید، اگر ترس و استرس از سخنرانی در وجود شما نباشد شما تلاشی برای یک ارائه خوب نخواهید کرد.

تسلط بر موضوع سخنرانی

هر چقدر روی موضوعی که می‌خواهید در مورد آن صحبت کنید اشراف داشته باشید و با مفهوم و ادبیات آن آشناتر باشید استرس شما کمتر خواهد شد. وقتی مطالبی که ارائه می‌دهید در ذهن شما طبقه‌بندی شده و شما از موضعی مطمئن آن‌ها را به مخاطب خود ارائه می‌دهید نه تنها گرفتار استرس نخواهید شد بلکه این حس اطمینان شما به مخاطب هم انتقال پیدا می‌کند و منجر می‌شود به دریافت انرژی خوب و واکنش‌های خوب از مخاطبان که دوباره این واکنش‌ها اعتماد به نفس شما را برای خوب حرف زدن چندین برابر می کند.

آشنایی با محل سخنرانی و همایش

این واقعیت را نمی‌شود انکار کرد که انسان از ناشناخته‌ها می‌ترسد و وقتی مساله‌ای برای شما مهم است این فاکتور می‌تواند قوی‌تر شما را تحت تاثیر قرار دهد. حتما می‌دانید که تصور خودتان در جمع مخاطبان، پشت تریبون و در فضای همایش به یک سخنرانی موفق کمک می‌کند، پس بهتر است قبل از آن‌که سحنرانی کنید محل همایش را ببینید و فضای آن را بشناسید تا استرس ناشی از ناشناخته بودن فضا را به حداقل برسانید.

زبان بدن

زبان بدن یکی از مهمترین بخش‌های سخنرانی و ارائه در هر موقعیتی است. شاید بر‌ای‌تان جالب باشد بدانید که وقتی با کسی صحبت می‌کنید ۵۰ درصد از پیام شما را زبان بدن‌تان به مخاطب منتقل می‌کند و سهم کلمات در انتقال منظور در هر گفت‌و‌گو فقط ۷ درصد است و البته هیچ وقت لحن‌تان را نادیده نگیرید.

۳۸ درصد از پیام را لحن شما به مخاطب‌تان می‌رساند. اگر از این آمار و ارقام تعجب می‌کنید حالتی را در نظر بگیرید که از دوستی حالش را می‌پرسید و او با چشم‌های پر از اشک و با قیافه‌ای آشفته به شما می‌گوید: خوبم. قطعا شما اینجا نمی‌توانید حالت چهره دوست‌تان را نادیده بگیرید و کلمات او را باور کنید و این یعنی اینکه ۵۰ درصد از حرف شما را زبان بدن‌تان می‌زند نه کلمات‌تان.

فاکتورهای مهم در زبان بدن

ارتباط چشمی

تصور کنید با کسی صحبت می‌کنید و او در حالی که سرش در گوشی است و پایین را نگاه می کند پاسخ شما را می‌دهد، آیا در چنین حالتی شما با تمام وجود احساس می‌کنید که او به حرف شما گوش می‌دهد و به شما توجه می‌کند؟ همین که وقتی با کسی حرف می‌زنیم ومدام می‌گوییم به من نگاه کن اهمیت ارتباط چشمی در انتقال پیام و ارتباط موثر را پر رنگ‌تر می‌کند.

خیلی مهم است که در استفاده از این ابزار ارتباطی تعادل را نگه دارید، نگاه نکردن و زل زدن هر دو به یک اندازه به مخاطب شما حس بد خواهند داد و برقراری ارتباط را مختل خواهند کرد.

اگر در سالن همایش هستید به جای این که به دست‌نوشته‌تان خیره شوید به مخاطب‌های‌تان نگاه کنید و نگاه‌تان را هر چند ثانیه یک بار روی افراد مختلف تغییر دهید. اگر با مشتری‌تان صحبت می‌کنید با او ارتباط چشمی برقرار کنید و خیالش را راحت کنید که شما او را می‌شنوید. فقط فراموش نکنید که حد وسط را نگه دارید.

حالت چهره

چهره شما ویترینی از فضای درونی شماست و پریشانی و خوشحالی و ناراحتی شما را به مخاطب شما انتقال می‌دهد. خیلی مهم است که مدیریت چهره را یاد بگیرید و اجازه ندهید ناراحتی‌ها و دغدغه‌های شخصی یا حتی ترس و استرس از سخنرانی در چهره شما فریاد بزند و قبل از آن‌که شما لب به سخن بازکنید، چهره شما همه چیز را به مخاطب‌تان بگوید.

چهره آرام شما به مخطاب‌تان حس اطمینان می‌دهد که شما به آن‌چه که  در مورد آن حرف می‌زنید تسلط دارید و این حس آرامش و اطمینان دو طرفه یک ارتباط موثر ایجاد می‌کند.

لبخند

دیدن چهره عبوس خوشایند هیچ کسی نیست و اگر می‌خواهید حرف‌تان به دل مخاطب بنشیند و تاثیرگذار باشد هر از گاهی مخاطب را مهمان لبخند کنید اما زیاده‌روی نکنید. کنترل نداشتن روی خندیدن و لبخند بیش از اندازه این پیام را برای مخاطب شما دارد که شما دچار استرس شده‌اید و نمی‌توانید حالت چهره خود را مدیریت کنید.

حرکات بدن

کسی که موقع حرف زدن با شما مرتب ساعتش را نگاه می‌کند ناگفته پیداست که عجله دارد، بی صبرانه منتظر است تا آن صحبت تمام شود و به کارش برسد و حسابی حوصله‌اش از صحبت‌هایی که می‌شنود سر رفته است، اگر چنین سیگنال‌های از مخاطبان‌تان دریافت می‌کنید یعنی حرف‌های شما آن طور که باید برای مخاطب‌تان جذاب نیست و حواس‌تان باشد که حرکات بدن شما هم پیام را مخاطب شما می‌رساند.

سعی کنید موقع سخنرانی رو یک پا نایستید و بدن‌تان را به یک سمت متمایل نکنید بلکه روی دو پا و محکم بایستید. محکم ایستادن با خشک زدن خیلی فرق دارد و مخاطب این دو را از هم تشخیص می‌دهد. پاهای‌تان را به اندازه عرض شانه‌های‌تان باز کنید؛ صاف و راحت بایستید. موقع ارائه در همایش یا کنفرانس‌ها سعی نکنید خودتان را پشت مانیتور قایم کنید، مخاطب تا زمانی که شما را نبینید و مانعی بین شما و خودش احساس کند پیام شما را نمی‌گیرد.

موقع صحبت با مشتری و مخاطب هیچ وقت پشت‌تان به آن‌ها نباشد، این کار به جز بی توجهی هیچ معنای دیگری ندارد.

اگر قد شما کوتاه است حتما موقع سخنرانی از پایه استفاده کنید تا بتوانید مخاطب‌های‌تان را به راحتی از پشت تریبون ببینید، تلاش شما برای رساندن سرتان به میکروفون و ندیدن مخاطب‌ها تاثیر سخنرانی شما را ضعیف خواهد کرد.

اگر می‌خواهید سخنرانی‌تان را خراب کنید فراموش نکنید که با موهای‌تان موقع صحبت کردن بازی کنید، با خودکار و اشیا دم دست‌تان بازی کنید و روی پنجه و پاشنه حرکات الاکلنگی انجام دهید.

حرکات دست

هر روز با آدم‌های زیادی سر و کار داریم که با دست های‌شان حرف می‌زنند و آن‌قدر از دست‌های‌شان در صحبت کردن استفاده می‌کنند که اگر دست‌های شان را از آن‌ها بگیریم نمی‌توانند منظورشان را بیان کنند و این به قدرت و نقش دست‌ها در حرف زدن و سخنرانی اشاره می‌کند.

حرکات دست شما می‌تواند توجه مخاطب‌تان را جلب کند بنابراین از این فرصت برای جلب بیشتر مخاطب استفاده کنید نه اینکه فرصتی به آن‌ها بدهید تا متوجه ضعف و استرس شما شوند. برج‌سازی یعنی گذاشتن سر انگشتان روی یکدیگر در حالی که کف دست‌ها از هم جدا هستند نشان می‌دهد که شما روی موضوعی که درباره آن صحبت می‌کنید تسلط دارید و با خیال راحت حرف‌تان را می‌زنید.

از فضای سالن و صحنه استفاده کنید و اگر فضای شما اجازه می‌دهد دست‌تان را باز کنید و ژست قدرت بگیرید. اگر موقع صحبت کردن دست شما به حالت باز باشد، شنونده حس اعتماد به نفس بیشتری را از شما می‌گیرد.

اگر موقع صحبت کردن دست‌تان را توی جیب‌تان بگذارید به مخاطب می‌گویید که استرس دارید و برعکس اگر آن را از جیب دربیاورید و کف دست‌ها را به سمت بالا بگیرید یک‌بار دیگر اعتماد به نفس‌تان را به مخاطب ثابت کرده‌اید.

در استفاده از دست‌ها زیاده‌روی نکنید و گاهی اوقات آن‌ها را به حالت آزاد بگذارید و از قبل برنامه‌ریزی نکنید که هم زمان با هر مطلبی دست‌تان به چه شکلی خواهد بود، در چنین حالتی ممکن است یک جا فراموش کنید که کدام حرکت دست را درنظر گرفته بودید و تمرکزتان را در بقیه قسمت‌ها از دست بدهید.

حرکات دست را از قبل تمرین کنید و سعی کنید رو مهارت استفاده از دست تسلط داشته باشید اما روز سخنرانی آن‌ها را به جریان کلمات بسپارید و بگذارید به صورت طبیعی حرکات دست و کلماتی که ادا می‌کنید باهم هماهنگ شوند و روی صحنه یا در همایش نمایشی دیده نشوند.

آراستگی ظاهری

اگر می‌خواهید توجه مخاطب‌تان را به خود جلب کنید و او را با خود همراه کنید باید به آراستگی ظاهرتان خیلی اهمیت بدهید، اولین قضاوت ما درباره کسانی که با آن‌ها برخورد داریم از روی ظاهر آن‌هاست و نحوه پوشش و سلیقه شما در انتخاب لباس پیش از آنکه شما شروع به صحبت کنید، شما را به مخاطب معرفی می‌کنند.

اولین تاثیر پوشش خوب روی خود شماست و شما وقتی احساس می‌کنید که لباس شیک و مناسبی به تن دارید ناخودآگاه اعتماد به نفس‌تان بیشتر می‌شود و از موضع قدرت صحبت می‌کنید و این در حالی است که وقتی خودتان از لباسی که پوشیده‌اید راضی نیستید یا می‌دانید انتخاب پوشش مناسبی نداشته‌اید خود به خود اعتماد به نفس و حتی تمرکزتان را از دست می‌دهید.

بنابراین همان قدر که به مطالبی که ارائه خواهید داد و نکات دیگر توجه دارید نظام آراستگی را هم جدی بگیرید و قبل از رفتن به جلسه کاری، ارائه سخنرانی یا همایش لباس‌تان را متناسب با موقعیت انتخاب کنید و روز رویداد با اعتماد به نفس بروید.

اگر اهمیت پوشش مناسب را دست کم می‌گیرید و فکر می‌کنید خیلی تاثیرگذار نیست، کسی را در نظر بگیرید که با لباس قرمز در مجلس ختم ظاهر می‌شود و چقدر غیرمعمول و هنجار شکن به نظر می‌رسد!

ریتم کلام

اینکه با چه سرعتی کلمات را ادا می‌کنید و پیام خود را به مخاطب می‌رسانید خیلی اهمیت دارد؛ اگر سرعت گفتار شما زیاد باشد مخاطب متوجه پیام شما نخواهد شد و از طرف دیگر اگر خیلی آهسته صحبت کنید حوصله او سر خواهد رفت.

به همین دلیل است که انتخاب سرعت مناسب در حرف زدن اهمیت دارد. باید با آگاهی از متن و ساختار جملاتی که در سخنرانی به کار می‌برید مکث‌های درست داشته باشید، جایی که به مخاطب و خودتان فرصت فکر کردن بدهید و مکث بلند را زمانی به کار ببرید که به مخاطب نشان دهید شما وارد مبحث جدید می‌شوید

نقش صدای شما در ارتباط موثر خیلی مهمتر از آن است که تصور می‌کنید، بنابراین تا می‌توانید از آن برای موفقیت‌تان استفاده کنید و استفاده درست از آن را با تمرین یاد بگیرید.

هیچ مخاطبی حوصله شنیدن یک سخنرانی یکنواخت را ندارد و هیچ کسی دوست ندارد با افرادی که مونوتن صحبت می‌کنند طوری که به زحمت می‌شود صدای آن‌ها را شنید هم‌کلام شود.

بنابراین تمرین کنید که به موقع فراز و فرود داشته باشید. فراز و فرود را در زمان مناسب و روی کلمات مناسب استفاده کنید تا توجه مخاطب را جلب کنید و به سخنرانی‌تان تنوع بدهید.

جایی که لازم است توجه مخاطب را نکته‌ای خاص جلب کنید از تاکید استفاده کنید، این بهترین روش برای ماندگار کردن نکته در ذهن مخاطب است. از حرکت دست‌ها هم کمک بگیرید.

تا جایی که می‌توانید لحن قاطعانه داشته باشید نه مردد. لحن مردد شما را مخاطب تشخیص می‌دهد و وقتی احساس کند که خود شما از حرفی که می‌زنید مطمئن نیستید انتظار نداشته باشید که او حرف‌‌های شما را بپذیرد و اطمینان کند. اما در استفاده از لحن قاطعانه زیاده‌روی نکنید، چرا که جدیت بیش از حد برای مخاطب جذابیتی ندارد.

مطالب مرتبط:

اهمیت زبان بدن در فن بیان

چطور ترس از سخنرانی را مهار کنیم؟

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *