تاریخ و تمدن

سرای باقری ها گرگان؛ دمی آسایش در عمارت تاریخی

سرای‌ باقری ها خانه‌ای است با قدمت بیش از ۱۵۰ سال که حوض و تخت‌هایش  آن را به مکانی دوست‌داشتنی و باصفا تبدیل می‌کند. اگر ساکن گرگان باشید و بخواهید با دوستان‌تان ساعتی را به دور از عصر جدید و فضای تکراری کافه‌ها بگذرانید، مطمئنا یکی از مکان‌های پیشنهادی برای گذران وقت و گپ‌وگفت سرای ‌باقری ها از جاهای دیدنی گرگان است.

خانه‌ای که گویی وقتی پا به آن می‌گذارید، وارد قرن‌های گذشته می‌شوید و استکان‌های کمر باریک کنار منوی دوست‌داشتنی و ساده‌اش، شما را از دغدغه امروز و عصر پرمشغله ارتباطات دور می‌کند. در سرای باقری ها گربه‌ای دوست‌داشتنی به نام همایون در رفت‌‌و‌آمد است. اگر عاشق گربه‌ها هستید، می‌توانید ساعتی را به نوازشش بگذرانید. البته درصورتی‌که از گربه‌ها بترسید، باز هم محدودیتی برای ورود به این عمارت نخواهید داشت.

خانه‌ای که کنار چای خوش‌رنگ درون استکان‌های کمر باریکش، شما را به نوش جان کردن سوغات گرگان دعوت می‌کند. این خانه با دالان‌ها و غرفه‌های فروشی که شامل انواع و اقسام دست‌سازه‌هاست مکانی کامل و در عین حال پر آرامش را برای استراحت تدارک دیده است.

سرای باقری ها

 

مراقبان حال‌حاضر سرای باقری ها دقت به جزئیات را برای القای حال و هوا و صفای آن دوران به حد اعلای خود رسانده‌اند. گلدان‌های سفالی اطراف حوض که چندتایی از آن‌ها به درختان آویزان شده، جایی برای تردیدِ سفر در زمان نمی‌گذارد و شما را به جستجوی ماشین زمانِ مذکور وامی‌دارد.

نزدیک این خانه امامزاده نور و سرای ‌تقوی‌ها که از دیگر خانه‌های جذاب بافت قدیمی گرگان است، واقع شده‌اند. اگر گذرتان به این محله جذاب افتاد، بازدید از تک‌تک آن‌ها وقت زیادی از شما نمی‌گیرد.

می‌توانید با عبور از بازار تاریخی نعلبندان به رسم میهمان‌های همیشگی این خانه، در فصل بهار، به همراه مشتی آلو که هنگام گذر چشمک زده، وارد خانه شوید و کنار حوض همراه لذت شنیدن صدای آب، آن را نوش‌جان کنید.

منوی کافه و غرفه‌های سرای باقری ها

همان‌طور که تا الان باید متوجه شده باشید یکی از غرفه‌های سرای باقری ها را کافه‌ای متناسب با حال و هوای آن تشکیل می‌دهد که بخش بزرگی از منویش را نوشیدنی‌ها و وعده‌های غذایی اصیل ایرانی تشکیل می‌دهد، اعم از چای، گل‌گاوزبان، کشک ‌بادمجان، میرزا قاسمی، املت و… .

کنار غذاهای این کافه نان قلاچ، نان اصیل گرگانی سرو می‌شود و کنار هر نوشیدنی نان خرمایی و پادرازی و سرقربیلی که شیرینی‌های سوغات گرگان هستند، به چشم می‌خورد.

غرفه دیگری که در این خانه نظر را جلب می‌کند، غرفه‌ای مخصوص به عکس‌های ساکنان اولیه این خانه و تصاویری از گرگان قدیم است. در ساعات خاصی از روز در این بخش خانه، عکاسی خوش‌ذوق به همراه چند لباس محلی منتظر مهمان‌هایی است که خواهان ثبت سفرشان در زمان هستند.

غرفه دیگری که در این خانه به چشم می‌خورد، غرفه‌ای مملو از لیوان‌ها و انگشترهایی با طرح‌های متناسب با آن فضاست و غرفه‌های دیگر ظروف زیبای سوغات را برای فروش به نمایش گذاشته است و دیگر غرفه‌هایی که در ساعات به خصوصی حال و هوای اصیل‌تری به این مکان می‌دهد.

سرای باقری ها

 

 

تاریخچه سرای باقری ها

سرای باقری ها

 

سازنده اصلی این خانه حاج محمدرضا باقری و صاحب سه دنگ از این خانه است که به همراه دو برادر کوچک‌ترش حاج محمدحسین و حاج محمدرحیم باقری و همسران و فرزندانشان در این خانه زندگی می‌کردند.

از حاج محمدرضا با سه ازدواج دو پسر و نه دختر، از حاج محمدرحیم با سه ازدواج چهار دختر و شش پسر، از حاج محمدحسین با یک ازدواج دو پسر و یک دختر، از سال ۱۲۴۶ در بزرگ‌ترین خانه تاریخی شمال کشور به‌دنیا آمدند. عرصه این بنا ۱۹۵۰ مترمربع و زیربنای مجموع فضاهای سرپوشیده آن ۱۵۵۵ مترمربع بوده و شامل 7 حیاط است که عبارتند از: دو حیاط اندرونی، دو حیاط بیرونی، حیاط هشتی، حیاط مطبخ و حیاط سرطویله که در مجموع به 4  طریق این خانه را به بیرون مرتبط می‌کند.

ازدواج‌های فامیلی در طی سال‌ها موجب گسترش ساختمان‌ها در این زمین پهناور شد و برخی از دختران و پسران نیز با خانواده‌های تقوی، فلسفی و… ازدواج کردند و از خانه خارج شدند.

بدین ترتیب نخستین بافت تاریخی ثبت شده کشور به جا مانده از خانواده‌ای اصیل، ثروتمند و گسترده است که رسم مهمان‌نوازی و گشاده‌رویی را از مهم‌ترین خصلت‌های آنان ذکر کرده‌اند. همچنین این خاندان همیشه به درهای گشوده و سفره‌های رنگارنگش مشهور بوده است.

محمدرضا باقری صاحب بازار بزرگ نعلبدان بوده و به دلیل نفوذ اقتصادی بالا، مشارکت جدی در مسایل اجتماعی، سیاسی زمان خود داشته است.

سرای باقری ها

 

مذهب نیز جایگاه ویژه‌ای در این خانواده داشته و تکیه‌های محرم و سفره‌های بلند افطار ماه رمضان با آداب کامل برقرار بوده است.

محل دفن حاج محمدرضا طبق وصیتش حرم امارضا(ع) بوده و همین موضوع نشان‌دهنده ارادت این خاندان به اهل بیت است.

پیشه اصلی این خاندان تجارت است و محصولاتی چون پنبه و توتون با محصولات تجاری کشور روسیه مبادله و یا خرید و فروش می‌شده و روایت شده که پس از انقلاب کبیر، اسکناس‌های روبل پنهان شده در صندوق‌های این خانه بی‌ارزش ماند.

درنهایت در ۱۶مهر ۱۳۷۹ این بنای باشکوه توسط سازمان میراث فرهنگی خریداری و خالی از سکنه شد. مرمت سرای باقری ها بین سال‌های ۸۴ تا ۹۰ انجام شد و به دلایل متعدد بارها در بین راه متوقف شد.

درحال حاضر بخش خصوصی با تحویل خانه از سازمان میراث فرهنگی استان گلستان در آبان ۱۳۹۵ تحت نظارت صندوق احیا و بهره‌برداری از اماکن تاریخی و فرهنگی موجبات مرمت اصولی و بهره‌برداری از آن در غالب مجموعه تاریخی، فرهنگی، گردشگری «سرای باقری‌ها» را فراهم کرده است.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن