تاریخ و تمدن

سرای سعدالسلطنه قزوین؛ کاروانسرای قجری

سرای سعدالسلطنه قزوین بزرگترین کاروانسرای سرپوشیده و مرکزتجاری داخلی شهری کشور است. بازمانده از دوران قاجار.

اگر اهل ایرانگردی باشید، بی‌شک در بدو ورود به هر یک از شهرهای زیبای این کشور پهناوربا نمادی خاص در میدان‌گاه اصلی شهر روبرو شده‌اید. نمادی که حکایت از سوغات، تاریخ وتمدن وفرهنگ مردم آن منطقه دارد. شهر قزوین نیز از این قاعده مستثنا نیست.

پس ازاین که عزم‌تان را برای سفر به این شهر تاریخی جزم کرده و جاده هموار قزوین را به سلامت طی کردید در ورودی شهر با میدان مینودر روبرو می‌شوید.

 

در میان میدان برج سفید بلندی به چشم می‌خورد که با استفاده ازبتن ساخته شده است. شکل کلی آن نمادی ازیک دروازه با آغوش باز برای ورود به شهر قزوین است. اما آنچه که این به این المان فرهنگی معنا می‌بخشد سازه کاروان بازرگان‌هایی است که در حال ورود به دروازه شهر هستند و باروبنه‌هایشان را برشترهایشان سوار کردند.

 

داستان این بازرگانان به سالهای خیلی دور بازمی گردد. سال‌هایی که قزوین شاهراه اقتصادی جاده ابریشم ومحل گذار تجار وبازرگانانی بود که کالاهای خود را از خاور به باختر می‌بردند.

البته این شهر هنوز موقعیت ارتباطی مهم خود را دراتصال شهرهای غربی به شهرهای شمالی کشور از دست نداده و یادگارهای ماندگاری ازآن روزگاران را درقلب خود نگه داشته است.

سرای سعدالسلطنه بزرگترین کاروانسرای درون شهری

 

کاروانسراهای بسیاری در این شهر وجود دارد که نگین آنها سرای سعدالسلطنه است. این کاروانسرا در دوران حکومت ناصرالدین شاه قاجار و به دستور سعدالسلطنه، حاکم وقت قاجاردر قزوین، ساخته شده است واکنون بزرگ‌ترین کاروانسرای درون شهری ایران به شمار می‌رود.

این کاروانسرا دارای محوطه تاریخی بسیار زیبا ومعماری بی‌نظیراست ودر درون خود چند حمام، سرا، تیمچه، شترخان، راسته، مسجد و چایخانه جای داده و دارای ۷ حیاط است.

 

در سر تا سر حیاط‌ها، حجره‌هایی به چشم می‌خورد که تزیینات بسیار خاصی دارند و تمامی سقف‌ها منقش به کاشیکاری‌های هنرمندانه دوران قاجار هستند.

تمامی حیاط‌ها  از طریق دالان‌های تو در تو واسرارآمیزآجری به هم می‌رسند.

این بنا از جهات مختلف جغرافیایی، چندین ورودی وخروجی دارد و از آنجا که مجموعه تاریخی مسجد النبی (ص) و بازار قزوین همسایه‌های دیواربه دیوار کاروانسرا هستند تعدادی از خروجی‌ها به این دو مکان دیدنی باز می‌شوند.

 

اما آنچه سرای سعدالسلطنه را از سایر اماکن تاریخی قزوین متمایز می‌سازد، هشتی‌های باشکوه، حجره‌های باصفا وسبک معماری خیره کننده آن نیست.

بلکه روح زندگی است که در سراسر فضای کاروانسرا جاری است و نه تنها گردشگران داخلی وخارجی بلکه اهالی شهر را بارها وبارها به سوی خود می‌ کشاند. کافیست پا به کاروانسرا بگذارید تا در اولین قدم‌تان بر روی سنگفرش‌ها، صداها، طرح‌ها ورنگ‌ها ونورمهتابی حجره‌ها شما را افسون کند و به دوران قاجار ببرد.

 

سراسر سرای سعدالسلطنه، پر از دکان‌هایی است که در ویترین‌شان قسمتی از آداب ورسوم وفرهنگ مردم این شهر را به نمایش گذاشته‌اند. در واقع یک نمایشگاه دایمی برای معرفی جامع شهر قزوین محسوب‌ می شوند.

اولین راسته کاروانسرا به حجره‌های هنرهای اسلامی اختصاص پیدا کرده است. شما می‌توانید به تماشای جلوه‌هایی از هنر عاشورایی در دکان بیرق فروشی بنشینید. کمی جلوتر که بروید به دکانی برمی‌خورید که آثار برتر خوشنویسان این شهر را که پایتخت خوشنویسی ایران نیز لقب گرفته در ویترین خود به نمایش گذاشته است.

در میانه‌های راسته ناگهان از بوی گلاب وزعفران مست می‌شوید.

راسته‌های کاروانسرای سعدالسلطنه

 

اینجا همان قسمتی است که به شیرینی‌های سنتی قزوین و قنادی‌های مشهور و با سابقه شهر تعلق گرفته ومی‌توانید سوغات قزوین نظیر: باقلوا، نان چایی، نان نخودی و…را از این حجره‌ها تهیه کنید.

در ادامه مسیر لذتبخش‌تان به اعماق تاریخ با حجره‌های صنایع دستی والبسه سنتی روبرو می‌شوید که در ساخت  ودوخت کالاهای‌شان نیاز روزمره را با ذوق وهنر ایرانی تلفیق کرده‌اند.

 

در کمرگاه کاروانسرا گنبد چهار سوق قرار دارد که با خاصیت اعجاب انگیز نور گیری‌اش، اشعه‌های خورشید را به درون کاروانسرا دعوت می‌کند.

پس از عبور از گنبد چهارسوق که بهترین مکان برای ثبت لحظه‌ها و عکسبرداری حرفه‌ای است به دالان‌های تودرتو واسرار آمیز کاروانسرا می‌رسید.

در این دالان‌های کوچه مانند که هر کدام به حیاط مجزایی می‌رسد دکان‌های قاب فروشی ومجسمه سازی، عروسک دوزی و خرازی قرار دارند که حس نوستالژیک بازگشت به گذشته‌ها را در روح بیننده بیدار می‌کنند.

شکم گردی در سرای سعدالسلطنه قزوین

 

همچنین در گوشه وکنار همه راهروها کافه‌های زیبا ومتنوعی وجود دارند که با توجه به سلیقه‌تان می‌توانید با نوشیدن قهوه یا شربت‌های سنتی در این حجره‌ها نفسی تازه کنید.

اگر اهل شکم گردی و کافه های رو باز هستید و از هوای پاک ومعتدل وآسمان آبی لذت می‌برید نشستن در حیاط‌های سنتی کاروانسرا می‌تواند برای شما بهترین انتخاب باشد.

انتخابی هوشمندانه که تجربه غذاهای سنتی  وخوش طعم قزوین نظیر قیمه نثار ،آش دوغ ودیماج را در رستوران‌های نمونه گردشگری برای شما به ارمغان می‌آورد.

 

در مجموع می‌توان گفت سرای سعدالسلطنه یک مجموعه گردشگری به تمام معنا است که هم فال است وهم تماشا.

آدرس سرای سعدالسلطنه قزوین در خیابان امام خمینی (ره) است. ساعات بازدید از سرای سعدالسلطنه هم این چنین است که درتمامی روزهای سال از ساعت ۹ صبح الی ۲۲ به صورت رایگان قابل بازدید است.

در مناسبت‌های خاص نظیر ایام نوروز میزبان جشنواره های ملی و فرهنگی است وهرساله عاشقان فرهنگ ومعماری ایرانی را از سراسرجهان به سوی خود می‌کشاند.

عکس‌ها: دلارام حیدری

منابع:

۱٫گلریز، محمد علی، مینودر یا باب الجنه قزوین، ج.۱و۲ قزوین طه ۱۳۸۱

۲٫حشمتی پور، رسانا، جاده ی ابریشم در گذرگاه سرزمین قزوین، انتشارات شهرداری قزوین ۱۳۹۵

۳٫پیربادیان، انوشه، کاروانسراهای ایران، موسسه فرهنگی پژوهشی چاپ و نشر نظر۱۳۹۱

 

نوشته های مشابه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن