راسته جگرکی‌های زنجان

راسته جگرکی‌ های زنجان؛ یک شکم گردی هیجان‌انگیز

راسته جگرکی های زنجان را به خاطر داشته باشید. می‌خواهیم از یک راسته با بوهای وسوسه‌انگیز و کباب‌های خوشمزه حرف بزنیم. زنجان یکی دیگر از آن شهرهایی است که معمولا نادیده می‌گیریمش. کمتر پیش می‌آید بخواهیم سفری برنامه ریزی کنیم و زنجان در اول لیستمان باشد. دلایلش مختلف است. شاید یکی از دلایلش این باشد که هم با مهمترین شهرهای توریستی ایران فاصله زیادی دارد و هم بر سر راه هیچ کدامشان نیست. یکی دیگر از دلایلش سرمای شهر باشد. زمستان‌های طولانی تقریبا هشت ماه از سال را برای دیدن زنجان از مسافران می‌گیرد.

با این حال زنجان مملو از دیدنی‌ها و چشیدنی‌ها و تجربیات ناب است. یکی از این تجربیات شکم گردی در زنجان است. آنقدر که می‌ارزد یک بار فقط به هوای امتحان کردن بعضی خوراکی‌ها سری به این شهر بزنیم.

اینکه چرا هیچ‌وقت خوراکی‌ها و خوشمزگی‌های زنجان آنقدر معرفی نشده که به آن‌ها مشهور باشد هم خودش جای سوال دارد. به هر حال در این یادداشت کوتاه کمی از تجربه شگفت‌انگیز گردشگری غذا در زنجان می‌نویسم. با نابرو همراه باشید.

بازار زنجان دیدنی و بزرگ

بازار زنجان

بازار زنجان از طولانی‌ترین بازارهای سرپوشیده ایران است. بعضی‌ها می‌گویند طولانی‌ترین و بعضی‌ها می‌گویند یکی از طولانی‌ترین‌ها و بعضی دیگر ترجیح می‌دهند این لقب را برای بازار بزرگ تبریز نگه دارند. به هر حال چه درگیر عنوان‌ها و اسم‌ها بشویم و چه نشویم، بازار زنجان حسابی دیدنی است. حال و هوای قدیمی کسبه و مغازه‌ّها و راسته‌ها و مردمی که انگار این گوشه از شهر همه چیزشان با آن گوشه‌های دیگر متفاوت است و از دل زمان‌های دور بیرون آمده اند.

بازار زنجان مثل ماشین زمان است. وقتی واردش می‌شوی یکباره پرتاب می‌شوی به دست کم چهل سال قبل.

راسته‌های این ماشین زمان را یکی یکی که رد کنی با پرس و جو و کمک محلی‌ها می‌توانی راسته جگرکی ها را پیدا کنی. شاید هیچ کجای دیگر در ایران بازاری را نشود پیدا کرد که یک راسته جدا فقط برای جگرکی‌هایش داشته باشد. جایی که بشود هر مدلی که از سرو جگر به ذهنتان می‌رسد را یکجا کنار هم تجربه کنید.

پارادوکس درونگرایی فرهنگی و برون‌گرایی راسته جگرکی‌ های زنجان

راسته جگرکی های زنجان

زمستان‌های سرد و اقلیم کوهستانی زنجان تاثیر مستقیم روی معماری این خطه داشته. خانه‌ها حیاط‌های مرکزی کوچکی دارند و برعکس خانه‌های سنتی در شهرهای مرکزی یا شمالی ایران که حیاط‌های بزرگ دارند، خانه‌های زنجانی حیاط‌های بسیار کوچکی دارند. حیاط‌هایی که قرار نیست هیچوقت محلی برای دور هم جمع شدن اهالی محل و فامیل باشند. چیزی که سرمای هوا از شهر و مردمانش دریغ کرده و دورهمی‌ها را به درون اتاق‌های خانه و فضاهای خصوصی منتقل کرده است.

این درونگرایی در معماری، در تمام دیگر ارکان زندگی زنجانی‌ها هم دیده می‌شود. بازار بزرگ شهر از بیرون هیچ نمودی ندارد، راسته‌ها و حجره‌ها تیره و تاریکند و کمتر مثل شهرهایی مانند رشت محصولاتشان را بیرون چیده‌اند و کمتر برای جلب مشتری بیرون می‌آیند و هیاهو می‌کنند و آواز می‌خوانند. کمتر رنگ‌ها آدمها را در راسته‌های بازار و خیابان‌های شهر شگفت‌زده می‌کنند. چون اصولا هر چیزی برای تزیین و جلب و نظر به پشت درهای بسته منتقل شده است. یعنی اگر رشت و بازار روزش را اوج برون‌گرایی فرهنگی در ایران بدانیم، زنجان و بازار و همه کوچه و خیابان‌هایش نقطه مقابش هستند.

راسته جگرکی های زنجان

معمولا توی شهرهایی با این ویژگی‌ها کمتر غذاهای خیابانی به چشم می‌خورند. چون اصولا خیابان‌هایشان فضایی برای دور هم نشستن و جمع شدن و خوردن به آدمها نمی‌دهد. در واقع غذای خیابانی پیش از اینکه نیازمند رسپی باشد نیازمند وجود یک نوع فرهنگ غذا خوردن در خیابان دارد. فرهنگی که حسی از شرم و خجالت از غذا خوردن در محیط باز و در کنار غریبه‌ها را ایجاد نکند. اما راسته جگرکی‌های بازار زنجان یک استثنا بزرگ در میان این همه درون‌گرایی فرهنگی‌ است.

بعد از گذشتن از آن بازار و راسته‌های کم‌ نور و ساکتش ناگهان سر از راسته جگرکی‌های زنجان در می‌آوری. راسته‌ای که بخش‌هایی از آن بیرون از بخش سرپوشیده بازارند. راسته‌ای که برعکس همه جای شهر شلوغ و پر اذحام و پر سر و صداست. از هر قشری می‌توانی در این راسته آدمهایی پیدا کنی.

کارگران فصلی روستایی، بازاری‌هایی که برای نهار مغازه‌ها را تعطیل کرده‌اند، توریست‌های خارجی که وقتی همکلامشان شوی می‌فهمی فقط برای امتحان کردن جغور بغورهای زنجان به  راسته جگرکی های زنجان آمده‌اند، زنان و مردان ثروتمند که تیپ‌ها و ظاهرشان به هیچ‌وجه با فضای نسبتا ساده و غیر لاکچری جگرکی‌ها همخوانی ندارند.

راسته جگرکی‌ها تنها جایی در شهر است که می‌تواند همه این‌ها را با هم یک جا جمع کند، پشت میز و صندلی‌های پلاستیکی بنشاند و توی سینی‌های استیل و بشقاب‌های ملامینی بهشان غذا دهد و فرصتی برای نه تنها دسته‌جمعی غذا خوردن بلکه تعامل شهری و معاشرت فراهم کند.

جگرهای سیخی یا کیلویی

فروش جگر در راسته جگرکی های زنجان

خیلی از مشتری‌های راسته جگرکی‌های بازار زنجان، این راسته را دوست دارند چون می‌توانند در آن خودشان جگر را انتخاب کنند، وزن کنند، بخرند و بعد درخواست کنند که آن را برایشان به سیخ بکشند. اگر از مغازه‌های قسمت سرپوشیده خرید کنید این امکان برای شما فراهم است و امتحانش جذابیت‌های خودش را دارد. همه چیز را از مرحله اول تا آخر جلوی چشمتان می‌بینید و برای خیلی‌ها که جگر را به خاطر اینکه فکر می‌کنند تمیز نیست نمی‌خورند اطمینان بخش است.

جغور بغور یا فیله پغور؟

جغور بغور در راسته جگرکی‌های زنجان

همه نوع جگری که ممکن است در زنجان بخورید یک طرف و جغور بغورش یک طرف. نه اینکه زنجانی‌ها جغوربغور را جور دیگری درست کنند. نه! هیچکس نمی‌داند این طعم منحصر به فرد از کجا می‌آید. پیاز، گوجه، فلفل سبز، جگر، کمی قوره، نمک و فلفل. همه‌اش همین ترکیب ساده و همیشگی است. بدون هیچ ادویه اضافی و خاصی. اما آن چیزی که شاید مدل زنجانی‌اش را متمایز کند تازگی جگر و یا نوع حرکات و شیوه‌های سرو آشپز است.

سر آشپزها بیرون مغازه روی سینی طبخشان در چند حرکت و در دو یا نهایتا سه دقیقه جغور بغورتان را آماده می‌کنند. نیمی از مشتری‌ها مخصوصا گردشگران فقط برای دیدن همین چند حرکت که ریختن یا بهتر است بگوییم پاشیدن مواد روی تابه است، دور آشپزها جمع می‌شوند. خود سر آشپزها هم همه می‌دانند خودشان بزرگترین جذابیت این شکمگردی هستند و با روی باز تماشا کردن و حتی فیلم گرفتن‌هایت را می‌پذیرند.

جگرکی های زنجان

به جز جغور بغور فیله پغول هم در راسته جگرکی‌ها سرو می‌شود. قطعا این یکی را هیچ کجای دیگر ایران ندیده‌اید. این بار به جای جگر ترکیبی از جگ و فیله را استفاده می‌کنند که طعمش به نوع منحصر به فرد و خوب است. فیله پغور برای آنهایی که خیلی جگر خور نیستند گزینه مناسبی است و اگر عاض هر دوشان هستید می‌توانید یک پرس از این و یک پرس از آن سفارش دهید. نگران نباشید. پرس‌ها کوچکند و اگر با نان نخوریدشان می‌توانید هر دو را تست کنید.

فضای داخلی مغازه‌ها

فضای داخلی مغازه‌ها در راسته جگرکی‌های زنجان

داخل مغازه‌ها همه چیز ساده است. اغلب دو طبقه با ارتفاع کم دارند. میز و صندلی‌ها پلاستیکی هستند و میزها همه به هم پیوسته چیده شده‌اند و تو با انبوهی دیگر از مردم و در کنار هم غذایت را خواهی خورد. نکته جالب این است که به جای سفره، روی هر میز یک سینی بزرگ گرد است و غذا و نانی که سفارش داده را روی آن می‌گذارند. در واقع سینی تو تنها چیزی است که حریم و خوردنی‌ّهایت را از بقیه جدا می‌کند.

قیمت‌ها در راسته جگرکی‌های زنجان

با اینکه بهترین جگر عمرتان را اینجا خواهید خورد اما قیمتها بسیار مناسب و ارزان‌تر از جاهای دیگر مخصوصا شهرهای بزرگی مثل تهرانند.

عکس‌ها: نگار علیزاده

 

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *