باهوکلات و گاندو تنها کروکودیل ایرانی

باهوکلات و گاندو تنها کروکودیل ایرانی

یکی از جاذبه‌هایی که سیستان و بلوچستان را برای طبیعت‌گردان تبدیل به مقصدی خاص کرده، گاندو است. این موجود زیبا که پتانسیل بسیار خوبی برای جذب گردشگران ایرانی و خارجی دارد، گنجینه ارزشمندی است که در طبیعت بکر و زیبای روستای باهوکلات خودنمایی می‌کند.

ماجرای سفر

گاندو کرکدیل ایرانی

مقصد بعدی ما هم پس از گشت و گذار در چابهار، روستای باهوکلات بود و بازدید از تمساح پوزه کوتاه ایرانی که در زبان محلی «گاندو» نامیده می‌شود. برای همین، به اقامتگاه آقای ملک‌دینار شجره رفتیم که با هزینه شخصی از تمساح‌ها (حدودا ۲۲ تمساح) مراقبت می‌کنند و البته گاهی کمک‌هایی از خیرین و سازمان محیط زیست به دست ایشان می‌رسد اما مسئولیت اصلی را خودشان به تنهایی به دوش می‌کشند.

در مدتی که آب رودخانه کم شده بوده، آقای شجره به این فکر می‌افتند که احتمالا گاندوها که از جانوران داخل آب تغذیه می‌کرده‌اند، بدون غذا می‌مانند و به زودی خواهند مرد. بنابراین شروع می‌کنند به تهیه غذا و جای مناسب برای این گونه ارزشمند. ابتدا قسمت‌های خُرد شده مرغ را شب هنگام در کنار آب می‌گذاشتند و گاندوها برای خوردن آن جمع می‌شدند. ایشان تاکید داشتند که این کار را تنها برای جلوگیری از انقراض این جانور انجام می‌دادند و هیچ گونه چشم‌داشتی از هیچ سازمانی نداشتند.

برای ایجاد مکان مناسب هم با سازمان محیط زیست تماس می‌گیرند و تقاضای بیل مکانیکی می‌کنند و به کمک این سازمان فضایی به وسعت ۲۰ در ۲۰ متر درست می‌کنند که بعد به مرور زمان آب داخل آن جمع شده و تبدیل به زیستگاه جدیدی برای کروکودیل‌ها می‌شود. بعد از مدتی هم یک دستگاه فریزر برای نگهداری غذا خریداری می‌کنند اما در فصل تابستان که خوراک گاندو ها بیشتر می‌شود، متوجه می‌شوند که این فریزر دیگر پاسخگوی نیازشان نیست و سرانجام با کمک مالی موسسه نذر طبیعت موفق به خرید فریزر بزرگتری می‌شوند و این مشکل را هم از سر راه خود کنار می‌زنند.

به استقبال خزنده درنده

گاندو در سیستان و بلوچستان

قبل از رسیدن به اقامتگاه، گروهی از مسافران را دیدیم که پیش از ما برای دیدن گاندو رفته بودند و بدون دیدن این تمساح و با ناکامی در حال بازگشت بودند. نزدیک بود ما هم ناامید شویم اما وقتی علت را از آقای شجره پرسیدیم، برای ما توضیح دادند که لازمه دیدن گاندو علاوه بر شانس، رعایت سکوت و احتیاط است، مانند هرجای دیگری که به قصد دیدن حیات ‌وحش رفته باشیم. پس هنگامی که به سمت برکه حرکت کردیم از ما خواستند که کوچکترین صدایی ایجاد نکنیم. با هدلایت نور نیاندازیم و صدای فلش دوربین‌هایمان را درنیاوریم تا گاندو ها اول جلو بیایند و بعد هرچقدر خواستیم عکس بگیریم. در طول مسیر هم خودشان که راه را از بَر بودند، برای ما نور می‌انداختند و ما را راهنمایی می‌کردند.

تا به کنار آب برسیم، همه این نکات را رعایت کردیم و با کمال تعجب دیدیم که سه تمساح با کمی فاصله از هم و بعد از اینکه آقای شجره آن‌ها را صدا کردند، آرام آرام به سمت خشکی آمدند تا ران و سینه مرغ نوش جان کنند. دیدن آنها در آب نیاز به دقت داشت زیرا تنها بخش اندکی از بدن خود را بیرون از آب به نمایش می‌گذارند و طوری حرکت می‌کنند که بتوانند به خوبی شکار خود را غافلگیر کنند. شاید خیلی‌ها علاقه‌ای به خزندگان نداشته باشند اما بی‌شک این خزنده بسیار زیباست و دیدن آن از نزدیک و در زیستگاه طبیعی خود حس غیرقابل وصفی دارد.

زیستگاه کرکودیل ایرانی

همانطور که ایستاده بودیم و یکی از گاندو ها را که مرغ می‌خورد، تماشا می‌کردیم، به ما توضیح دادند که کروکودیل دیگری که سه متر طول داشت و از دیگر کورکودیل‌های آن منطقه بزرگ‌تر بود، در حال نزدیک شدن است و به زودی حمله می‌کند تا غذاها را از آنِ خودش کند و همین ما را خواهد ترساند. اما من با خودم فکر کردم با توجه به فاصله‌ای که داریم احتمال ترسیدن خیلی کم است تا اینکه گاندوی مهاجم در یک چشم برهم زدن خودش را از آب بیرون کشید و رقیب را فراری داد و همه ما نیم متر به عقب پریدیم. هنوز هم باورم نمی‌شود که با آن سرعت حمله کرد و در کسری از ثانیه آماده خوردن غذا شد.

زمین هم کمی لیز بود و اگر دقت نمی‌کردیم و پا در جای اشتباه می‌گذاشتیم، یا کل دست و پایمان گِلی می‌شد یا داخل برکه می‌افتادیم و گاندو ها دلی از عزا درمی‌آوردند. همانطور که بسیاری از گوسفندان این منطقه به قصد آب خوردن، شکار این جانوران می‌شوند. و حتی گفته می‌شود که متاسفانه یک بار جوانی که داخل آب رفته بوده را نیز طعمه خود کرده‌اند.

گاندو را بهتر بشناسیم!

گاندو در باهوکلات

در مورد این کروکودیل‌های تالابی هم باید بگویم که در دریاچه‌های آب شیرین، گودال‌های آب و مرداب‌ها زندگی می‌کنند و گاهی در تالاب‌های آب شور هم دیده می‌شوند. این گونه (یکی از ۱۵ گونه کروکودیل دنیا) با نام علمی Crocodylus palustris آب‌های کم عمق و آرام را برای زندگی ترجیح می‌دهند، خیلی اجتماعی هستند، به طوری که از طریق بصری و صوتی با هم ارتباط برقرار می‌کنند. کروکودیل نر هم در زمان جفت‌گیری، در مقابل ماده و برای نشان دادن قلمرو خود، دم خود را به زمین می‌کوبد و پوزه خود را بالا می‌گیرد. این جانور در طبیعت حدود ۷۰ سال عمر می‌کند.

صندلی بلوچی

صندلی بلوچی

یکی از کارهای جالب مردم بلوچستان و البته مردان این منطقه استفاده از یک لنگ به عنوان صندلی است. البته این لنگ استفاده‌های زیادی دارد اما اصلی‌ترین استفاده آن زمانی است که به دور کمر و پا پیچیده می‌شود و فرد می‌تواند به راحتی تکیه داده و ساعت‌ها در آن حالت بنشیند. البته به نظر می‌رسد که این کار در طولانی مدت برای ستوان فقرات و کمر خیلی جالب نباشد. همچنین به عنوان کیسه خرید، قنداق بچه، حوله و غیره هم استفاده می‌شود و بسیار کاربردی است.

موسیقی محلی باهوکلات

موسیقی محلی باهوکلات

شبی که در باهوکلات اقامت داشتیم موسیقی محلی هم برای ما نواخته شد که البته قبلا هماهنگی‌های لازم را برایش انجام داده بودیم. بسیار زیبا بود و نوازندگان سعی می‌کردند که ترانه‌های فارسی هم برای ما اجرا کنند. یکی از سازهای جالبی که استفاده می‌کردند و در سمت راست تصویر می‌توانید ببینید، بِنجو نام داشت و این اولین بار بود که چنین سازی را از نزدیک می‌دیدیم. متن یکی از ترانه‌ها این بود:

صد بار سفر کردم، عاشق نشدم من  /   یک لحظه تو را دیدم، دیوانه شدم من

گروهی از نوازندگان خانم هم هستند که در صورت درخواست مهمانان، به رقص و نوازندگی می‌پردازند و البته این کار را تنها در محافل زنانه انجام می‌دهند.

موقعیت مکانی باهوکلات

برای رسیدن به باهوکلات می‌توانید از شمال شرقی چابهار وارد جاده ایرانشهر شوید و در این مسیر پس از عبور از شهرستان راسک به روستای باهوکلات برسید. برای بازدید از مناطق مختلف چابهار و یا شهرهای اطراف می‌توانید با هواپیما به چابهار بروید یا اینکه با قطار به زاهدان، بم یا کرمان بروید و از آنجا با تاکسی یا اتوبوس خود را به شهر مورد نظر برسانید؛ اما پیش از رفتن حتما از وجود وسیله نقلیه اطمینان حاصل کنید.

محل اقامت در باهوکلات

اقامت در باهوکلات

شما با اقامت در اقامتگاه آقای ملک‌دینار شجره می‌توانید هم اقامت دلپذیری داشته باشید و هم از وعده‌های غذایی این اقامتگاه و همچنین در صورت هماهنگی، موسیقی محلی این منطقه لذت ببرید.

منبع: خزندگان و دوزیستان ایران نوشته کامران کمالی

عکس‌ها: فرانک پرکمی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *