خیابان سی تیر؛ از تاریخ و ادیان تا شکم‌چرانی

راه رفتن در خیابان سی تیر تهران، عبور از دالان زمان است. خیابانی در دل تاریخ، در پناه ادیان و با چشم‌اندازی از فرهنگ، هنر و آموزش که به یک تجربه لذت‌بخش از پیاده‌گردی و شکم‌چرانی ختم می‌شود.

سی تیر تهران منحصر به فردترین خیابان دنیاست. خیابانی که هم کلیسا دارد و هم مسجد، هم کنیسه دارد و هم آتشکده. صلح ادیان در این خیابان جاری است و به رهگذران لبخند می‌زند. کنیسه با دری آبی، کلیسا حضرت پطروس، موزه اسقف آرداک مانوکیان، آتشکده فیروز بهرام و مسجد حضرت ابراهیم که همه در کنار هم حیات جمعی این خیابان را رقم می‌زنند.

این فقط شامل ادیان نمی‌شود، تاریخ نیز در این خیابانِ سنگفرش شده موج می‌زند؛ از موزه ملی و ایران باستان گرفته تا خانه قوام‌السلطنه و اولین بیمارستان مدرن تهران یعنی سینا، و البته موزه علوم و فنون.

خیابان سی تیر کجاست؟

خیابان سی تیر تهران از خیابان امام خمینی شروع و به باغ سفارت روسیه ختم می‌شود. تاریخ‌نویسان معاصر قدمت این خیابان را ۱۵۰ ساله تخمین زده‌اند. این خیابان درست در زمان مشروطه ساخته و از همان ابتدا به نام خیابان قوام‌السلطنه شناخته می‌شد؛ دلیل این نامگذاری هم واقع شدن خانه قوام‌السلطنه، نخست‌وزیر دوران شاهنشاهی در این خیابان است.

خانه‌ای که خود حکایت غریبی دارد و با وجود گذشت قدمت ۱۵۰ ساله همچنان پابرجاست. دست سرنوشت بر آن بود که ابتدا خانه نخست‌وزیر شاه قاجار و پهلوی باشد و پس از آن سفارت مصر شود و زمان که گذشت با طراحی هانس هولن، موزه سفال و شیشه شد. حالا شیشه‌های رنگی با طرح‌های قدیمی در آن به فروش می‌رسد.

اما نام قوام‌السلطنه بر سر در این خیابان ماندگار نماند و با قیام سی تیر ۱۳۳۱ مردم در حمایت از نهضت ملی ایران، این نام به کنار رفت. به خصوص آنکه مصدق یک سال بعد روز سی تیر را تعطیل رسمی اعلام کرد. این تاریخ در اذهان ماند تا زمانی که نام خیابان به سی تیر تغییر پیدا کرد.

خانه قوام‌السلطنه،

خیابان سی تیر در دل خود چه دارد؟

ابتدای این خیابان با موزه ملی ایران شروع می‌شود. ساختمان زیبای موزه ملی ایران توسط آندره گودار، که خود معمار شهرداری پاریس بود، در سال ۱۳۱۶ به دستور رضا شاه ساخته شد. در ساخت اين بنا از «طاق مداین» به عنوان یکی دیگر از آثار باستانی ایران الهام گرفته و با آجر ساخته شده است. اندازه این ایوان یک چهارم ایوان مداین واقعی است و به شکل کلاسیک زمان خود ساخته شده است.

موزه ایران باستان

کنیسه حیم

این کنیسه اولین عبادتگاه شهری یهودیان در تاریخ ایران است. تا پیش از این یهودیان فقط در محدوده زندگی خود اجازه داشتند کنیسه بسازند. اما پس از تحولات مشروطه این منع برداشته شد و آنها در مکانی خارج از محدوده خود صاحب کنیسه شدند

کلیسا حضرت پطروس

مدتی پس از ساخت خیابان سی تیر، کلیسای حضرت پطروس در این خیابان توسط میسیونرهای پروتستان که در تهران مستقر شده بودند، ساخته شد و پس از آن مسیحیان در نزدیکی کلیسا و در کوچه‌های اطراف سکنی گزیدند.

موزه اسقف آرداك مانوكيان

مسیحیان و ارامنه علاوه بر کلیسای حضرت پطرس در خیابان سی تیر یک موزه هم دارند. در اين موزه كه براي معرفي اقوام مسيحي در ايران ساخته شده‌است، لباس‌ها، کتب انجیل، نقره‌کاري‌ها و صنايع دستي، معرفي‌نامه كليساهاي ايران و… به نمايش گذاشته شده است.

موزه اسقف آرداك مانوكيان

آتشکده آدریان و دبیرستان فیروز بهرام در خیابان سی تیر

ساختمان عبادتگاه زرتشتیان در زمان پهلوی اول ساخته شده و قدمت آن به ۹۰ سال پیش برمی‌گردد. این ساختمان با الهام از تخت جمشید و ایران باستان ساخته شده است. در مجاورت عمارت، دبیرستان فیروز بهرام قرار دارد که معروف‌ترین مرکز آموزشی زرتشتیان است.

آتشکده فیروز بهرام

موزه آبگینه

موزه آبگینه همان خانه قوام‌السلطنه است که در دوره رضاه شاه تحت تاثیر معماری قفقاز ساخته شد. اعتراضات مردم در روز سی تیر در مقابل خانه قوام‌السلطنه انجام شد. پس از مرگ قوام خانواده او خانه را به سفارت مصر فروختند و در اوایل دهه ۴۰، شخصی این ساختمان را می‌خرد و در اختیار حکومت قرار می‌دهد و پس از آن با طراحی هانس هولن به موزه سفال و شیشه تبدیل می‌شود.

موزه آبگینه

بیمارستان سینا

در تهران قدیم و در ابتدای این خیابان، که از انتهای اراضی میدان مشق نظام شروع شده، اولین بیمارستان مدرن ایران ساخته شد. بیمارستان سینا پس از گذشت‌ سالیان سال که از افتتاحش می‌گذرد همچنان یکی از مجهزترین بیمارستان‌های تهران است. جالب است بدانید در سال‌های بعد از افتتاح بیمارستان به خیابان سی تیر، خیابان مریض‌خانه می‌گفتند.

شکم‌چرانی در خیابان سی تیر

این خیابان از صبحانه تا شام برای شما برنامه دارد. رستوران های خیابان سی تیر کم نیستند. در این خیابان می‌توانید صبحانه را در کافه «گل‌ رضاییه» بخورید. کافه‌ای که پاتوق صادق هدایت و فروغ فرخزاد بوده است و وقتی وارد آن می‌شوید انگار به دهه ۴۰ و ۵۰ قدم گذاشته‌اید. ناهار را نمی‌توان به جایی غیر از غذاخوری «رضا لقمه» فکر کرد، و برای شب کاروانی از کافه‌ و رستوران‌های سیار کنار هم مسیر شکم را درست کرده‌اند که از فلافل آبادانی تا میرزاقاسمی گیلانی در آن یافت می‌شود. اگر غذای امروزی‌تر خواستید دکه همبرگر و پیتزا آن‌ طرف‌تر است و می‌توانید اسپرسوی دوبل خود را زیر چراغ‌های موزه ملی ایران و یا خیابان مشق پهلوی نوش جان کنید.

گل‌ رضاییه

رضا لقمه

خیابان سی تیر پایانی ندارد

نوشتن از خیابان ۳۰ تیر و هر آنچه در خود دارد کار آسانی نیست. تمام ساختمان‌های به ظاهر معمولی این خیابان برای خود تاریخی چندین ده ساله دارد. این بار که این خیابان را پیاده گز ‌می‌کردید اندکی با حوصله‌تر قدم بردارید تا کاشی‌ کاری‌های ۱۰۰ ساله بر سر در ساختمان‌ها با شما سخن بگویند. خیابان سی تیر یک شگفتی دیگر نیز دارد جزو معدود خیابان‌های تهران است که اگر آلودگی هوای تهران اجازه دهد می‌توانید کوه‌های البرز را از ابتدای آن ببینید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

5 + 13 =